چهارشنبه 19 ذیقعده 1447
۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
6 می 2026

(۹۲۴) آیا حکم ماه‌های حرام نسخ شده است؟

(۹۲۴) سوال: آیا ماه‌های حرام تا الان نیز حرام است یا اینکه حکمشان منسوخ شده است؟ دلیل آن چیست؟

جواب:

ماه‌های حرام به فرموده‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ چهار ماه هستند: {إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِي كِتَابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ فَلَا تَظْلِمُوا فِيهِنَّ أَنْفُسَكُمْ} [توبه: ٣٦]: (بی‌گمان تعداد ماه‌ها نزد الله در کتاب الله، از آن روز که آسمان‌ها و زمین را آفرید، دوازده ماه است. چهار ماه از آن، (ماه) حرام است. این، دین ثابت و درست است. پس در این ماه‌ها به خود ستم نکنید}. از این میان، سه ماه به ترتیب قرار دارند که عبارتند از: ذوالقعده، ذوالحجه و محرم. یک ماه نیز از اینها جداست که رجب نام دارد. انسان در این ماه‌ها باید بیشتر از هر ماه دیگری از ظلم پرهیز کند؛ چه این ظلم بین بنده و پروردگارش باشد، یا بین بنده و دیگر مخلوقات.

به همین خاطر نیز الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ فرمود: {يَسْأَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيهِ قُلْ قِتَالٌ فِيهِ كَبِيرٌ} [بقره: ٢١٧]. (از تو درباره‌ی جنگیدن در ماه حرام، می‌پرسند. بگو: جنگ در آن (گناهی) بزرگ است).

علما پیرامون جنگ در این چهار ماه اختلاف دارند که آیا بر حرمتش باقی است یا نسخ شده؟ جمهور اهل علم می‌گویند که نسخ شده؛ زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به صورت عام دستور به جنگ با مشرکین می‌دهد.

گروه دیگر می‌گویند: حرمت جنگ در این ماه‌ها باقی است و جایز نیست که مسلمانان شروع کننده‌ی جنگ با کفار در این ماه‌ها باشند. اما ادامه‌ی جنگ اگر به این ماه‌ها کشید، جایز است. همچین اگر آنها شروع کننده‌ی جنگ در این ماه‌ها باشند، جنگیدن با آنها جایز است.

پس این مساله اختلافی است: آیا شروع جنگ با کفار در این ماه‌ها جایز است یا خیر؟ به هر حال تصمیم گیری در این زمینه به والیان امور که مسائل جنگ و جهاد را به عهده دارند، واگذار می‌شود.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل الأشهر الحرم ما زالت حُرمًا عند الله تعالى، أم تم نسخها؟ وما الدليل على ذلك؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: الأشهر الحرم أربعة كما قال الله تعالى: ﴿ إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِندَ اللَّهِ أَثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِي كِتَبِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ فَلَا تَظْلِمُوا فِيهِنَّ أَنْفُسَكُمْ ﴾ [التوبة: ٣٦] وهي ثلاثة متوالية ذو القعدة وذو الحجة، والمحرم، وواحد منفرد وهو رجب. هذه الأشهر الحرم لها مزيد عناية في تجنب الظلم، سواء كان ظلما فيما بين الإنسان وبين ربه أو ظلما فيما بينه وبين الخلق، ولهذا قال الله تعالى: يَسْتَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيهِ قُلْ قِتَالُ فِيهِ كَبِيرٌ ﴾ [البقرة: ٢١٧].

واختلف العلماء -رحمهم الله – في القتال في هذه الأربعة الحرم: هل هو باق تحريمه، أم منسوخ ؟ فجمهور أهل العلم على أنه منسوخ، لأن الله تعالى أمر بقتال المشركين كافة على سبيل العموم.

وذهب آخرون من أهل العلم إلى أن التحريم -أي: تحريم القتال في هذه الأشهر – باق، وأنه لا يجوز لنا أن نبتدئ الكفار بالقتال فيها، لكن يجوز لنا الاستمرار في القتال وإن دخلت الأشهر الحرم، وكذلك يجوز لنا قتالهم إذا بدؤونا بالقتال في هذه الأشهر. فالمسألة إذا خلافية: هل يجوز ابتداء القتال فيها -أي: في هذه الأشهر الأربعة الحرم- أو لا يجوز؟ والأمر في هذا موكول إلى ولاة الأمور الذين يُدَبِّرُون أمور الحرب والجهاد.

مطالب مرتبط:

(۹۲۸) پرداخت زکات به همسر به خاطر همکاری

بر مسلمان واجب است احکام الهی در عبادات را قبل از اینکه انجام دهد، بداند تا بتواند الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را بر اساس بصیرت عبادت کند.

ادامه مطلب …

(۹۲۷) جا به جایی ماه‌های حرام در جاهلیت

آنها در جاهلیت ماه محرم را به تأخیر می‌انداختند. آنها آن را حلال می‌کردند و حرمت آن را در ماه صفر قرار داده می‌گفتند: ما چهار ماه در سال را حرام قرار داده‌ایم.

ادامه مطلب …

(۹۲۱) بسم الله الرحمن الرحیم اول سوره توبه

قرائت بسم الله الرحمن الرحیم در ابتدای سوره‌ی توبه درست نیست؛ زیرا صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم زمان کتابت مصحف، بسم الله الرحمن الرحیم را ننوشتند.

ادامه مطلب …

(۹۲۵) نسیء در سوره توبه به چه معناست؟

نسیء این است که در جاهلیت، وقتی قصد جنگیدن در محرم را داشتند و می‌دانستند که این ماه، حرام است، می‌گفتند: حرمت این ماه را به ماه صفر تغییر می‌دهیم

ادامه مطلب …

(۹۲۹) داستان توبه‌ی کعب بن مالک و همراهانش

آیه اول در مورد تصدیق پیامبر است که الله به هر نمونه صدق رسالتش را ثابت می‌کند. آیه دوم در مورد توبه سه نفر از صحابه است که به غزوه تبوک نرفتند

ادامه مطلب …

(۹۲۲) برائت از مشرکین در سوره توبه

منظور مشرکینی است که بین آنها و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم پیمانی مبنی بر این که با آنها جنگ نشود. در اینجا می‌گوید که این پیمان لغو شده است.

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه