(۴۴۱) سوال: آیا کسی‌ که از روی ناآگاهی، مرتکب بدعت شود، به خاطر نیت نیک و خوبی که داشته است، اجر و پاداش داده می‌شود؟

جواب:

بله، به خاطر نیت نیک و خوبش پاداش می‌گیرد اما هرگاه سنت برایش آشکار شد بر وی واجب است از آن پیروی کند. دلیل این مسئله، داستان دو مردی است که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آن‌ها را به جایی فرستاد؛ زمانی که وقت نماز شد آبی برای وضو گرفتن نیافتند لذا تیمم کرده و نماز خواندند اما هنوز وقت نماز تمام نشده بود که به آب دست پیدا کردند. یکی از آنان وضو گرفت و نماز را دوباره خواند اما دیگری وضو نگرفت و نماز را دوباره نخواند. وقتی نزد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم رسیدند و ماجرا را برایش گفتند، وی به کسی که نماز را دوباره نخوانده بود، فرمود: «أَصَبتَ السُّنَةَ»: (عمل تو موافق با سنت بوده است) و به دیگری فرمود: «لَكَ الأَجرُ مَرَّتَينِ»^۱ : (تو دو بار پاداش برده‌ای) بنابراین برای این شخص با وجود این که خلاف سنت، عمل کرده بود چنین حکم کرد که پاداش نماز اول و دوم را دارد و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَنَضَعُ الْمَوَازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيَامَةِ} [الانبیاء: ۴۷]: (در روز قیامت، ترازوهای عادلانه را قرار می‌دهیم) بنابراین انسان بر اساس نیت و عملش پاداش می‌گیرد لذا اگر از روی جهل و ناآگاهی، عملی که عبادت نیست را با اعتقاد به این که عبادت است انجام داد، به خاطر نیت نیک خود پاداش می‌گیرد اما هرگاه سنت برایش آشکار شد، واجب است از آن پیروی نماید.

***

1. أبو داود: كتاب الطهارة، باب في المتيمم يجد الماء بعد ما يصل في الوقت، شماره (۳۳۸) / سنن نسائی: كتاب الغسل والتيمم، باب التيمم لمن يجد الماء بعد الصلاة، شماره (٤٣٣). ↩︎