سه‌شنبه 7 رمضان 1447
۵ اسفند ۱۴۰۴
24 فوریه 2026

(۷۹۲) خواندن قرآن و عمل نکردن به احکام آن

(۷۹۲) سوال: یکی پرسیده: قرائت قرآن را بسیار دوست دارم. اما متاسفانه قرائت را خوب بلد نیستم. اما جوانانی هستند که قرائتشان از من زیباتر است. ولی به احکام قرآن عمل نمی‌کنند و می‌گویند: اگر تو ملّا بودی، از ما بهتر بودی. نظر شما در این مورد چیست؟

جواب:

فایده‌ی قرائت قرآن، تدبر و پندگیری و عمل به آن است. در نتیجه تو نسبت به قرآن بیشتر از آنان حق داری. زیرا طبق آنچه گفتی، به آن عمل می‌کنی. معلوم است که هر کس قرائت قرآن را بلد باشد، اما به آن عمل نکند، شبیه کسانی است که الله تعالی در موردشان فرمود: {مَثَلُ الَّذِينَ حُمِّلُوا التَّوْرَاةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوهَا كَمَثَلِ الْحِمَارِ يَحْمِلُ أَسْفَارًا} [جمعه:۵]: (مثال کسانی که تورات بر آنان حمل شد، – که به آن عمل نمایند – اما به آن عمل نکردند، همانند الاغی است که بر پشت خود کتاب‌هایی حمل می‌کند). در اینجا حمل کننده، بد است و حمل شونده، خوب. وقتی به تو چنین حرفی زدند، به آنها بگو: اگر شما اهل قرآن بودید، به آن عمل می‌کردید. همین رویگردانی شما از قرآن – با اینکه الله آن را به شما داده – بدتر از این است که قرآن را ندانید.

اما به نسبت تو: اگر وقتی قرآن می‌خوانی، با لکنت می‌خوانی و در خواندنش به سختی می‌افتی، دو پاداش داری. چنان که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «کسی که قرآن بخواند و در آن لکنت داشته باشد و خواندنش بر او سخت باشد، دو پاداش دارد».[۱] اما با این حال، نا امید نشو. پشت سر هم تلاش کن. این را هم بدان که لازم نیست آن را با تجوید قرائت کنی. بلکه مهم این است که کلمات و حروف را به شکل مرسوم، قرائت کنی: حرف «اُ» را «اَ»، و «اَ» را «اُ» نخوانی. بلکه همان طور که نوشته، بخوانی. فرق نمی‌کند قرائتت را با تجوید بخوانی یا بدون تجوید؛ زیرا منظور از تجوید این است که ادای کلمات، زیباتر باشد و این زیباتر شدن ادای کلمات، واجب نیست. بلکه برای کامل‌تر شدن قرائت است. در نتیجه اگر قرآن را بدون تجوید قرائت کردی، اشکالی ندارد. اما حتما باید حرکت گذاری‌ها رعایت شوند.

* * *


[۱] سنن ابن ماجه: کتاب الأدب، باب ثواب القرآن، حدیث شماره (۳۷۷۹). مسند احمد: مسند ام المومنین عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا، حدیث شماره (۲۴۶۶۷) از ام المومنین عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَابا این لفظ: «وَالَّذِي يَقْرَأ يَتَتَعْتَعُ فِيهِ وَهُوَ عَلَيْهِ شَاقٌّ، لَهُ أَجْرَانِ».

 

متن عربی فتوا در سایت شیخ ابن عثیمین رَحِمَهُ‌الله

فتوای مرتبط

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إنه يحب قراءة القرآن حبا عظيما والحمد لله ويقول: أنا لا أجيد حقيقة القراءة جيدًا، وهناك شباب أحسن مني في قراءتهم لكنهم لا يطبقون أحكامه، ويقولون: لو أنت مطوع لكنت أحسن منا. فما رأي فضيلتكم في ذلك؟

فأجاب – رحمه الله تعالى أرى أن الفائدة من قراءة القرآن هي تدبر القرآن والاتعاظ به والعمل به، فأنت أحق منهم بالقرآن، وذلك لأنك تعمل به حسبما قلت، ومعلوم أن الذي يجيد قراءة القرآن ولكنه لا يعمل به يكون شبيها بمن قال الله فيهم: ﴿ مَثَلُ الَّذِينَ حُمِلُوا التَّوْرَنَةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوهَا كَمَثَلِ الْحِمَارِ يَحْمِلُ أَسْفَارًا ﴾ [الجمعة: ٥]. فالحامل سيئ، والمحمول حسن، فقل لهم إذا قالوا لك مثل هذا القول، قل: وأنتم لو كنتم من أهل القرآن لعملتم به، فإعراضكم عن القرآن مع أن الله حملكم إياه أشد من كونكم لا تحملون القرآن.

أما بالنسبة لك أنت: فأنت إذا قرأت القرآن وأنت تتعتع فيه وهو شاق عليك فإن لك أجرين، كما قال النبي : الذي يقرأ القرآن ويتتعتع فيه وهو عليه شاق له أجران»، ومع ذلك فلا تيأس، وحاول مرة بعد أخرى، واعلم أنه لا يلزمك أن تقرأ بالتجويد، المهم أن تُقيم الكلمات والحروف على الشكل المرسوم فلا تضم المنصوب ولا تنصب المرفوع، وإنما تتمشى على حسب الشكل المرسوم، سواء كان ذلك بطريق التجويد، أو بغير طريق التجويد؛ لأن التجويد لا يُراد به إلا تحسين اللفظ فقط، وتحسين اللفظ ليس بواجب، إنما هو من كمال القراءة، فلا عليك إذا قرأت القرآن بغير تجويد، ولكن لا بد من ملاحظة الشكل.

مطالب مرتبط:

(۷۹۷) قرائت قرآن بدون تلاش برای فهم بهتر حروف

(۷۹۷) سوال: خانمی می‌گوید: من قرآن می‌خوانم و حروف هجا را هم سطحی بلدم. اما برای شناخت عمیق‌تر آنها تلاش نمی‌کنم. در نتیجه شناخت کامل به آن ندارم. به همین خاطر هنگام قرائت، بعضی کلمات را اشتباه می‌خوانم. با این حساب، آیا جایز است قرآن بخوانم؟ البته باید بگویم که برای تلاوت صحیح، تلاش می‌کنم. […]

ادامه مطلب …

(۷۹۴) آیا این دو حدیث با هم تضاد دارند؟

(۷۹۴) سوال: فرق بین این دو حدیث چیست: حدیث ام المومنین عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَاکه می‌گوید: «کسی که قرآن بخواند و در آن لکنت داشته و خواندنش بر او سخت باشد، دو پاداش دارد».[۱] با حدیثی که می‌گوید: «چه بسا قرآن خوانی که قرآن او را لعنت می‌کند»[۲] ؟ جواب: در صورتی که حدیث دوم یعنی «چه […]

ادامه مطلب …

(۷۸۹) تلاوت بدون رعایت احکام تجوید

(۷۸۹) سوال: آیا کسی که قرآن را بدون رعایت احکام تجوید تلاوت کند، چون احکامش را نمی‌داند، گناه کار است؟ جواب: گناه کار نیست؛ چون احکام تجوید فقط برای قشنگ شدن تلاوت است و واجب نیست. هر کس کلمات و حروف را همان طور که هستند، ادا نماید، آنچه را که در قرائت قرآن بر […]

ادامه مطلب …

(۷۹۳) قرائت قرآن با وجود اشتباهات قرائتی

(۷۹۳) سوال: خانمی می‌گوید: در مکتب‌خانه‌های قدیمی، قرآن و نوشتن را آموخته‌ام. اما بدون اینکه حرکاتِ حروف را مراعات کنم. به همین خاطر وقتی قرآن می‌خوانم، زیاد اشتباه می‌کنم: «اَ» را «اُ» و «اِ» را «اَ» می‌خوانم. آیا به نظر شما با وجود این اشتباهات، باز هم به قرائت ادامه دهم یا دیگر قرآن نخوانم؟ […]

ادامه مطلب …

(۷۹۵) قرائت قرآن با وجود اشتباهات غیر عمد

(۷۹۵) سوال: من قرآن می‌خوانم، ولی در خواندن قرآن چندان مهارت ندارم. در نتیجه گاهی اوقات اشتباهاتی از من سر می‌زند که باعث تحریف غیر عمدی بعضی از آیات می‌شود. آیا گناهی دارم؟ آیا به این خاطر، قرائت قرآن را ترک کنم، یا بر حسب توان و قدرتم قرآن بخوانم و اگر اشتباهی از من […]

ادامه مطلب …

(۷۹۱) حکم اشتباهات سهوی در قرائت قرآن

(۷۹۱) سوال: سائل می‌گوید: جوانی هستم که به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ایمان دارم. پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را نیز تصدیق می‌کنم. بر نمازهای فرض مواظبت داشته و قرآن را زیاد تلاوت می‌کنم. اما وقتی بین قرائت خود و قاریانی که صدایشان را از رادیو می‌شنوم، مقایسه می‌کنم، می‌بینم اشتباهات زیادی دارم. آیا به خاطر اشتباهات غیر عمدی که […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه