چهارشنبه 19 ذیقعده 1447
۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
6 می 2026

۴۳۸ – اگر کسی بگوید: «من إن شاء الله مومن هستم» چه حکمی دارد؟

۴۳۸ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: اگر کسی بگوید: «من إن شاء الله مومن هستم»، چه حکمی دارد؟

جواب دادند: وقتی کسی می‌گوید: «من إن شاء الله مومن هستم»، نزد علما (مساله‌ی استثناء در ایمان) نامیده می‌شود. در این قول، تفصیل وجود دارد:

اول: اگر استثناء به خاطر شک در وجود اصل ایمان باشد، حرام، و بلکه کفر است؛ زیرا ایمان، جزم است، و شک با آن منافات دارد.

دوم: اگر از ترس تزکیه‌ی نفس (خود را پاک خواندن)، و گواهی دادن به خود برای تحقیق ایمان در قول و عمل و اعتقاد باشد، واجب است. زیرا به خاطر خوف از واقع شدن در این کار حرام است.

سوم: اگر مقصود از استثناء، تبرک به وسیله‌‌ی ذکر کردن مشیئت باشد، یا برای بیان علت باشد، و برای این باشد که بگوید: آنچه از ایمان که در قلبش وجود دارد، به مشیئت الله است؛ جایز است. همچنین، تعلیق ایمان آن بر چنین وجهی – منظورم با بیان تعلیل است – منافاتی با تحقق ایمان ندارد. زیرا تعلیق کردن بر این وجه، در مورد اموری که تحقق یافته، در شرع نیز وارد شده است. مانند این فرموده‌ی الله تعالی: {لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُءُوسَكُمْ وَمُقَصِّرِينَ لَا تَخَافُونَ}[۱]، یعنی: {ان‌شاء الله ایمن و در حالی که موی سرتان را تراشیده و کوتاه کرده‌اید، وارد مسجدالحرام خواهید شد}، و همچنین در دعای زیارت قبور: «و إنّا إن شاء الله بکم لاحقون»، یعنی: «و ما نیز ان شاء الله به شما ملحق می‌شویم». با این توضیح، دانسته می‌شود که اطلاق حکم در مورد مساله‌ی استثناء در ایمان، درست نیست. بلکه حتما باید همراه با تفصیلی باشد که ذکر کردیم.


[۱] – سوره فتح، آیه «۲۷».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(438) سئل فضيلة الشيخ: عن حكم قول الإنسان : “أنا مؤمن إن شاء الله”؟

فأجاب بقوله: قول القائل : “أنا مؤمن إن شاء الله، يسمى عند العلماء (مسألة الاستثناء في الإيمان). وفيه تفصيل:

أولاً: إن كان الاستثناء صادراً عن شك في وجود أصل الإيمان فهذا محرم بل كفر، لأن الإيمان جزم والشك ينافيه.

ثانياً: إن كان صادراً عن خوف تزكية النفس والشهادة لها بتحقيق الإيمان قولاً وعملاً واعتقاداً، فهذا واجب خوفاً من هذا المحذور.

ثالثاً: إن كان المقصود من الاستثناء التبرك بذكر المشيئة، أو بيان التعليل وأن ما قام بقلبه من الإيمان بمشيئة الله، فهذا جائز والتعليق على هذا الوجه ـ أعني بيان التعليل ـ لا ينافي تحقق المعلق فإنه قد ورد التعليق على هذا الوجه في الأمور المحققة كقوله تعالى: (لتدخلن المسجد الحرام إن شاء الله آمنين محلقين رءوسكم ومقصرين لا تخافون) (سورة الفتح، الآية “27”) والدعاء في زيارة القبور “وإنا إن شاء الله بكم لاحقون” وبهذا عرف أنه لا يصح إطلاق الحكم على الاستثناء في الإيمان بل لابد من التفصيل السابق.

مطالب مرتبط:

۴۳۱ – حکم قسم خوردن به الله چیست؟

۴۳۱ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم قسم خوردن بر الله چیست؟ جواب دادند: قسم خوردن بر الله چنین است که انسان بگوید: والله که چنین و چنان نخواهد شد، یا، والله که الله چنین و چنان نخواهد کرد. قسم خوردن بر الله دو نوع است: نوع اول: آنچه که باعث می‌شود شخص بر […]

ادامه مطلب …

۵۰۹ – حکم گفتن این سخن به مهمان چیست: «به وجه الله که باید بخوری»؟

۵۰۹ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم این سخن انسان به میهمان چیست: «به وجه الله که باید بخوری»؟ جواب دادند: برای هیچ کس جایز نیست الله تعالی را نزد مخلوقاتش شافع قرار دهد. زیرا الله بزرگ‌تر و شکوه‌مندتر از آن است که نزد خلقش به شفاعت گرفته شود. زیرا مرتبت کسی که نزدش […]

ادامه مطلب …

۴۷۰ – توضیح حدیث رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که فرمودند: «سید، الله است»

۴۷۰ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: جمع بین حدیث عبدالله بن شِخِّیر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ که می‌گوید: «با وفد بنی عامر نزد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم رفتم. در آنجا گفتیم: شما سید ما هستید. فرمودند: «سید، الله تبارک و تعالی است»، و بین آنچه در تشهد آمده چیست که می‌گوییم:«اللهم صل علی سیدنا محمد، وعلی آل سیدنا […]

ادامه مطلب …

۴۶۷ – منظور از روح و نفْس چیست؟ و فرق بین روح و نفس چیست؟

۴۶۷ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: منظور از روح و نفس چیست؟ همچنین، فرق بین این دو در چیست؟ جواب دادند: غالبا روح به آن چیزی اطلاق می‌شود که دارای حیات است. چه این حیات، حسّی باشد یا معنوی. قرآن، روح نامیده شده. الله تعالی می‌فرماید: {وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِنْ أَمْرِنَا}[۱]، یعنی: {و […]

ادامه مطلب …

۴۵۰ – حکم اطلاق لفظ «کتاب‌های تراث» در مورد کتب سلف، چیست؟

۴۵۰ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم اطلاق لفظ «کتاب‌های تراث» در مورد کتب سلف، چیست؟ جواب دادند: ظاهر این است که اشکالی ندارد و درست است. زیرا معنایش، کتاب‌هایی موروثی از کسانی است که قبلا بوده‌اند، و مانعی نمی‌بینم که چنین لفظی به کار برده شود. تعداد بازدید: ۳۹

ادامه مطلب …

۴۹۱ – حکم لعنت کردن شیطان چیست؟

۴۹۱ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم لعنت کردن شیطان چیست؟ جواب دادند: به انسان دستور داده نشده که شیطان را لعنت کند. بلکه دستور دارد که از او پناه برد؛ چنان که الله تعالی می‌فرماید: {وَإِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}[۱]، یعنی: {و اگر وسوسه‌ای از سوی شیطان به […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه