یکشنبه 3 شوال 1447
۲ فروردین ۱۴۰۵
22 مارس 2026

(۶۴۸) سوال: کتاب‌های مفید در اصول دین و احکام

(۶۴۸) سوال: کتاب‌هایی که یک مسلمان برای یادگیری اصول دین به آنها نیاز دارد تا احکام شرعی صحیح را از خلال آنها بفهمد، کدامند؟ ضمن اینکه من در برنامه‌ی شما شنیدم که در کتاب‌های روایت شده با سند، برخی از مطالب غیر صحیح وجود دارد. خواهش می‌کنم مهم‌ترین و مفیدترین کتاب‌ها را به من معرفی نمایید.

جواب:

مهم‌ترین کتاب برای خواندن و فهمیدن، قرآن است. حصول این امر با خواندن تفاسیر قابل اعتما یا با آموختن از اهل علم امکان پذیر است. مرحله‌ی بعد، پند گرفتن از مواعظ و احکامی است که ذکرشان در قرآن به میان آمده است. الله تعالی فرموده: {كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَيْكَ مُبَارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آيَاتِهِ وَلِيَتَذَكَّرَ أُولُو الْأَلْبَابِ}. [ص: ۲۹]: (کتاب پر خير و برکتی است که آن را برای تو فرو فرستاده‌ايم تا در آياتش بينديشند و خردمندان پند گيرند).

بعد از آن سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است. از جمله کتاب‌هایی که در این زمینه تألیف شده، کتاب‌های (منتقی الاخبار) و (بلوغ المرام) است. این کتاب‌ها را بخوان و به شرح‌هایی که بر آنها داده شده مراجعه کن و اگر در آنها به مشکلی برخوردی، از علمایی که در دیانت و علمشان مورد اعتماد هستند، سوال کن.

سپس بر حسب توجیه و راهنمایی اهل علمی که نزد شما موجود هستند، کتاب‌های فقهی را مطالعه کن.

اگر انسان نیتش برای طلب علم صحیح باشد، الله تعالی راه را برای او آسان می‌کند. در حدیث صحیح از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمده که فرمودند: «هرکس راهی را در پيش بگيرد که از آن راه علم را جستجو کند، الله راهی به سوی بهشت برای او آسان می‌گرداند».[۱]

***

[۱] صحیح مسلم: کتاب الذکر و الدعاء و التوبة و الإستغفار، باب فضل الإجتماع علی تلاوة القرآن، حدیث شماره (۲۶۹۹). سنن ترمذی: ابواب العلم عن رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ، باب فضل طلب العلم، حدیث شماره (۲۶۴۶). سنن ابن ماجه: المقدمة، باب فضل العلماء و الحثّ علی طلب العلم، حدیث شماره (۲۲۵)، از ابوهریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «مَنْ سَلَكَ طَرِيقًا يَلْتَمِسُ فِيهِ عِلْمًا سَهَّلَ اللهُ لَهُ طَرِيقًا إِلَى الْجَنَّةِ».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما هي الكتب التي تفقه المسلم في أصول دينه، وتوضح له الأحكام الشرعية الصحيحة؟ علما أنني سمعت في برنامجكم أن بعض الكتب غير مستندة إلى الصحة فيما تشتمل عليه، فأرجو إرشادي إلى أهم تلك الكتب الصحيحة ؟

فأجاب رحمه الله تعالى: أهم الكتب كتاب الله -عز وجل-، قراءته وتعلم معناه، إما من خلال التفاسير الموثوقة، وإما على أحد أهل العلم، ثم تتذكر ما في القرآن من مواعظ وأحكام، لقول الله -تعالى-: ﴿ كِتَبُ أَنزَلْتَهُ إِلَيْكَ مُبَرَكَ لِيَدَّبَّرُوا ءَايَتِهِ، وَلِيَتَذَكَرَ أُولُوا الْأَلْبَبِ ﴾ [ ص: ٢٩].

وبعد ذلك سنة الرسول -عليه الصلاة والسلام-، ومن الكتب المؤلفة فيها: كتاب (منتقى الأخبار) و كتاب (بلوغ المرام)، تدرسها وتراجع شروحهما، وتسأل عما أشكل عليك فيهما أهل العلم الموثوق بعلمهم ودينهم.

ثم ما تيسر لك من كتب الفقه على حسب توجيه أهل العلم في بلدك، سلك له وإذا حصل للإنسان نية صحيحة في طلب العلم فإن الله -تعالى- ييسر طريقه، وفي الحديث الصحيح عن النبي – عليه الصلاة والسلام-: «من طريقا يلتمس فيه علما، سهل الله له به طريقا إلى الجنة».

|||

مطالب مرتبط:

(۶۸۷) صحت مطالب کتاب بدائع الزهور

(۶۸۷) سوال: آیا مطالبی که در کتاب «بدائع الزهور» آمده صحیح هستند یا اینکه در آنها مبالغه شده است؟ جواب: کتاب «بدائع الزهور فی وقائع العصور» دارای مبالغات و دروغ‌های زیادی است. انسان باید از آن بر حذر بوده و آن را از خانه‌اش خارج کند تا مبادا فرزندانش مطالب آن را باور نمایند. من […]

ادامه مطلب …

(۶۱۶) برای طلب علم از کجا شروع کنم

(۶۱۶) سوال: طالب علم برای شروع طلب علم، از حفظ قرآن کریم آغاز کند یا خواندن کتاب‌های اهل علم؟ جواب: از حفظ قرآن شروع کند. هیچ چیز بهتر از حفظ قرآن برای کسی که می‌خواهد چیزی را حفظ کند، نیست. زیرا قرآن کلام الله عزوجل است و تلاوت آن عبادت به حساب می‌آید. تدبر در […]

ادامه مطلب …

(۶۹۴) وظیفه کسی که درس دینی خوانده

(۶۹۴) سوال: اگر کسی علم دینی داشته و از یک دانشکده‌ی علوم دینی فارغ التحصیل شده و در حال حاضر مشغول به تدریس در دبیرستان باشد، در صورتی که امام مسجد یا دانشجویان علوم دینی از او تقاضای سخنرانی در مسجد یا در مناسبتی داشته باشند و او نپذیرد و بگوید: همین که در دبیرستان […]

ادامه مطلب …

(۷۱۳) خواندن کتابهای دینی در عادت ماهانه

(۷۱۳) سوال: آیا وقتی که در عادت ماهانه هستم، جایز است کتاب‌های دینی مثل (فقه السنة) را بخوانم یا خیر؟ جواب: برای زن حایض جایز است الله را ذکر گفته و تهلیل[۱] و تسبیح و تکبیر بگوید. هر کتاب دینی که خواست، چه تفسیر باشد و چه حدیث یا کتب فقه و غیره را بخواند. […]

ادامه مطلب …

(۶۰۹) آیا این حدیث صحیح است؟

(۶۰۹) سوال: آیا این حدیث صحیح است: رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «فضيلت و برتري عالم بر عابد مانند فضيلت من بر پائين‌ترين شماست»؟[۱] جواب: تا جایی که به نظرم می‌رسد این حدیث ضعیف است. البته شکی نیست که جاهل به هیچ وجه با عالم برابری نمی‌کند. چرا که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ فرموده: {قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ […]

ادامه مطلب …

(۷۲۱) حکم تحصیل در مدارس مختلط

(۷۲۱) سوال: من از سوریه هستم. تمام مدارسی که در استان ما وجود دارد، مدارس مختط هستند و دختران همه بی حجابند. امکان حرف نزدن با آنها هم وجود ندارد. چرا که در خلال کلاس‌های درس مجبور به این کار می‌شویم. سوالم این است: حکم شرع در این مورد چیست؟ جواب: بر تو واجب است […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه