پنج‌شنبه 25 جمادی‌الاول 1448
۱۳ آبان ۱۴۰۵
5 نوامبر 2026

(۷۹۱) حکم اشتباهات سهوی در قرائت قرآن

(۷۹۱) سوال: سائل می‌گوید: جوانی هستم که به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ایمان دارم. پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را نیز تصدیق می‌کنم. بر نمازهای فرض مواظبت داشته و قرآن را زیاد تلاوت می‌کنم. اما وقتی بین قرائت خود و قاریانی که صدایشان را از رادیو می‌شنوم، مقایسه می‌کنم، می‌بینم اشتباهات زیادی دارم. آیا به خاطر اشتباهات غیر عمدی که در قرائت مرتکب می‌شوم، گناهی دارم؟

جواب:

الله عزوجل قرآن را به زبان عربی فصیح بر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نازل کرده است. زیرا او سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ * علَى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ * بِلِسَانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ} [شعراء:۱۹۳-۱۹۵]: (روح الأمین – جبریل – آن را بر قلبت نازل کرد تا از جمله هشدار دهندگان باشی. به زبان عربیِ واضح). در نتیجه بر انسان واجب است قرآن را با زبان عربی بخواند. کلمات را همان طور که هستند، ادا کرده و جایز نیست حرکاتشان را تغییر دهد. اگر حرکات را تغییر می‌دهد، بر او واجب است برود و قرآن را بیاموزد. به اندازه‌ی توان، قرآن را تکرار کند و جایز نیست در این زمینه سهل انگاری به خرج دهد و بگوید: قرآن را با همه‌ی اشتباهاتی که دارم، باز هم همان طور می‌خوانم.

اما اشتباهاتی مثل صفات حروف که حرکات را تغییر نمی‌دهد، رعایتش واجب نیست: مثل مد و قصر و امثال اینها. البته در صورتی که مثلا ترک مد یا قصر، باعث اسقاط حرف شود، جایز نیست؛ چون اسقاط حرف مثل اسقاط حرکت آن است. امروزه نیز – الحمدلله – چاپ‌های زیادی از قرآن وجود دارد و شخص می‌تواند قرآنی انتخاب کند که آن را کلمه کلمه بخواند تا قرائش را تصحیح نماید.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إنه شاب مؤمن بالله -سبحانه وتعالى-، ومصدق لنبيه صلى الله عليه وسلم، ومحافظ على الصلوات المكتوبة، ويُكثر من قراءة القرآن والله الحمد، ولكن يقول عندما أقارن بين قراءتي وبين قراءة المقرئين من خلال المذياع أجد أنني أرتكب أخطاء كثيرة، فهل علي إثم لما أرتكبه من أخطاء من غير قصد؟ أفيدونا أفادكم الله.

فأجاب – رحمه الله تعالى -: أقول : إن الله -سبحانه وتعالى- أنزل على عبده محمد صلى الله عليه وسلم الكتاب بلسان عربي مبين كما قال الله -تبارك وتعالى-: ﴿ نَزَلَ يه الروحُ الْأَمِينُ عَلَى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنذِرِينَ بِلِسَانٍ عَرَب مُّبِينِ ﴾ [الشعراء:۱۹۵-۱۹۳ِ]

فيجب على الإنسان أن يقرأ هذا القرآن باللسان العربي: فيرفع المرفوع وينصب المنصوب، ويجر المجرور، ويجزم المجزوم، ولا يجوز له أن يُغَيّر الحركات، فإذا كان يُغيّرها فالواجب عليه أن يتعلم وأن يكرر بقدر استطاعته، ولا يجوز أن يتهاون في هذا الأمر ويقول: سأبقى على ما أنا عليه من الخطا.

وأما ما لا تتغير به الحركات من صفات الحروف فهذا ليس بواجب: مثل المد والقصر وما أشبه ذلك، إلا أن يؤدي ترك المد إلى إسقاط حرف، أو يؤدي القصرُ إلى إسقاط حرف هذا لا يجوز؛ لأن إسقاط الحرف كتغيير حركته والمصاحف ولله الحمد ،متوفرة وبالإمكان أن يأخذ الإنسان مصحفًا يقرؤه كلمةً كلمةً حتى يأتي به على وجه الصواب.

مطالب مرتبط:

(۷۹۸) منظور از تغنّی به قرآن در حدیث

(۷۹۸) سوال: خانمی پرسیده: رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده: «لَيْسَ منَّا مَنْ لَمْ يتغنَّ بالقرآن».[۱] «از ما نیست کسی که قرآن را با صدای زیبا نخواند». منظور از تغنّی به قرآن در این حدیث چیست؟ جواب: در معنای این حدیث رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که فرموده: «لَمْ يتغنَّ بالقرآن» اختلاف وجود دارد. گفته شده: بدین معناست که […]

ادامه مطلب …

(۷۸۷) آشنایی به احکام تجوید برای قاری قرآن

(۷۸۷) سوال: آیا لازم است کسی که قرآن می‌خواند، به احکام تجوید وارد باشد؟ جواب: لازم نیست قاری قرآن به قواعد تجوید وارد باشد و شرط هم نیست که قرائتش با تجوید باشد. بلکه به مجرد اینکه حروف و حرکات را همان طور که هست، بخواند، اجر و ثواب دارد، حتی اگر قواعد تجوید را […]

ادامه مطلب …

(۷۹۷) قرائت قرآن بدون تلاش برای فهم بهتر حروف

(۷۹۷) سوال: خانمی می‌گوید: من قرآن می‌خوانم و حروف هجا را هم سطحی بلدم. اما برای شناخت عمیق‌تر آنها تلاش نمی‌کنم. در نتیجه شناخت کامل به آن ندارم. به همین خاطر هنگام قرائت، بعضی کلمات را اشتباه می‌خوانم. با این حساب، آیا جایز است قرآن بخوانم؟ البته باید بگویم که برای تلاوت صحیح، تلاش می‌کنم. […]

ادامه مطلب …

(۷۹۶) اشتباه خواندن قرآن بدون اینکه بداند

(۷۹۶) سوال: کسی که قرآن را در همان حد که بلد است، بخواند، ممکن است بدون اینکه بداند، گاهی اشتباه بخواند. این کار چه حکمی دارد؟ جواب: بر او واجب است برود یاد بگیرد؛ زیرا موضوع ساده‌ای نیست. ولی برخی مردم بر همان طبیعت و شخصیتی که دارند، قرآن می‌خوانند بدون اینکه تلاش و تمرینی […]

ادامه مطلب …

(۷۸۸) آیا خواندن قرآن بدون تجوید، ثواب دارد؟

(۷۸۸) سوال: آیا خواندن قرآن بدون تجوید، اجر و ثوابی هم دارد؟ سوال دیگر اینکه آیا گذاشتن قرآن در مسجد، صدقه‌ی جاریه به حساب می‌آید یا خیر؟ جواب: بله، قرائت قرآن با تجوید، واجب نیست، بلکه سنت است که انسان برای قرآن خواندن، صدایش را زیبا کند. چون شایسته است انسان هنگام تلاوت قرآن، صدایش […]

ادامه مطلب …

(۷۹۴) آیا این دو حدیث با هم تضاد دارند؟

(۷۹۴) سوال: فرق بین این دو حدیث چیست: حدیث ام المومنین عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَاکه می‌گوید: «کسی که قرآن بخواند و در آن لکنت داشته و خواندنش بر او سخت باشد، دو پاداش دارد».[۱] با حدیثی که می‌گوید: «چه بسا قرآن خوانی که قرآن او را لعنت می‌کند»[۲] ؟ جواب: در صورتی که حدیث دوم یعنی «چه […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه