چهارشنبه 16 شعبان 1447
۱۵ بهمن ۱۴۰۴
4 فوریه 2026

(۶۶۱) سوال: بهترین کتاب‌های فقهی

(۶۶۱) خانمی پرسیده: من در حال مطالعه‌ی فقه هستم. چه کتاب‌هایی را برای مطالعه به من توصیه می‌کنید؟

جواب:

بهترین کتابی که در فقه حنبلی دیده‌ام، کتاب (الروض المربع شرح زاد المستقنع) است که خیر زیاد و علم فراوانی در آن وجود دارد.

ولی من به این خانم دانشجو و دیگر دانشجویان توصیه می‌کنم که نزد مشایخ طلب علم کنند. چون احتمال لغزششان کمتر بوده و زودتر به علم دسترسی پیدا می‌کنند. زیرا شیخ با شرح مسائل مشکل در هر مساله و بیان مجمل آن و جمع بین دلایل، معلومات را زودتر به دانشجو منتقل می‌کند و بدین صورت، اشتباه کمتر می‌شود. اما کسی که در طلب علم، متکی به خود و کتاب‌هایش باشد، اشتباهاتش زیاد شده و با تلاش زیاد و کار سخت، به علم صحیح دست پیدا می‌کند. به همین خاطر است که گفته‌اند: هر کس که راهنمایش کتابش باشد، خطایش بیشتر است. اگر چه نمی‌شود گفت که این جمله به صورت مطلق درست است، اما غالبا چنین است.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: أنا أقوم بدراسة الفقه، فما هي الكتب التي تنصحونني بدراستها والقراءة فيها؟

فأجاب رحمه الله تعالى: أحسن ما رأيت من الكتب في فقه الحنابلة (الروض المربع شرح زاد المستقنع)، ففيه خير كثير وعلم غزير.

لكني أنصح السائلة وغيرها ممن يطلب العلم أن يكون طلبهم العلم على يد شيخ، لأن ذلك أسلم من الخطر وأقرب الحصول العلم، فإن الشيخ يقرب المعلومات إلى الطالب بشرح المشكل، وبيان المجمل، والجمع بين الأدلة، فيقل الخطأ، وأما من اعتمد على نفسه في طلب العلم وعلى الكتب التي يقرؤها، فإنه يخطئ كثيرًا، ولا ينال العلم الصحيح إلا بجهد جهيد وعمل شاق، ولهذا يقال: من كان دليله كتابه كان خطؤه أكثر من صوابه، وهذه الجملة وإن لم تكن صحيحة على وجه الإطلاق لكنها على الغالب.

مطالب مرتبط:

(۶۰۸) حلقه‌ی علم بهتر است یا حلقه‌ی ذکر؟

(۶۰۸) سوال: در روایات آمده که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم حلقه‌ي علم وحلقه‌ي ذکری را دیدند. ایشان حلقه‌ی علم را برگزیده وآنجا نشستند. آیا این روایت صحیح است؟ اگر صحیح باشد، پس آنهایی که در حلقه‌ی ذکر بودند چگونه ذکر می‌کردند یا چه ذکری می‌گفتند که رسول صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آنها را منع نکرد. اما حلقه‌ی علم را […]

ادامه مطلب …

(۶۱۸) آیا علوم شرعی منحصر در علوم دینی است؟

(۶۱۸) سوال: آیا آموختن دین فقط منحصر در علوم شرعی است یا علوم دیگری را نیز شامل می‌شود؟ جواب: علوم دینی زیر مجموعه‌ی علم شرعی هستند، و آموختنِ آنها شرعی است. در این مورد حرفی نیست. اما در مورد یادگیری بقیه‌ی علوم؛ باید دید: اگر در راستای کمک به یادگیری علوم شرعی هستند، به عنوان […]

ادامه مطلب …

(۶۵۷) سوال: توصیه به کتب تفسیر

(۶۵۷) سوال: خواندن چه کتاب‌های تفسیری را به من و دانشجویان توصیه می‌کنید؟ جواب: گرایش کتاب‌های تفسیر با یکدیگر متفاوت است؛ مثلا تفسیر ابن کثیر یکی از بهترین تفاسیر است، ولی او در این کتاب زیاد به لغت عربی از جهت بلاغت و إعراب و غیره عنایت نورزیده است. تفسیر ابن جریر نیز طولانی است […]

ادامه مطلب …

(۶۷۶) سوالی در مورد کتاب ماثورات حسن البنا

(۶۷۶) سوال: در کتاب مأثورات چیزی خواندم که در بقیه‌ی کتاب‌های دعا به آن برخورد نکرده‌ام. چیزی که خواندم معروف به وِرد رابطه بوده و چنین است: شخص اول این آیه را بخواند: {قُلِ اللَّهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَاءُ} تا آنجا که فرموده: {وَ تَرْزُقُ مَنْ تَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ} […]

ادامه مطلب …

(۷۰۳) مشخص کردن محدوده امتحان توسط معلم

(۷۰۳) سوال: خانم معلمی پرسیده: بعضی از خانم معلم‌ها، جایی که از آن امتحان می‌گیرند را مشخص می‌کنند. مثلا اگر درس املا و انشا، ده درس بوده، سه درس از میان آنها انتخاب کرده و به دانش آموزان می‌گویند که امتحان از این سه درس می‌آید. آیا این کار جایز است؟ جواب: جواب این سوال […]

ادامه مطلب …

(۶۱۱) نیت دو خانم که معلم قرآن هستند

(۶۱۱) سوال: زنی معلم قرآن است وسبب معلم شدنش هم به خاطر نیاز شدید مدرسه به معلمان زن بوده است. زن دیگری نیز به خاطر پول معلم قرآن شده و هر دو، نیتشان برای خواندن و شنیدن قرآن، رضایت الله تعالی نیست. آیا با توجه به این نیتشان ثوابی به آنها تعلق می‌گیرد یا خیر؟ […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه