جمعه 21 ذیقعده 1447
۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۵
8 می 2026

۴۳۴ – حکم گفتن: «ای بنده‌ام» یا «ای کنیزم» چیست؟

۴۳۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم گفتن: «ای بنده‌ام»، و «ای کنیزم» چیست؟

جواب دادند: گفتن «ای بنده‌ام»، و «ای کنیزم» و امثال آن، دارای دو صورت است:

صورت اول: با صیغه‌ی ندا گفته شود. مثلا: ای بنده‌ام، ای‌کنیزم؛ این به خاطر نهیی که از آن شده، جایز نیست. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «هیچ کس از شما نگوید: بنده‌ام، کنیزم».

صورت دوم: با صیغه‌ی خبر باشد، که این خود بر دو نوع است:

نوع اول: در حال غیبت برده یا کنیز آن را بگوید. در این صورت اشکالی ندارد.

نوع دوم: در حضور برده یا کنیز آن را بگوید. اگر با گفتن آن، مفسده‌ای بر برده یا آقایش مترتب شود، درست نیست، و در غیر این صورت، اشکالی ندارد. زیرا منظور گوینده‌ی آن، عبودیتی که به معنای ذلت است، نمی‌باشد. بلکه منظورش این است که این برده یا کنیز، مِلک اوست، که در (تیسیر العزیز الحمید شرح کتاب التوحید) در باب «لا یقول عبدی و أمتی»، به تفصیلی که ذکر کردیم اشاره شده است. همچنین، صاحب کتاب «فتح الباری» آن را از مالک نقل کرده است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(434) سئل فضيلة الشيخ: ما حكم قول : “ياعبدي” و “يا أمتي”؟

فأجاب: قول القائل: “يا عبدي”، “يا أمتي”، ونحوه له صورتان:

الصورة الأولى: أن يقع بصيغة النداء مثل: يا عبدي، يا أمتي، فهذا لا يجوز للنهي عنه في قوله، ﷺ: “لا يقل أحدكم عبدي وأمتي”.

الصورة الثانية: أن يكون بصيغة الخبر وهذا على قسمين:

القسم الأول: إن قاله بغيبة العبد، أو الأمة فلا بأس فيه.

القسم الثاني: إن قاله في حضرة العبد أو الأمة، فإن ترتب عليه مفسدة تتعلق بالعبد أو السيد منع وإلا فلا، لأن القائل بذلك لا يقصد العبودية التي هي الذل، وإنما يقصد أنه مملوك له وإلى هذا التفصيل الذي ذكرناه أشار في (تيسير العزيز الحميد شرح كتاب التوحيد) في باب لا يقول : عبدي وأمتي. وذكره صاحب فتح الباري عن مالك.

مطالب مرتبط:

۴۴۲ – آیا نام‌گذاری با نام «ایمان» درست است؟

۴۴۲ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: کسی نام خود را ایمان بگذارد، چه حکمی دارد؟ جواب دادند: در اسم ایمان، نوعی تزکیه وجود دارد، و در حدیث صحیح آمده که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم اسم «برة»[۱] را از ترس تزکیه، تغییر دادند. در صحیح بخاری از ابو هریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ روایت شده که اسم زینب، قبلا […]

ادامه مطلب …

۴۷۱ – حکم گفتن: «سیده عایشه رضی الله عنها» چیست؟

۴۷۱ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم گفتن این عبارت چیست: «سیده عایشه رضی الله عنها»؟ جواب دادند: شکی نیست که عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَایکی از سیدات زنان امت است. اما تصور می‌کنم اطلاق لفظ «سیده» بر زن، یا «سیدات» بر زنان، از غربی‌ها گرفته شده است. چون آنها هر زنی را سیده خطاب می‌کنند. حتی […]

ادامه مطلب …

۵۱۵ – خواندن الله جَلَّ‌جَلَالُهُ با منادای «یا هادی» و «یا دلیل»

۵۱۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: نظرتان در مورد سخن برخی مردم که می‌گویند: «یا هادی»، «یا دلیل»، چیست؟ جواب دادند: «یا هادی»، و «یا دلیل»، از اسم‌های الله نیست. اگر قصد انسان از آن، صفت باشد، اشکالی ندارد. چنان که می‌گوید: «ای حرکت دهنده‌ی ابرها»، یا «ای نازل کننده‌ی کتاب»، و صفاتی شبیه […]

ادامه مطلب …

۵۱۳ – حکم گفتن «لا قدّر الله» یا «الله مقدّر نکند» چیست؟

۵۱۳ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم گفتن این سخن چیست: «الله مقدّر نکند»؟ جواب دادند: معنای «الله مقدّر نکند»، این دعا و در خواست است که الله تعالی آن چیز را مقدر نفرماید، و چنین دعایی، جایز است. همچنین معنای «الله مقدّر نکند»، نفی مقدر شدن آن چیز توسط الله نیست. چه اینکه […]

ادامه مطلب …

۴۲۲ – حکم گفتن: «الله بقایت را طولانی کند»، یا «عمرت دراز باد» چیست؟

۴۲۲ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم گفتن: «الله بقایت را طولانی کند»، یا «عمرت دراز باد» چیست؟ جواب دادند: شایسته نیست به صورت مطلق، طول بقا را بخواهد؛ زیرا طول بقا ممکن است خیر باشد، و ممکن است شر باشد. زیرا بدترین مردم کسانی هستند که عمرشان دراز و عملشان بد است. بر […]

ادامه مطلب …

۵۰۴ – حکم گفتن لفظ مسیحیت به جای نصرانیت چیست؟ حکم گفتن مسیحی به کسی که نصرانی است چیست؟

۵۰۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم گفتن لفظ مسیحیت، به نصرانیت چیست؟ حکم گفتن مسیحی، به کسی که نصرانی است، چیست؟ جواب دادند: شکی نیست که انتساب نصاری بعد از بعثت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به مسیح، صحیح نیست. زیرا اگر صحیح بود، به محمد صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ایمان می‌آوردند. زیرا ایمان آوردنشان به محمد صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم، […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه