(۵۴۲) حکم نام نهادن انسان به نام‌های (عزيز، حكيم و عادل)

(۵۴۲) سوال: آیا نام نهادن انسان به نام‌های (عزيز، حكيم و عادل) جایز است؟

جواب:

بله، جایز است که انسان به این نام‌ها نام نهاده شود البته به شرطی که معنای اصلی که از آن مشتق شده است در نظر گرفته نشود بدین صورت که فقط یک اسم، شمرده شود. برخی صحابه نیز چنین اسم‌هایی داشتند؛ مانند: الحَكَم و حكيم بن حزام. اسم عادل نیز بین مردم رواج دارد و ناپسند نیست و کسی نیز از آن ایراد نمی‌گیرد. در صورتی که معنای اصلی که از آن مشتق شده است در نظر گرفته شود، چنان ظاهر است که جایز نیست؛ زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نام أبو الحَكَم که به این کنیه نامیده شده بود زیرا قومش برای قضاوت و حکم گرفتن، نزد او می‌رفتند را تغییر داد و فرمود: «إنَّ اللهَ هو الحَكَمُ وإليه الحُكْمُ»: (قطعا الله همان قاضی و حاکم است و حُکم در اختیار او است) سپس وی را با نام پسر بزرگش شُرَيح، کنیه داد و به او فرمود: «أَنْتَ أَبُو شُرَيْحٍ»^۱ : (تو أبو شُرَيح هستی) زیرا کنیه‌ای که این مرد بدان نام نهاده شده بود، معنای اصلی آن مدّ نظر قرار گرفته بود که در این صورت همانند نام‌های الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌شد؛ زیرا نام‌های الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ چنین نیست که فقط نام باشد و مفهوم و معنا نداشته باشد بلکه از جهتی نام است زیرا بر ذات الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ دلالت دارد و از جهت دیگر، اوصاف است زیرا بر معانی که این نام‌ها در برگرفته است دلالت می‌دهد. اما نام‌های دیگران، فقط نام هستند مگر نام‌های پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که نام و وصف (بیان‌گر اوصاف و ویژگی‌های ایشان) است؛ نام‌های کتاب‌های الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نیز همین گونه است.

***

سنن أبوداود: كتاب الأدب، باب في تغيير الاسم القبيح، شماره (٤٩٥٥) / سنن نسائی: كتاب آداب القضاة، باب إذا حكموا رجلا فقضى بينهم، شماره (٥٣٨٧). ↩︎

تعداد بازدید: 91

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجوز أن يسمى الإنسان بالعزيز والحكيم والعادل؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: نعم يجوز أن يُسمى الإنسان بهذه الأسماء، بشرط ألَّا يُلاحظ فيها المعنى الذي اشتقت منه، بأن تكون مجرد علم فقط.

ومن أسماء الصحابة: الحكم، وحكيم بن حزام، وكذلك اشتهر بين الناس اسم عادل، وليس بمنكر.

أما إذا لوحظ فيه المعنى الذي اشتقت منه هذه الأسماء فإن الظاهر أنه لا يجوز؛ لأن النبي صلى الله عليه وسلم غير اسم أبي الحكم الذي تكنَّى به لكون قومه يتحاكمون إليه، وقال : «إِنَّ اللهَ هُوَ الْحَكَمُ، وَإِلَيْهِ الْحُكْمُ». ثم كنَّاه بأكبر أولاده شريح، وقال له: «أَنتَ أَبو شُرَيْحٍ». وذلك أن هذه الكنية التي تكنى بها هذا الرجل لوحظ فيها معنى الاسم، فكان هذا مماثلا لأسماء الله -سبحانه وتعالى؛ لأن أسماء الله -عز وجل- ليست مجرد أعلام، بل هي أعلام من حيث دلالاتها على ذات الله سبحانه وتعالى، وأوصاف من حيث دلالاتها على المعنى الذي تتضمنه وأمَّا أسماء غيره فإنها مجرد أعلام، إلا أسماء النبي صلى الله عليه وسلم فإنها أعلام وأوصاف، وكذلك أسماء كتب الله -عز وجل فهي- أعلام وأوصاف أيضًا.