(۷۰۶) سوال: آیا برای دانشجویان علوم دینی جایز است که از حضور در یک کلاس به بهانه‌ی خواندن درس دیگری که امتحان دارند، خودداری کنند؟ خصوصا اگر دانشجو در اول ترم سستی کرده و وقتی امتحانات ترم شروع شود، به بهانه‌ی درس خواندن، در کلاس‌ها حضور پیدا نکند؟ آیا برای دانشجویان نصیحت و توصیه‌ای در مورد ادا کردن حق علم، دارید؟

جواب:

من نمی‌توانم در مورد جواز یا عدم جواز این کار فتوایی بدهم. انسان طبیب نفس خویش است و من نمی‌دانم آیا عدم حضور دانشجو در کلاس، باعث کم شدن نمره‌اش می‌شود یا خیر؟

اما نصیحت: نصیحتم به هر کسی که وارد دانشگاه علوم شرعی یا دیگر دانشگاه‌ها می‌شود این است که اول از هر چیز، طلب علمش مخلصانه برای الله باشد؛ بدین گونه که نیت کند به وسیله‌ی طلب علم، جهل را اول از خود و سپس از دیگر مسلمانان بزداید. همچنین نیت کند که به این وسیله، شریعت الهی را حفظ کرده و از آن در مقابل دشمنان حمایت نماید و با گفتار و قلمش تا جایی که توان دارد، از آن دفاع نماید تا بدین وسیله، حقی را که بر گردن دارد، ادا نموده باشد. امام احمد رَحِمَهُ‌الله گفته: «هیچ چیزی همتای علم نیست برای آن کس که نیتش درست باشد. گفتند: چگونه ای ابو عبدالله؟ گفت: نیت می‌کند که به وسیله‌ی علم، جهل را از خودش و دیگران بزداید».[۱] همچنین گفته: «اینکه قسمتی از شب را به علم بپردازم برایم از نماز خواندن در شب، دوست داشتنی‌تر است».[۲] این دلالت بر فضیلت طلب علم دارد؛ به شرطی که همراه با اخلاص باشد. اگر علم همین یک فضیلت را داشته باشد که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ علما را بر الوهیت و توحید خود شاهد گرفته، کفایت می‌کند. الله تعالی فرموده: {شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلَهَ إِلا هُوَ وَالْمَلائِكَةُ وَأُولُو الْعِلْمِ} [آل عمران: ۱۸]: (الله گواهی می‌دهد به اين كه معبودی به حق جز او نيست و ملائکه و اهل علم نیز به آن گواهی می‌دهند). علما وارثان پیامبران در علم و اخلاق و دعوت به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ هستند. پس انسان باید حق این میراث را ادا نموده و برای ادای وظیفه‌اش آستین همت بالا زند تا نتیجه‌اش همراهی با کسانی باشد که الله تعالی به آنها نعمت داده، یعنی: پیامبران و صدیقین و شهدا و صالحان. از الله عزوجل خواهانیم که ما را جزء آنها قرار دهد و ما را با آنها در بهشت جمع نماید.

***

[۱] – الإنصاف، (ج۴، ص۱۲۳)، و الفروع، (ج۱، ص۴۶۶)، و الآداب الشرعیة، (ج۲، ص۴۵).

[۲] – مفتاح دار السعادة، (ج۱، ص۱۷۸)، و جامع بیان العلم و فضله، (ج۱، ص۲۴).