دوشنبه 24 ذیقعده 1447
۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۵
11 می 2026

۳۴۴ – حکم نشر تصاویر مجروحین جنگی که قطع عضو شده‌اند چیست؟

۳۴۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم نشر تصاویر افغان‌هایی که در جنگ، قطع عضو شده‌اند، چیست؟[۱]

جواب دادند: در حقیقت، انتشار چنین تصاویری، مصلحت است. چون انگیزه‌ای برای کمک به آنان می‌شود. اما می‌گویم: این هدف، بدون منتشر کردن چنین تصاویری نیز حاصل می‌شود، و یا می‌توان چیزی روی چهره‌ی تصویر قرار داد تا سر شخص در تصویر مشخص نباشد. زیرا وقتی سر تصویر قطع شود، تصویر حرام به حساب نمی‌آید، چنان که در حدیث آمده: «هیچ تصویری باقی مگذار مگر اینکه آن را پاک کنی، و هیچ قبری نباشد مگر اینکه آن را با زمین هم سطح کنی»، و ظاهر حدیث این است که منظور از تصویر، حتی تصویر رنگی اگر چه سایه هم نداشته باشد، چون نفرمود: مگر اینکه آن را بشکنی، بلکه گفت: آن را پاک کنی، و پاک کردن در مورد چیزی به کار می‌رود که با رنگ کشیده شده باشد.

همچنین حدیث عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَادر صحیح بخاری، وقتی که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر ایشان وارد شدند و دیدند بالش در خانه گذاشته که در آن تصویر وجود دارد. به همین خاطر دم در ایستاد، و عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَاناخرسندی را در چهره‌ی ایشان خواند. رسول الله علیه الصلاة و السلام فرمودند: «صاحبان این تصاویر، عذاب داده می‌شوند». این حدیث دلیل بر این است که عذاب، هم شامل تصویری می‌شود که سایه دارد و هم شامل تصویری است که سایه ندارد، و صحیح نیز همین است.


[۱] – سوال به زمان جنگ افغانستان با شوروی باز می‌گردد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(344) سئل فضيلة الشيخ- حَفِظَهُ‌الله – عن نشر صور المشوهين الأفغان.

فأجاب حَفِظَهُ‌الله بقوله : نشر صور المشوهين الأفغان مصلحة في الحقيقة وهي أنها توجب اندفاع الناس بالتبرع لهم ، لكن أقول : إن هذا قد يحصل بدون نشر هذه الأشياء أو ربما يمكن أن نضع شيئاً على الوجه بحيث لا يتبين الرأس لأن الرأس إذا قطع لا تبقى صورة كما جاء في الحديث “ألا تدع صورة إلا طمستها ولا قبراً إلا سويته” وهذا ظاهره أن المراد بالصورة حتى صورة التلوين وإن لم يكن لها ظل لأنه لم يقل : إلا كسرتها ، والطمس إنما يكون لما كان ملوناً .

وكذلك أيضاً حديث عائشة في البخاري حينما دخل عَلَيْهِ‌الصَّلَاةُوَالسَّلَام فوجد نمرقة فيها صورة فوق على الباب وعرفت في وجهه الكراهية، وقال ، عَلَيْهِ‌الصَّلَاةُوَالسَّلَام : “إن أصحاب هؤلاء الصور يعذبون” ، فهذا دليل على أنه يشمل الصورة التي لها ظل والتي ليس لها ظل وهذا هو الصحيح.

مطالب مرتبط:

۳۱۴ – حکم تصویر عکاسی چیست؟

۳۱۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم تصویر چیست؟ جواب دادند: تصویر چند نوع است: نوع اول: چیزی را بر هیئت انسان یا حیوان به تصویر بکشد که دارای سایه و جسم است. این کار حرام است. حتی اگر آن را الکی کشیده باشد و قصدش از کشیدن آن، تشابه به الله در خلقت […]

ادامه مطلب …

۳۱۸ – حکم عکس گرفتن چیست؟

۳۱۸ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم تصویر فوتوگرافی چیست؟ جواب دادند: نظرم در مورد تصویر فوتوگرافی این است که؛ دستگاهی که عکس فوری از آن خارج می‌شود، و انسان در این عکس هیچ دستکاری نکرده است، جزء تصویری که از آن نهی شده، نیست. بلکه از باب انتقال تصویری که الله تعالی آن […]

ادامه مطلب …

۳۳۳ – حکم تصاویر کارتونی در تلویزیون و حضور برخی از علما در تلویزیون و حکم همراه داشتن اسکناس‌های تصویردار

۳۳۳ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم تصاویر کارتونی که در تلویزیون نشان داده می‌شود، چیست؟ نظرتان در مورد حضور برخی مشایخ در تلویزیون چیست؟ نیز، حکم همراه داشتن اسکناس‌هایی که در آنها تصویر وجود دارد، چیست؟ جواب دادند: در مورد تصاویر کارتونی که گفتید در تلویزیون پخش می‌شود؛ اگر به شکل آدمی هستند، […]

ادامه مطلب …

۳۲۵ – اجبار دانش آموزان به رسم کردن تصویر

۳۲۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: در فتوای قبل گفتید: «و اگر دانش آموز حتما باید چیزی نقاشی کند، حیوانی را نقاشی کند که سر نداشته باشد». اما اگر دانش آموز، سر را نقاش نکند، ممکن است مردود شود. چکار کند؟ جواب دادند: اگر چنین است، پس دانش آموز ناچار به این کار است، […]

ادامه مطلب …

۳۳۱ – حکم ساختن عروسک از گل و سپس خراب کردن آن چیست؟

۳۳۱ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم ساختن عروسک از گل و سپس خراب کردن فوری آن چیست؟ جواب دادند: هر کس چیزی بسازد که با آنچه الله خلقت کرده، تشابه داشته باشد، شامل حدیثی که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در آن نقاشان و مجسمه سازان را لعنت کرده و فرموده: «شدیدترین عذاب در روز قیامت […]

ادامه مطلب …

۳۳۵ – عذاب مجسمه ساز شدیدتر است یا عذاب مشرک؟

۳۳۵. از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: چگونه بین این حدیث که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که می‌فرمایند: «شدیدترین عذاب روز قیامت برای کسانی است که در خلقت، شبیه آنچه الله خلق کرده، درست می‌کنند» و بین اینکه عذاب مشرک در قیامت از همه سخت‌تر است؟ جواب دادند: در جمع بین این دو مساله، چند وجه ذکر […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه