شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۶۵۷) سوال: توصیه به کتب تفسیر

(۶۵۷) سوال: خواندن چه کتاب‌های تفسیری را به من و دانشجویان توصیه می‌کنید؟

جواب:

گرایش کتاب‌های تفسیر با یکدیگر متفاوت است؛ مثلا تفسیر ابن کثیر یکی از بهترین تفاسیر است، ولی او در این کتاب زیاد به لغت عربی از جهت بلاغت و إعراب و غیره عنایت نورزیده است.

تفسیر ابن جریر نیز طولانی است و روایاتی را که در خود گرد آورده، شامل صحیح و غیر صحیح بوده و خواندنش محتاج دانشجویی است که نسبت به علم رجال و سند، شناخت داشته باشد.

همچنین کتاب‌های تفسیر خوبی وجود دارند که متاسفانه منهجشان در عقیده، سالم نیست. مثل تفسیر زمخشری که از نظر بلاغت و لغت خوب است، اما از جنبه‌ی عقیده، سالم نیست و کلماتی در آن وجود دارد که انسان متوجه منظور آنها نمی‌شود. اما اگر آنها را به خاطر بسپرد، ممکن است بعدا متوجه منظورش بشود. حال ممکن است کسی این سخنان را پذیرفته و در نتیجه گمراه شود.

به همین خاطر دانشجو تا زمانی که در ابتدای طلب علم است، تفسیر ابن کثیر، یا تفسیر عبدالرحمن بن سعدی یا تفسیر ابوبکر جزایری را مطالعه کند. البته ممکن است تفاسیر دیگری مثل آنها یا بهتر از آنها نیز وجود داشته باشد.

سپس در صورتی که توفیق الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ شامل حالش شد و از لحاظ علمی توانمند شد و علم در وجودش چنان رسوخ پیدا کرد که توانست مسائلی را که در ایام دانشجویی به آنها دست نیافته، بفهمد، به هر تفسیری که خواست می‌تواند رجوع نماید.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما هي كتب التفسير التي تنصحونني بقراءتها، وخصوصا لطلبة العلم، مأجورين؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: كتب التفسير الحقيقة تختلف مشاربها، فتفسير ابن كثير من أحسن التفاسير، لكنه الله لا يعتني كثيرا باللغة العربية، – يعني: بالبلاغة وأوجه الإعراب وما أشبه ذلك-.

وتفسير ابن جرير – وهو أصل تفسير ابن كثير – أيضًا مطول، وفي الآثار الواردة فيه ما هو غثّ وسمين فيحتاج إلى طالب علم يكون له معرفة بالرجال والأسانيد.

وهناك كتب تفسير جيدة، لكن منهجها في العقيدة غير سليم، كتفسير الزمخشري، فهو جيد من حيث البلاغة واللغة، لكنه ليس بسليم من حيث العقيدة، وفيه كلمات تمر بالإنسان لا يعرف مغزاها لكنها إذا وقرت في قلبه فربما يتبين له مغزاها فيما بعد، ويكون قد استسلم لها فَيُضَل.

لذلك أرى أن طالب العلم يأخذ (تفسير ابن كثير رحمه الله) ما دام في أول الطلب، أو (تفسير الشيخ عبد الرحمن بن سعدي رحمه الله)، أو (تفسير أبي بكر الجزائري)، وهذا ما اطلعت عليه وقد يوجد تفاسير أخرى مثلها أو أحسن منها.

ثم إذا وفقه الله إلى علم واسع وملكة قوية يدرك بها ما لا يدركه في أيام الطلب فليراجع كل ما تيسر من التفاسير.

مطالب مرتبط:

(۷۲۰) کشتن حیوانات برای مومیایی و کالبدشکافی

(۷۲۰) سوال: من دانشجوی دانشگاه هستم. روزی درس مومیایی کردن حیوانات داشتیم. ما این کار را برای تجربه بر روی برخی حیوانات انجام دادیم. حیواناتی مثل خرگوش و گرگ و کبوتر و غیره. آنها را زنده به کلاس می‌آوردیم و سپس آنها را می‌کشتیم. اینجا مشکل دومی نیز وجود دارد. ما آنها را به یکی […]

ادامه مطلب …

(۷۰۳) مشخص کردن محدوده امتحان توسط معلم

(۷۰۳) سوال: خانم معلمی پرسیده: بعضی از خانم معلم‌ها، جایی که از آن امتحان می‌گیرند را مشخص می‌کنند. مثلا اگر درس املا و انشا، ده درس بوده، سه درس از میان آنها انتخاب کرده و به دانش آموزان می‌گویند که امتحان از این سه درس می‌آید. آیا این کار جایز است؟ جواب: جواب این سوال […]

ادامه مطلب …

(۷۱۵) حضور در زنگ دینی معلم غیر ملتزم

(۷۱۵) سوال: از یکی از کشورهای عربی سوال آمده: مدرسی که دروس دینی را در مدرسه به ما یاد می‌دهد، کسی است که ریشش را تیغ زده و انگشتر طلا به دست می‌کند و در برخی از امور کوتاهی دارد. آیا جایز است در کلاس این معلم شرکت کنم؟ جواب: جواب این سوال متشکل از […]

ادامه مطلب …

(۶۹۶) فتوا دادن عالم عقیده در باب فقه

(۶۹۶) سوال: آیا جایز است عالمی که عقیده خوانده، در مسائل فقهی نیز فتوی دهد؟ بر عکس آن چه؟ جواب: برای هیچ کس جایز نیست در مورد مساله‌ای که از آن آگاهی ندارد، فتوا دهد؛ چه این شخص در زمینه‌ای دیگر عالم باشد یا خیر. الله تعالی می‌فرماید: {قُلْ إِنَّمَا حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ […]

ادامه مطلب …

(۷۰۶) حاضر نشدن در کلاس به بهانه‌ی امتحان

(۷۰۶) سوال: آیا برای دانشجویان علوم دینی جایز است که از حضور در یک کلاس به بهانه‌ی خواندن درس دیگری که امتحان دارند، خودداری کنند؟ خصوصا اگر دانشجو در اول ترم سستی کرده و وقتی امتحانات ترم شروع شود، به بهانه‌ی درس خواندن، در کلاس‌ها حضور پیدا نکند؟ آیا برای دانشجویان نصیحت و توصیه‌ای در […]

ادامه مطلب …

(۶۴۴) سوال: راه فراموش نکردن حفظ قرآن

(۶۴۴) سوال: من انسان فراموش‌کاری هستم و خیلی زود چیزهایی را که حفظ کرده‌ام، از یاد می‌برم. وقتی سوره‌ای از قرآن را حفظ می‌کنم، بعد از یک یا دو روز آن را فراموش می‌کنم، یا جمله و کلمه‌ای از یادم می‌رود و غالبا یک کلمه را جا گذاشته و کلمه‌ی بعدش را می‌خوانم. نصیحت شما […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه