(۴۴۷) سوال: از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت شده که عده‌ای را دید که برای یادگیری علم حلقه‌ زده‌اند و عده‌ی دیگری دید که برای ذکر، حلقه زده‌اند و ایشان در حلقه‌ی علم نشست؛ آیا این روایت، صحیح است؟ در حال صحت این روایت، در گروه ذکر، چه ذکری می‌گفتند و چگونه ذکر می‌گفتند؟ رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیز آنان را از این کار منع نکرد اما حلقه‌ی علم را ترجیح داد؛ آیا این مسئله می‌تواند دلیلی بر بدعت بودن حلقه‌های ذکر دسته‌جمعی باشد؟ هر چند که بنا بر صحت این حدیث، رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آنان را از این کار، نهی و منع نکرد بلکه فقط از نشستن با آنان خودداری کرد.

جواب:

درباره‌ی صحت این حدیث نمی‌دانم و البته گمان نکنم صحیح و از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت باشد؛ اما تردیدی نیست که جمع شدن برای علم، از جمله با فضیلت‌ترین اعمال است زیرا علم، نوعی از جهاد در راه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است چون تنها با علم و روشن‌گری است که دین، استوار می‌گردد اما جنگ و مبارزه برای کسی است که با دین دشمنی و مخالفت کند و پیرو احکام و آموزه‌های آن نشود.

گردهمایی برای ذکر نیز ایرادی ندارد اما نه مانند جمع شدن برخی صوفی‌ها که همگی جمع می‌شوند و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را یک‌صدا ذکر می‌کنند و… ؛ اما اگر برای قرائت قرآن و… جمع شوند بدین صورت که شخصی تلاوت کند و دیگران گوش فرا دهند سپس نوبتی قرائت کنند، اشکال و ایرادی ندارد.

***