(۱۶۹) سوال: برخی از مردم می‌گویند: رسول ‌الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در قبرش می‌شنود و پاسخ می‌دهد. توضیح دهید که این در زندگی او چگونه است؟ مدّعیان به این آیه‌ی کریمه استناد می‌کنند: ﴿وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْيَاءٌ عِندَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ﴾ [آل عمران: ١٦٩]: «هرگز کسانی را که در راه الله کشته شده‌اند، مرده مپندار؛ بلکه زنده‌اند، نزد پروردگارشان روزی داده می‌شوند» وقتی شهیدان زنده هستند چگونه رسول ‌الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم زنده نباشد؟

جواب:

این که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌شنود و پاسخ می‌دهد عجیب نیست؛ ابو داود در کتاب سنن خود روایت کرده است: «مَا مِنْ أَحَدٍ يُسَلِّمُ عَلَيَّ إِلَّا رَدَّ اللَّهُ عَلَيَّ رُوحِي حَتَّى أَرُدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ»^۱ : «هر کس بر من سلام بفرستد، الله روحم را به من باز می‌گرداند تا جواب سلامش را بدهم» بنابراین عجیب نیست که وقتی مسلمانی بر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سلام کند، الله روحش را بازگرداند تا جواب سلام را بدهد.

درباره‌ی زنده بودن پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در قبرش باید گفت که شهیدان نزد الله زنده هستند نه در قبرشان. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نفرمود: هرگز کسانی را که در راه الله کشته شده‌اند، مُرده مپندار؛ بلکه در قبرهایشان زنده هستند؛ بلکه فرمود: ﴿بَلْ أَحْيَاءٌ عِندَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ﴾ [آل عمران: ١٦٩] ترجمه: «بلکه زنده‌اند، نزد پروردگارشان روزی داده می‌شوند» شکی نیست که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم دفن شده و نماز جنازه بر ایشان خوانده شد. بعد از او صحابه‌اش رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم  بودند اما برایش غذا و نوشیدنی نمی‌بردند و می‌دانستند که وی وفات یافته‌ است؛ همان‌طور که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: ﴿إِنَّكَ مَيِّتٌ وَإِنَّهُم مَّيِّتُونَ﴾ [زمر: ۳۰] «قطعاً تو می‌میری و آن‌ها نیز می‌میرند» همچنین فرمود: ﴿وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ انقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ ﴾ [آل عمران: ۱٤٤]: «محمد فقط رسول و پیامبری است که قطعاً پیش از او نیز رسولان و فرستادگانی آمده‌اند. آیا اگر بمیرد یا کشته شود، شما به عقب بر می‌گردید؟ » این امر با توجه به ضروریات دین، معلوم و روشن است و کسی درباره‌ی آن بحث و جدال نمی‌کند. زندگی و حیات شهیدان در نزد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نیز همچون زندگی دنیا نیست؛ یعنی زندگی و حیاتی نیست که شخص به خوردن و نوشیدن یا هوا برای نفس کشیدن نیاز داشته باشد، عبادت کند و …؛ بلکه زندگی و حیات برزخی است که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ  از کیفیتش آگاه است.

بر همین اساس برای هیچ کس‌ حلال و جایز نیست کنار قبر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بایستد و بگوید: ‌ای رسول‌ الله! مرا شفاعت بفرما، ‌ای رسول ‌الله برای من طلب مغفرت کن؛ زیرا این کار غیرممکن است. پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بعد از مرگش نمی‌تواند برای کسی طلب مغفرت و شفاعت کند، مگر به فرمان الله. درخواست صحیح این است که بگویید: ‌ای الله! شفاعت پیامبرت را نصیبم بگردان، ‌ای الله! شفاعت او را در مورد من بپذیر و … .

***

1. [أبوداود: كتاب المناسك، باب زيارة القبور، رقم (٢٠٤١)] ↩︎