۴۴۲ – از شیخ رَحِمَهُالله سوال شد: کسی نام خود را ایمان بگذارد، چه حکمی دارد؟
جواب دادند: در اسم ایمان، نوعی تزکیه وجود دارد، و در حدیث صحیح آمده که رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم اسم «برة»[۱] را از ترس تزکیه، تغییر دادند. در صحیح بخاری از ابو هریره رَضِيَاللهُعَنْهُ روایت شده که اسم زینب، قبلا «برة» بود. گفته شد: او خودش را تزکیه میدهد. پس رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم او را زینب نام نهادند.[۲] همچنین در صحیح مسلم[۳] از ابن عباس رَضِيَاللهُعَنْهُمَا روایت شده که جویریه رَضِيَاللهُعَنْهَا، قبلا اسمش «برة» بود. به همین خاطر رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم اسم آن را جویریه نهاد. ایشان بدشان میآمد که کسی بگوید: از نزد «برة» بیرون آمد. همچنین در صحیح مسلم[۴] از محمد بن عمرو بن عطاء روایت شده که گفت: اسم دخترم را «برة» گذاشتم. زینب بنت ابوسلمه رَضِيَاللهُعَنْهُمَا به من گفت: رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم از این اسم نهی فرموده است. مرا «برة» نام گذاشتند. رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم فرمود: «خود را تزکیه نکنید. الله بهتر از شما به اهل برّ و نیکی آگاهی دارد». گفتند: پس او را چه بنامیم؟ فرمود: «او را زینب بنامید». بنا بر این رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم وجه کراهت از اسمی که در آن تزکیه وجود دارد را بیان فرمودند، که از دو وجه است:
اول: اینکه گفته میشود: از نزد «برة» بیرون آمد، و همچنین گفته میشود: از «برة» بیرون آمد.
دوم: به خاطر تزکیه، در حالی که الله بهتر از ما میداند که چه کسی شایستگی تزکیه را دارد.
بر این اساس، شایسته است اسم ایمان تغییر داده شود. زیرا رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم از اسمی که در آن تزکیه وجود دارد، نهی فرموده است. خصوصا که اگر این اسم، اسم یک زن باشد. زیرا این اسم به اسم مردانه نزدیکتر از اسم زنانه است. چون کلمهی «ایمان» مذکّر است.
[۱] – به معنی نیکوکار.
[۲] – «فتح الباری» (ج۱۰ ص۵۷۵).
[۳] – (ج۳ ص۱۶۸۷).
[۴] – (ج۳ ص۱۶۸۸).