سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۶۳۵) سوال: چگونگی حفظ کردن قرآن کریم

(۶۳۵) سوال: جناب شیخ من می‌خواهم قرآن را حفظ کنم. اما نمی‌دانم چطور این کار را انجام دهم. لطفا مرا راهنمایی کنید.

جواب:

روش حفظ قرآن به نسبت هر شخص و به نسبت استادی که نزد او حفظ می‌کند، متفاوت است. برای حفظ قرآن چندین روش وجود دارد. از جمله:

اول: پنج آیه پنج آیه از قرآن را حفظ کرده و زمانی به سراغ آیات بعدی برود که به خوبی بر این پنج آیه تسلط داشته باشد.

دوم: یک صفحه را کامل حفظ کرده و مرتب آن را تکرار نماید.

مهم این است که انسان برای حفظ قرآن، روشی را که مناسب خود می‌بیند، در پیش گیرد. اما باید در نظر داشته باشد که همیشه قرآن را تکرار نماید. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده: «بر قرائت قرآن مواظبت ورزید. سوگند به ذاتی كه جانم در دست اوست، قرآن سريع‌تر از شتری كه زانويش بسته باشد، می‌گريزد».[۱]

همچنین شخص می‌تواند خود به تنهایی بر قرائت قرآن مواظبت ورزد، یا می‌تواند به همراهی یکی از دوستانش این کار را انجام دهند؛ بدین صورت که یکی قرآن را به دست می‌گیرد و دیگری می‌خواند، سپس بر عکس.

مهم اینکه در این مورد نصی وجود ندارد که بتوان به آن عمل کرد. بلکه به شرایط انسان بستگی دارد و هر کس طبق شرایطی که دارد، می‌تواند قرآن را حفظ کند.

***

[۱] صحیح مسلم: کتاب المساجد و مواضع الصلاة، باب الأمر بتعهد القرآن، حدیث شماره (۷۹۱). سنن دارمی: کتاب فضائل القرآن، باب فی تعاهد القرآن، حدیث شماره (۳۳۹۱). مسند احمد: مسند عقبة بن عامر الجهنی (۱۷۳۱۷) و مسند ابوموسی الأشعری (۱۹۶۸۵)، از ابوموسی اشعری و عقبة بن عامر جهنی با این لفظ: «تَعَاهَدُوا الْقُرْآنَ، فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَهُوَ أَشَدُّ تَفَلُّتًا مِنَ الإِبِلِ فی عُقُلِهَا».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: فضيلة الشيخ أريد أن أحفظ القرآن، لكنني لا أعرف ما هي الطريقة التي أحفظ بها القرآن الكريم، أفيدونا، وجزاكم الله خيرا؟

فأجاب رحمه الله تعالى : الطريقة التي يحفظ الإنسان بها القرآن تختلف باختلاف حال الإنسان، وباختلاف حال المدرس الذي يستمع إليه، فلها طرق:

منها: أن يحفظ الإنسان كل خمس آيات على حدة، ولا ينتقل إلى ما بعدها إلا إذا أتقنها تماما.

ومنها: أن يحفظ صفحة كاملة ثم يعيدها.

المهم أن يسلك الإنسان في حفظ القرآن ما يناسبه، لكن يتعاهد القرآن، لأن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- قال: «تعاهدوا القرآن، فوالذي نفسي بيده لهو أشد تفلنا من الإبل في عُقُلِهَا».

وتعاهد القرآن قد يكون في قراءة الإنسان لنفسه وحده، وقد يكون بمشاركة أحد زملائه فيمسك الزميل المصحف بيده وذاك يقرأ، ثم يأتي العكس.

المهم أن هذه مسائل ليس فيها نَضٌ يُؤخذ به، وإنما أوكلت إلى حال الإنسان.

مطالب مرتبط:

(۶۶۵) کتاب مجموع فتاوی شیخ الاسلام ابن تیمیه

(۶۶۵) سوال: نظرتان در مورد کتاب مجموع فتاوی شیخ الاسلام ابن تیمیه چیست؟ جواب: بدون شک این کتاب یکی از بهترین کتاب‌هاست. چون سخنان شخصی عالم و فقیه است. من به برادری که سوال کرده و همچنین شنوندگان توصیه می‌کنم که حتما کتاب‌های شیخ الاسلام ابن تیمیه و شاگرد ایشان، ابن قیم را بخرند. چون […]

ادامه مطلب …

(۶۱۶) برای طلب علم از کجا شروع کنم

(۶۱۶) سوال: طالب علم برای شروع طلب علم، از حفظ قرآن کریم آغاز کند یا خواندن کتاب‌های اهل علم؟ جواب: از حفظ قرآن شروع کند. هیچ چیز بهتر از حفظ قرآن برای کسی که می‌خواهد چیزی را حفظ کند، نیست. زیرا قرآن کلام الله عزوجل است و تلاوت آن عبادت به حساب می‌آید. تدبر در […]

ادامه مطلب …

(۶۸۹) عدم مطالعه‌ی کتابهای مورد تملّک

(۶۸۹) سوال: من تعداد زیادی کتاب‌های فقه و تفسیر دارم. اما بعضی یا بهتر بگویم، بیشتر آنها را نخوانده‌ام. آیا اگر از آنها استفاده نکنم، گنهکار می‌شوم؟ با آنها چکار کنم؟ با توجه به اینکه عزم کرده‌ام ان شاءالله هر گاه فراغتی پیش آید، مطالعه داشته باشم. نیز وقتی کسی کتابی را بخواهد امانت بگیرد، […]

ادامه مطلب …

(۶۱۰) نصیحتی برای اصلاح نیت در طلب علم

(۶۱۰) سوال: نصیحت شما به طالب علمی که برای اصلاح نیت و اخلاصش تلاش کرده، اما نتوانسته آن را اصلاح کند و می‌ترسد مشمول احادیث وعید و تهدید قرار گیرد که در مورد خالص نبودن نیت آمده و امکان دارد به همین خاطر طلب علم را رها نماید، چیست؟ جواب: این سؤال مهمی برای طالب […]

ادامه مطلب …

(۶۷۵) نظر شریعت در مورد کتاب‌های صوفیه

(۶۷۵) سوال: نزد ما بسیاری از کتاب‌های تصوف وجود دارد. نظر شرع در مورد این کتاب‌ها و در مورد تصوف چیست؟ جواب: نظرم در مورد تصوف و دیگر فرقه‌هایی که در اسلام بدعت وارد کرده‌اند، همان است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به امتشان فرمودند: «بر شما لازم است که روش من و روش خلفای برحق […]

ادامه مطلب …

(۶۳۹) سوال: حفظ قرآن در خانه و بدون تجوید

(۶۳۹) خانمی پرسیده: دوست دارم قرآن را در مدرسه‌ی حفظ قرآن، حفظ کنم. اما شرایطم این اجازه را به من نمی‌دهد. از شما تقاضا دارم مرا راهنمایی کنید که چطور قرآن را در خانه حفظ کنم؟ آیا اگر قرآن را بدون تجوید یا بدون فهم معانی آن حفظ کنم، مشکلی دارد؟ جواب: روش حفظ این […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه