شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

۳۱۸ – حکم عکس گرفتن چیست؟

۳۱۸ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم تصویر فوتوگرافی چیست؟

جواب دادند: نظرم در مورد تصویر فوتوگرافی این است که؛ دستگاهی که عکس فوری از آن خارج می‌شود، و انسان در این عکس هیچ دستکاری نکرده است، جزء تصویری که از آن نهی شده، نیست. بلکه از باب انتقال تصویری که الله تعالی آن را خلق کرده، به وسیله‌ی این دوربین است. این تصویر، چاپ است و انسان هیچ دخالتی در به وجود آمدن آن ندارد، و احادیثی که در مورد حرمت تصویر آمده، فقط در مورد تصاویری است که انسان آن را می‌کشد و شبیه چیزی که الله خلق کرده، خلق می‌کند. با این مثال، پاسخ برایت واضح می‌شود: کسی برای تو نامه‌ای می‌نویسد. تو به وسیله‌ی دستگاه فوتوگرافی از آن عکس تهیه می‌کنی. عکسی که از دستگاه خارج می‌شود، کار کسی که دستگاه را اداره می‌کند، نیست. حتی ممکن است کسی که دارد با دستگاه کار می‌کند، اصلا نوشتن بلد نباشد، و همه می‌دانند این همان نوشته‌ی اولی است، و روی دومی هیچ کاری صورت نگرفته است. اما اگر این تصویر فوتوگرافی را برای هدف حرامی می‌خواهد، در این هنگام، از باب تحریم وسایل حرام، حرام می‌شود.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(318) وسئل فضيلة الشيخ: عن حكم التصوير الفوتوغرافي؟.

فأجاب – حَفِظَهُ‌الله – تعالى – بقوله : الصور الفوتوغرافية الذي نرى فيها ؛ أن هذه الآلة التي تخرج الصورة فوراً ، وليس للإنسان في الصورة أي عمل ، نرى أن هذا ليس من باب التصوير ، وإنما هو من باب نقل صورة صورها الله – عَزَّوَجَلَّ – بواسطة هذه الآلة ، فهي انطباع لا فعل للعبد فيه من حيث التصوير ، والأحاديث الواردة إنما هي في التصوير الذي يكون بفعل العبد ويضاهي به خلق الله ، ويتبين لك ذلك جيداً بما لو كتب لك شخص رسالة فصورتها في الآلة الفوتوغرافية ، فإن هذه الصورة التي تخرج ليست هي من فعل الذي أدار الآلة وحركها ، فإن هذا الذي حرك الآلة ربما يكون لا يعرف الكتابة أصلاً ، والناس يعرفون أن هذا كتابة الأول، والثاني ليس له أي فعل فيها ، ولكن إذا صور هذا التصوير الفوتوغرافي لغرض محرم ، فإنه يكون حراماً تحريم الوسائل.

مطالب مرتبط:

۳۲۰ – آیا نگاه کردن مرد به تصویر، حتی اگر تصویر زن بیگانه باشد، جایز است؟

در فتوای قبلی، فتوای شماره‌ی (319) در مورد مسائلی که متعلق به مشاهده‌ی تصاویر است، آمد: «اما اگر از تصاویری است که نگاه کردن به آن حلال نیست؛ مانند نگاه کردن مرد به زن نامحرم، در این حالت، محل شک و تردید. احتیاط این است که از ترس فتنه به آن نگاه نکند». این پاسخ چنین به مخاطب القا می‌کند که شما اشکالی در نگاه کردن مرد به تصویر، حتی اگر تصویر زن بیگانه باشد، نمی‌بینید. امیدواریم در این مورد توضیح بدهید؟

ادامه مطلب …

۳۱۷ – حکم نقاشی کردن موجودات چیست؟

۳۱۷ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم رسم ذوات ارواح چیست؟ و آیا حکم در عموم حدیث قدسی داخل می‌شود که الله می‌فرماید: «و چه کسی ظالم‌تر از آن کس که قصد می‌کند مخلوقی همانند آنچه من خلق کرده‌ام، بسازد؟ پس – اگر می‌توانند – ذره‌ای خلق کنند، پس – اگر می‌توانند – دانه‌ای […]

ادامه مطلب …

۳۳۰ – درست کردن عروسک برای کودک یا خریدن آن؟

۳۳۰ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا فرقی بین این که بچه‌هایمان خودشان چنین اسباب بازی‌هایی درست کنند، و بین اینکه ما برای آنها درست کنیم یا برایشان بخریم، وجود دارد؟ جواب دادند: من بر این هستم که ساختن این عروسک‌ها به گونه‌ای که با خلفت الله مشابهت داشته باشند، حرام است. زیرا جزئی […]

ادامه مطلب …

۳۲۲ – آیا از میان انواع تصاویر فقط مجسمه حرام است؟

عرضه‌ی تصاویر بزرگ و کوچک در بازارها بسیار رايج شده، و این عکس‌ها یا متعلق به بازیگران جهانی هستند یا عکس انسان‌های مشهور است. این کار برای تبلیغ یک یا چند نوع کالا انجام می‌شود. وقتی به آنها گفته می‌شود این کار، منکر است، صاحبان مغازه‌ها می‌گویند که این عکس‌ها، مجسمه نیستند، و این یعنی حرام نیستند، و از آنجایی که دارای سایه نیستند، تقلید از خلقت الله به حساب نمی‌آیند. همچنین می‌گویند از فتوای شما در مجله‌ی «المسلمون» اطلاع یافته‌اند که مفادش این است که فقط مجسمه حرام است، و عکس، حرام نیست. از شما می‌خواهیم این مساله را برایمان توضیح دهید.

ادامه مطلب …

۳۳۳ – حکم تصاویر کارتونی در تلویزیون و حضور برخی از علما در تلویزیون و حکم همراه داشتن اسکناس‌های تصویردار

۳۳۳ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم تصاویر کارتونی که در تلویزیون نشان داده می‌شود، چیست؟ نظرتان در مورد حضور برخی مشایخ در تلویزیون چیست؟ نیز، حکم همراه داشتن اسکناس‌هایی که در آنها تصویر وجود دارد، چیست؟ جواب دادند: در مورد تصاویر کارتونی که گفتید در تلویزیون پخش می‌شود؛ اگر به شکل آدمی هستند، […]

ادامه مطلب …

۳۴۰ – معنای جمله‌ی «مگر نقش و نگاری در لباس» که در حدیث آمده، آیا دال بر حلال بودن تصاویر روی لباس است؟

۳۴۰ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: معنی جمله‌ی «مگر نقش و نگاری در لباس» که در حدیث آمده، آیا دال بر حلال بودن تصاویری است که روی لباس هستند؟ جواب دادند: نظر من این است که حدیث «مگر نقش و نگاری در لباس»، از نصوص متشابه است و قاعده‌ی سلیم این است که به […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه