(۸۲۸) سوال: سوره‌های قرآن به همان ترتیبی که نازل شده، نوشته نشده‌اند. سببش چیست؟

جواب:

این اجتهاد صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم بوده است. دلیل دیگری جز اینکه اجتهاد از جانب صحابه بوده، برایش سراغ ندارم. ترتیب سوره‌ها یا توقیفی از جانب رسول‌الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بوده و یا اجتهاد صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم است. چون ترتیب برخی از سوره‌ها، توقیفی است و رسول‌الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آنها را ترتیب داده‌اند. مثل سوره‌ی (سبح اسم) و (غاشیه) که در نماز جمعه می‌خواندند. نیز سوره‌ی (جمعه) و (منافقون).

ترتیبِ سوره‌هایی مثل این‌ها از جانب رسول‌الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است. ترتیب برخی دیگر از سوره‌ها نیز به اجتهاد صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم بوده است. با این حال به صورت قطعی نمی‌توان حکمت آن را بیان کرد. آنچه برای ما واضح است اینکه سوره‌هایی در بزرگی و کوچی و برخی بر اساس موضوع، به ترتیب قرار دارند. همچنین سوره‌های دیگری بر خلاف اینها هم در کنار هم قرار دارند. مثلا می‌بینید که هفت سوره‌ی طولانی، یعنی: بقره، آل عمران، نساء، مائده، أنعام و أعراف به ترتیب آمده‌اند.سوره‌های کوچک‌تر نیز که به سوره‌های مفصل معروفند، چنین هستند.

***