۳۰۸ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم زیارت قبرستان چیست؟ حکم قرائت فاتحه هنگام زیارت قبرستان چیست؟ حکم زیارت قبور برای زنان چیست؟

جواب دادند: زیارت قبور سنتی است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بعد از اینکه از آن نهی کرده بودند، به آن دستور دادند. چنان که از ایشان ثابت است که فرمودند: «من شما را از زیارت قبور نهی می‌کردم، اما الان آنها را زیارت کنید، زیرا شما را به یاد آخرت می‌اندازند». روایت مسلم.

پس، زیارت قبور برای تذکر و پند پذیری، سنت است. زیرا انسان وقتی آن مردگان را در قبرهایشان مشاهده کند، در حالی که آنها تا دیروز با او روی زمین بودند و مثل او می‌خوردند و می‌نوشیدند و از دنیایشان لذت می‌بردند، و الان در گروی اعمالشان هستند، که اگر خیر باشد، خیر است و اگر شر باشد، شر است. در این حالت حتما پند پذیرفته و دلش نرم می‌شود و با دست کشیدن از معصیت و انجام طاعت، به سوی الله عز و جل متوجه می‌شود.

برای کسی که به زیارت قبرستان می‌رود، شایسته است دعایی را که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برای اهل قبور می‌کردند و آن را به امتشان آموخته‌اند، بکند: «السلام علیکم دار قوم مؤمنین، أنتم السابقون و إنا إن شاءالله بکم للاحقون، یرحم الله المستقدمین منکم والمستأخرین، نسأل الله لنا و لکم العافیة، اللهم لا تحرمنا أجرهم، و لا تفتنّا بعدهم، و اغفر لنا و لهم». این دعا را بگوید.

همچنین، از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد نشد که او هنگام زیارت قبور، فاتحه می‌خواندند، و بر این اساس، قرائت فاتحه هنگام زیارت قبور، خلاف آن چیزی است که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمده است.

اما زیارت قبور برای زنان، حرام است. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم زنانی را که به زیارت قبور می‌روند، و همچنین کسانی را که بر قبور، مسجد درست کرده و چراغ می‌زنند، لعنت فرموده است. بنا بر این برای زن جایز نیست که به زیارت قبرستان برود. این برای زمانی است که به این قصد از خانه خارج شود. اما اگر گاهی بدون قصد زیارت، از کنار قبرستان می‌گذشت، باید بایستد و بر اهل قبور آن چنان که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به ما آموزش داده‌اند، سلام کند. پس به نسبت زیارت قبور برای زنان، فرق وجود دارد بین کسی که به قصد زیارت قبور از خانه خارج می‌شود، و بین کسی که بدون قصد زیارت، از قبرستان می‌گذرد و در این حال، ایستاده و به اهل قبور سلام می‌کند. پس، اولی که به قصد زیارت از خانه‌اش خارج شده، عمل حرامی مرتکب شده و خود را در معرض لعنت الله عز و جل قرار داده، اما دومی، هیچ حرجی بر او نیست.