جمعه 22 شوال 1447
۲۱ فروردین ۱۴۰۵
10 آوریل 2026

(۷۹۲) خواندن قرآن و عمل نکردن به احکام آن

(۷۹۲) سوال: یکی پرسیده: قرائت قرآن را بسیار دوست دارم. اما متاسفانه قرائت را خوب بلد نیستم. اما جوانانی هستند که قرائتشان از من زیباتر است. ولی به احکام قرآن عمل نمی‌کنند و می‌گویند: اگر تو ملّا بودی، از ما بهتر بودی. نظر شما در این مورد چیست؟

جواب:

فایده‌ی قرائت قرآن، تدبر و پندگیری و عمل به آن است. در نتیجه تو نسبت به قرآن بیشتر از آنان حق داری. زیرا طبق آنچه گفتی، به آن عمل می‌کنی. معلوم است که هر کس قرائت قرآن را بلد باشد، اما به آن عمل نکند، شبیه کسانی است که الله تعالی در موردشان فرمود: {مَثَلُ الَّذِينَ حُمِّلُوا التَّوْرَاةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوهَا كَمَثَلِ الْحِمَارِ يَحْمِلُ أَسْفَارًا} [جمعه:۵]: (مثال کسانی که تورات بر آنان حمل شد، – که به آن عمل نمایند – اما به آن عمل نکردند، همانند الاغی است که بر پشت خود کتاب‌هایی حمل می‌کند). در اینجا حمل کننده، بد است و حمل شونده، خوب. وقتی به تو چنین حرفی زدند، به آنها بگو: اگر شما اهل قرآن بودید، به آن عمل می‌کردید. همین رویگردانی شما از قرآن – با اینکه الله آن را به شما داده – بدتر از این است که قرآن را ندانید.

اما به نسبت تو: اگر وقتی قرآن می‌خوانی، با لکنت می‌خوانی و در خواندنش به سختی می‌افتی، دو پاداش داری. چنان که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «کسی که قرآن بخواند و در آن لکنت داشته باشد و خواندنش بر او سخت باشد، دو پاداش دارد».[۱] اما با این حال، نا امید نشو. پشت سر هم تلاش کن. این را هم بدان که لازم نیست آن را با تجوید قرائت کنی. بلکه مهم این است که کلمات و حروف را به شکل مرسوم، قرائت کنی: حرف «اُ» را «اَ»، و «اَ» را «اُ» نخوانی. بلکه همان طور که نوشته، بخوانی. فرق نمی‌کند قرائتت را با تجوید بخوانی یا بدون تجوید؛ زیرا منظور از تجوید این است که ادای کلمات، زیباتر باشد و این زیباتر شدن ادای کلمات، واجب نیست. بلکه برای کامل‌تر شدن قرائت است. در نتیجه اگر قرآن را بدون تجوید قرائت کردی، اشکالی ندارد. اما حتما باید حرکت گذاری‌ها رعایت شوند.

* * *


[۱] سنن ابن ماجه: کتاب الأدب، باب ثواب القرآن، حدیث شماره (۳۷۷۹). مسند احمد: مسند ام المومنین عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا، حدیث شماره (۲۴۶۶۷) از ام المومنین عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَابا این لفظ: «وَالَّذِي يَقْرَأ يَتَتَعْتَعُ فِيهِ وَهُوَ عَلَيْهِ شَاقٌّ، لَهُ أَجْرَانِ».

 

متن عربی فتوا در سایت شیخ ابن عثیمین رَحِمَهُ‌الله

فتوای مرتبط

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إنه يحب قراءة القرآن حبا عظيما والحمد لله ويقول: أنا لا أجيد حقيقة القراءة جيدًا، وهناك شباب أحسن مني في قراءتهم لكنهم لا يطبقون أحكامه، ويقولون: لو أنت مطوع لكنت أحسن منا. فما رأي فضيلتكم في ذلك؟

فأجاب – رحمه الله تعالى أرى أن الفائدة من قراءة القرآن هي تدبر القرآن والاتعاظ به والعمل به، فأنت أحق منهم بالقرآن، وذلك لأنك تعمل به حسبما قلت، ومعلوم أن الذي يجيد قراءة القرآن ولكنه لا يعمل به يكون شبيها بمن قال الله فيهم: ﴿ مَثَلُ الَّذِينَ حُمِلُوا التَّوْرَنَةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوهَا كَمَثَلِ الْحِمَارِ يَحْمِلُ أَسْفَارًا ﴾ [الجمعة: ٥]. فالحامل سيئ، والمحمول حسن، فقل لهم إذا قالوا لك مثل هذا القول، قل: وأنتم لو كنتم من أهل القرآن لعملتم به، فإعراضكم عن القرآن مع أن الله حملكم إياه أشد من كونكم لا تحملون القرآن.

أما بالنسبة لك أنت: فأنت إذا قرأت القرآن وأنت تتعتع فيه وهو شاق عليك فإن لك أجرين، كما قال النبي : الذي يقرأ القرآن ويتتعتع فيه وهو عليه شاق له أجران»، ومع ذلك فلا تيأس، وحاول مرة بعد أخرى، واعلم أنه لا يلزمك أن تقرأ بالتجويد، المهم أن تُقيم الكلمات والحروف على الشكل المرسوم فلا تضم المنصوب ولا تنصب المرفوع، وإنما تتمشى على حسب الشكل المرسوم، سواء كان ذلك بطريق التجويد، أو بغير طريق التجويد؛ لأن التجويد لا يُراد به إلا تحسين اللفظ فقط، وتحسين اللفظ ليس بواجب، إنما هو من كمال القراءة، فلا عليك إذا قرأت القرآن بغير تجويد، ولكن لا بد من ملاحظة الشكل.

مطالب مرتبط:

(۷۹۵) قرائت قرآن با وجود اشتباهات غیر عمد

(۷۹۵) سوال: من قرآن می‌خوانم، ولی در خواندن قرآن چندان مهارت ندارم. در نتیجه گاهی اوقات اشتباهاتی از من سر می‌زند که باعث تحریف غیر عمدی بعضی از آیات می‌شود. آیا گناهی دارم؟ آیا به این خاطر، قرائت قرآن را ترک کنم، یا بر حسب توان و قدرتم قرآن بخوانم و اگر اشتباهی از من […]

ادامه مطلب …

(۷۹۱) حکم اشتباهات سهوی در قرائت قرآن

(۷۹۱) سوال: سائل می‌گوید: جوانی هستم که به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ایمان دارم. پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را نیز تصدیق می‌کنم. بر نمازهای فرض مواظبت داشته و قرآن را زیاد تلاوت می‌کنم. اما وقتی بین قرائت خود و قاریانی که صدایشان را از رادیو می‌شنوم، مقایسه می‌کنم، می‌بینم اشتباهات زیادی دارم. آیا به خاطر اشتباهات غیر عمدی که […]

ادامه مطلب …

(۷۹۹) قرائت قرآن با تجوید رایج امروزی

(۷۹۹) سوال: آیا قرائت قرآن با تجوید معروف امروزی، سنت است؟ جواب: تا جایی که من به آن رسیده‌ام، قرائت قرآن با تجویدی که امروزه رواج دارد، روشی برای قشنگ خواندن قرآن است. ولی واجب نیست. بلکه واجب این است که شخص، حروف و حرکات را درست تلاوت کند. اما اگر به نحوی که امروزه […]

ادامه مطلب …

(۷۸۸) آیا خواندن قرآن بدون تجوید، ثواب دارد؟

(۷۸۸) سوال: آیا خواندن قرآن بدون تجوید، اجر و ثوابی هم دارد؟ سوال دیگر اینکه آیا گذاشتن قرآن در مسجد، صدقه‌ی جاریه به حساب می‌آید یا خیر؟ جواب: بله، قرائت قرآن با تجوید، واجب نیست، بلکه سنت است که انسان برای قرآن خواندن، صدایش را زیبا کند. چون شایسته است انسان هنگام تلاوت قرآن، صدایش […]

ادامه مطلب …

(۷۸۶) آیا رعایت نکردن احکام تجوید، گناه است؟

(۷۸۶) سوال: آیا جایز است کسی قرآن راتلاوت کند، اما برخی احکام تجوید را مراعات ننماید؟ جواب: بله، جایز است. البته تا زمانی که اشتباه حرکاتی نداشته باشد. اما اگر در خواندن حرکات، اشتباه کند، واجب است اشتباهش را تصحیح نماید. ولی رعایت تجوید، واجب نیست. تجوید یعنی قشنگ تلفظ کردن و شکی نیست که […]

ادامه مطلب …

(۷۹۸) منظور از تغنّی به قرآن در حدیث

(۷۹۸) سوال: خانمی پرسیده: رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده: «لَيْسَ منَّا مَنْ لَمْ يتغنَّ بالقرآن».[۱] «از ما نیست کسی که قرآن را با صدای زیبا نخواند». منظور از تغنّی به قرآن در این حدیث چیست؟ جواب: در معنای این حدیث رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که فرموده: «لَمْ يتغنَّ بالقرآن» اختلاف وجود دارد. گفته شده: بدین معناست که […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه