چهارشنبه 24 جمادی‌الاول 1448
۱۲ آبان ۱۴۰۵
4 نوامبر 2026

(۵۳۵) حکم گفتن این دعا: “ای الله! با عدل خویش با ما رفتار مکن؛ بلکه با عفو و گذشت خود با ما رفتار کن”

(۵۳۵) سوال: نظرتان درباره‌ی این گفتن دعا چیست: (اللّهُمَّ لاَ تُعامِلنَا بِعَدلِكَ بَل عَامِلنَا بِعَفوِكَ): (ای الله! با عدل خویش با ما رفتار مکن؛ بلکه با عفو و گذشت خود با ما رفتار کن).

جواب:

بهتر است بگوید: (اللّهُمَّ عَامِلنَا بِعَفوِكَ وَفَضلِك): (ای الله! با عفو و فضل خویش با ما رفتار کن) و این دعا را رها کرده و نگوید؛ چون نیازی به گفتن آن نیست وگرنه پوشیده نیست که اگر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ با عدل خویش با مردم رفتار کند، همگی را هلاک می‌نمود؛ الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَلَوْ يُؤَاخِذُ الله النَّاسَ بِظُلْمِهِمْ مَا تَرَكَ عَلَيْهَا مِنْ دَابَّةٍ} [النحل: ۶۱]: (اگر الله مردم را با در مقابل ظلم و ستمشان بازخواست نماید، هیچ جنبنده‌ای را روی زمین باقی نمی‌گذاشت) همچنین اگر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از روی عدل خویش با مردم رفتار کند، فقط یک نعمت از نعمت‌های الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ تمام کارهای خوب و اعمال نیک بنده را می‌پوشاند بلکه اعمال نیک و خوبی که انجام داده است نعمتی از جانب الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است که نیاز به شکر و سپاس دارد! چنان که گفته شده است:

إذا كانَ شُكري نِعمَةَ اللَهِ نِعمَةً                عَلَيَّ لَهُ في مِثلِها يَجِبُ الشُكرُ

فَكَيفَ بلوغُ الشُكرِ إِلّا بِفَضلِهِ               وَإِن طالَتِ الأَيّامُ وَاختُصِرَ العُمرُ

اگر شکرگزاری از نعمت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ  خودش نعمتی است که بر من واجب است شکر آن را به جای آورم؛ به غیر از فضل و بخشش الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ چگونه می‌توان به شکرگزاری دست پیدا کرد؟ هر چند که روزها بلند و عمر نیز کوتاه باشد.

بنابراین نیازی نیست که شخص در دعایش بگوید: (اللّهُمَّ لاَ تُعامِلنَا بِعَدلِكَ بَل عَامِلنَا بِعَفوِكَ)؛ بلکه توصیه می‌کنم بگویید: (اللهم عَامِلنَا بِفَضلِكَ وَلاَ تُعامِلنا بِسوء أفعَالِنَا فَإنَّكَ ذُو الفَضلِ العَظِيمِ وَنَحنُ ذَوُو الإسَاءَةِ وَنَستَغفِرُكَ اللّهُمَّ وَنَتُوبُ إلَيكَ): (ای الله! با فضل خویش با ما رفتار کن و با کردار بد ما با ما برخورد مکن که تو دارای فضل بزرگ هستی و ما بد کار هستیم که‌ای الله! از تو طلب آمرزش کرده و به درگاهت توبه می‌کنیم).

***


این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما رأيكم بقول الداعي في دعائه: اللهم لا تعاملنا بعدلك، بل عاملنا بعفوك؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الأولى أن يقول: اللهم عاملنا بعفوك وفضلك. وأن يدع قوله: اللهم لا تعاملنا بعدلك. لأنه لا داعي لها، وإلا فمن المعلوم لو أن الله عامل الناس بعدله لأهلكهم جميعا، قال الله تعالى: ﴿ وَلَوْ يُؤَاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِم مَّا تَرَكَ عَلَيْهَا مِن دَابَّةٍ ﴾ [النحل: ٦١]. ثم إن الله تعالى لو عامل الإنسان بعدله لكانت نعمةٌ واحدة تستوعب جميع أعماله التي عملها، بل لكانت أعماله الصالحة التي عملها نعمة من الله تستحق المكافأة والشكر، كما قيل:

إِذَا كَانَ شُكْرِي نِعْمَةَ اللَّهِ نِعْمَةٌ                                  عَلَيَّ لَهُ فِي مِثْلِهَا يَجِبُ الشُّكْرُ

فَكَيْفَ بُلُوغُ الشُّكْرِ إِلَّا بِفَضْلِهِ                               وَإِنْ طَالَتِ الْأَيَّامُ وَاخْتُصِرَ الْعُمْرُ

فلا داعي أن يقول الداعي : اللهم لا تعاملنا بعدلك، ولكن عاملنا بفضلك. بل نقول: قل: اللهم عاملنا بفضلك ، ولا تعاملنا بسوء أفعالنا، فإنك ذو الفضل العظيم، ونحن ذوو الإساءة، ونستغفرك اللهم، ونتوب إليك.

مطالب مرتبط:

(۵۳۴) حکم گفتن این دعا: “ای الله! از تو نمی‌خواهیم که قضا و قدر خود را تغییر دهی؛ بلکه لطف در آن را از تو می‌خواهیم”

ین دعا را قبول ندارم بلکه نظرم بر حرام بودن آن است. این  سخن از آن‌چه رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از آن نهی و منع نموده است نیز سنگین‌تر است .

ادامه مطلب …

(۵۶۹) حکم گفتن عبارت “بر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باورم نمی‌شد که چنین رخ دهد”

این سخن، ایرادی ندارد زیرا مقصود گوینده، معنای آن است و لفظش مقصود نیست. از استعمال مردم می‌دانیم که هرگز منظورشان این نیست که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را تصدیق نمی‌کنند.

ادامه مطلب …

(۵۷۲) حکم گفتن “ای محبوب پیامبر” به شخص غیر مسلمان

گفتن "محبوب پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم " به شخصی که نمی‌دانیم مسلمان است یا کافر، شایسته نیست و اگر دانستیم که کافر است اصلا جایز نیست اما اگر مسلمان باشد، جایز است؛ البته اگر مسلمانی باشد که حقیقتا پایبند اسلام باشد.

ادامه مطلب …

(۵۶۸) حکم این سخن مردم: “بر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باورم نمی‌شد که تو را پیدا کنم”

تا زمانی که سخن در ذات خود، ممنوعیت و اشکال شرعی نداشته باشد، جایز است. بنابراین نظرم این است که اشکال و گناهی ندارد  زیرا مقصود از آن، واضح است و در ذات خود بر معنای فاسدی دلالت ندارد.

ادامه مطلب …

(۵۶۷) حکم شرع در مورد عبارت: “از شانس و طالع خوب است که چنین و چنان شد”

این تعبیر کسانی است که به ستارگان اعتقاد دارند و در پیش‌بینی نحس و خوب برای شخص به طالع و محل طلوع ستارگان، تکیه می‌کنند. شایسته نیست که مسلمان چنین حرفی را بگوید بلکه این حرف به حرام بودن نزدیک‌تر است تا این که مکروه باشد.

ادامه مطلب …

(۵۵۰) آیا به کار بردن اصطلاح “ادیان آسمانی” جایز است؟

جایز است که بگوییم: ادیان آسمانی؛ اما بدین معنا نیست که آن ادیان، الان ثابت و صحیح هستند.

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه