چهارشنبه 24 جمادی‌الاول 1448
۱۳ آبان ۱۴۰۵
4 نوامبر 2026

۳۳۵ – عذاب مجسمه ساز شدیدتر است یا عذاب مشرک؟

۳۳۵. از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: چگونه بین این حدیث که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که می‌فرمایند: «شدیدترین عذاب روز قیامت برای کسانی است که در خلقت، شبیه آنچه الله خلق کرده، درست می‌کنند» و بین اینکه عذاب مشرک در قیامت از همه سخت‌تر است؟

جواب دادند: در جمع بین این دو مساله، چند وجه ذکر شده است:

اول: در حدیث، کلمه‌ی «مِن: از» مقدّر شده،  یعنی یکی از شدیدترین عذاب‌ها شامل این چنین اشخاصی است. زیرا این حدیث با لفظ «إنّ من أشدّ الناس عذاباً….» نیز روایت شده. پس «مِن: از» که حذف شده، حمل بر این الفاظ دیگر این حدیث می‌شود که این کلمه در آن ذکر شده است.

دوم: چشیدن سخت‌ترین عذاب، بدین معنا نیست که کسان دیگری در این مورد با آنها سهیم نخواهند بود. بلکه کسانی دیگر نیز چنین عذابی شامل حالشان می‌شود. الله تعالی می‌فرماید: {أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذَابِ}[۱]، یعنی: {و آل فرعون را وارد سخت‌ترین عذاب‌ها کنید}، که در این صورت، همگی در شدت عذاب، مشترک هستند.

اما می‌شود به این وجه ایراد گرفته و گفت: نقاش یا مجسمه ساز، مرتکب گناه کبیره می‌شود. در این صورت، چگونه با کافرِ مستکبر مساوی قرار داده می‌شود؟

سوم: شدیدتر بودن عذاب، نسبی است. یعنی عذاب نقاشان و مجسمه سازان به نسبت نافرمانانی که گناهاشان به درجه‌‌ی کفر نرسیده، از همه شدیدتر است. این از همه به صحت نزدیک‌تر است.


[۱] – سوره غافر، آیه «۴۶».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(335) سئل فضيلة الشيخ : كيف نجمع بين قول النبي ، ﷺ : “إن أشد الناس عذاباً يوم القيامة الذين يضاهون بخلق الله” وبين كون المشرك أشد الناس عذاباً يوم القيامة؟

فأجاب حَفِظَهُ‌الله بقوله : ذكر في الجمع بينهما وجوه:

الوجه الأول : أن الحديث على تقدير “من” أي إن من أشد الناس عذاباً بدليل أنه قد جاء بلفظ “إن من أشد الناس عذاباً” فيحمل ما حذفت منه على ما ثبتت فيه.

الوجه الثاني: أن الأشدية لا تعني أن غيرهم لا يشاركهم بل يشاركهم غيرهم قال- تعالى- :

(أدخلوا آل فرعون أشد العذاب) (سورة غافر ، الآية “46”) فيكون الجميع مشتركين في الأشد.

ولكن يرد على هذا أن المصور فاعل كبيرة فقط فكيف يسوى بمن هو كافر مستكبر؟

الوجه الثالث: أن الأشدية نسبية يعني أن المصورين أشد الناس عذاباً بالنسبة للعصاة الذين لم تبلغ معصيتهم الكفر لا بالنسبة لجميع الناس. وهذا أقرب الوجوه والله أعلم .

مطالب مرتبط:

۳۱۳ – حکم تصویر چیست؟ حکم جمع آوری تصاویر چیست؟

۳۱۳ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم تصویر چیست؟ حکم جمع آوری تصاویر چیست؟ حکم تصاویری که شامل بالا تنه و صورت هستند، چیست؟ جواب دادند: تصویر دو نوع است: اول: تصویری که با دست کشیده می‌شود. دوم: تصویری که به وسیله‌ی دوربین گرفته می‌شود. کشیدن عکس با دست، حرام و یکی از گناهان […]

ادامه مطلب …

۳۱۸ – حکم عکس گرفتن چیست؟

۳۱۸ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم تصویر فوتوگرافی چیست؟ جواب دادند: نظرم در مورد تصویر فوتوگرافی این است که؛ دستگاهی که عکس فوری از آن خارج می‌شود، و انسان در این عکس هیچ دستکاری نکرده است، جزء تصویری که از آن نهی شده، نیست. بلکه از باب انتقال تصویری که الله تعالی آن […]

ادامه مطلب …

۳۲۸ – آیا تصاویری که در بازی‌های کودکان هستنند یا تصاویری که سایه ندارند، جایز است؟

۳۲۸ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا اینکه بعضی از علما، بازی‌های کودکان را جزو تصویر ندانسته‌اند، صحیح است؟ و آیا قول شیخ …. به جواز تصاویری که سایه ندارند، و بلکه فقط نقوشی به وسیله‌ی رنگ هستند، سخن درستی است؟ جواب دادند: مستثنی بودن بازی‌های کودکان از حکم تصویر، صحیح است. اما بازی‌های […]

ادامه مطلب …

۳۲۱ – نگاه کردن مرد به عکس زنان نامحرم

۳۲۱ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: بسیاری از مردم در نگاه کردن به تصویر زنان نامحرم، تساهل به خرج می‌دهند، و می‌گویند: اینها عکس است و حقیقت ندارد. حکم این کار چیست؟ جواب دادند: این سهل انگاری بسیار خطرناک است. چون وقتی انسان به زنی نگاه کند، فرقی نمی‌کند که در تلویزیون باشد یا […]

ادامه مطلب …

۳۱۵ – حکم عکس که روی قوطی‌ها و مجلات و روزنامه‌ها و گواهی‌نامه‌های رانندگی و اسکناس‌ها

۳۱۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا برای از بین رفتن تحریم، محو کردن سرِ تصویر واجب است؟ یا اینکه آن را از نقاشی جدا کند؟ نیز، حکم عکسی که روی قوطی‌ها و مجلات و روزنامه‌ها و گواهی‌نامه‌های رانندگی و اسکناس‌ها وجود دارد، چیست؟ و آیا اینها مانع از دخول ملائکه به خانه می‌شوند؟ […]

ادامه مطلب …

۳۴۳ – حکم وجود تصویر در چیزهایی که از نیازهای ضروری مردم هستند، چیست؟

۳۴۳ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم وجود تصویر در چیزهایی که جزء نیازهای ضروری مردم هستند، چیست؟ جواب دادند: آنچه مردم امروزه به آن مبتلا شده‌اند که در بسیاری از نیازهای ضروریشان، تصویر وجود دارد، بر این هستم که اگر بشود آن را حذف کرد، بهتر است، و اگر نه، به اندازه‌ای حرج […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه