(۷۱۹) سوال: آیا جایز است استاد علوم با استفاده از مجسمه‌های حیوانات و پرندگانی که از پلاستیک قوی ساخته شده، تدریس کند؟ آیا می‌تواند از مجسمه‌های کامل به شکل انسان استفاده کند؟

جواب:

این کار حرام بوده و جایز نیست. چون ضرورتی ندارد. می‌تواند حیوان را با گفتار، توصیف کند، یا آن را به چند تکه تقسیم کند که سر یک طرف و بدن یک طرف و دو دست و دو پا هم جداگانه باشند. ضرورتی وجود ندارد که مجسمه به صورت کامل وجود داشته باشد. همچنین می‌ترسم در صورتی که این مجسمه‌ها را سر کلاس بیاورد، الله عزوجل برکت را از علمش بگیرد. چون ملائکه وارد خانه‌ای که در آن تصویر و مجسمه باشد، نمی‌شوند. امیدوارم برادران در قضیه‌ی تصویر، سهل انگاری به خرج ندهند. زیر از ام المومنین عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَاروایت شده که: «یک پشتی خریده بودم که در آن تصاویری وجود داشت. وقتی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آن را دید، همان دم در ایستاده و داخل نیامد. از چهره‌اش فهمیدم که ناراحت است. گفتم: یا رسول الله، به سوی الله و رسولش توبه می‌کنم. چه گناهی کرده‌ام؟ فرمود: این پشتی چیست؟ گفت: برای شما خریده‌ام که بر آن نشسته و سرتان را هنگام خواب بر آن بگذارید. فرمود: صاحبان این تصاویر در روز قیامت عذاب داده می‌شوند. به آنها گفته می‌شود: آنچه خلق کرده‌اید را حیات ببخشید. و فرمود: ملائکه به خانه‌ای که در آن تصویر وجود دارد، وارد نمی‌شوند».[۱] بنا بر این پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد خانه نشدند تا وقتی که آن تصاویر برداشته شده و به صورت درست مورد استفاده قرار گرفتند.

***

^[۱] صحیح بخاری: کتاب البیوع، باب التجارة فیما یکره لبسه للرجال و النساء، حدیث شماره (۲۱۰۵)، و مسلم در صحیح، کتاب اللباس و الزینة، باب لا تدخل الملائکة بیتا فیه کلب و لا صورة، حدیث شماره (۲۱۰۷)، از ام المومنین عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَابا این لفظ: «أَنَّهَا اشْتَرَتْ نُمْرُقَةً فِيهَا تَصَاوِيرُ، فَلَمَّا رَآهَا رَسُولُ اللَّهِ – صلى الله عليه وسلم – قَامَ عَلَى الْبَابِ فَلَمْ يَدْخُلْهُ، فَعَرَفْتُ فِي وَجْهِهِ الْكَرَاهِيَةَ، فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَتُوبُ إِلَى اللَّهِ وَإِلَى رَسُولِهِ – صلى الله عليه وسلم – : مَاذَا أَذْنَبْتُ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ – صلى الله عليه وسلم – : «مَا بَالُ هَذِهِ النُّمْرُقَةِ؟» قُلْتُ: اشْتَرَيْتُهَا لَكَ لِتَقْعُدَ عَلَيْهَا وَتَوَسَّدَهَا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ – صلى الله عليه وسلم – : «إِنَّ أَصْحَابَ هَذِهِ الصُّوَرِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يُعَذَّبُونَ، فَيُقَالُ لَهُمْ: أَحْيُوا مَا خَلَقْتُمْ» وَقَالَ: «إِنَّ الْبَيْتَ الَّذِي فِيهِ الصُّوَرُ لا تَدْخُلُهُ الْمَلائِكَةُ».