(۴۷۴۰) سوال: پدربزرگم ده سال پیش فوت کرده و بدهی بسیار سنگینی دارد. چند همسر و چندین پسر و دختر دارد که تاکنون بدهی او را تسویه نکردهاند. با توجه به اینکه فرزندان وی به دلیل ضعف مادی و نه به دلیل سن پایین توانایی بازپرداخت این بدهی را ندارند، سرنوشت پدربزرگم از نظرگاه شرعی چگونه است؟ آیا مرتکب گناه شده است یا فرزندان او مرتکب گناه شدهاند؟ و آیا درست که تا زمانی که قرضهایش پرداخت نشود، اعمالش را محاسبه نخواهند کرد؟ حال چه باید کرد؟ خداوند به شما اجر عنایت بفرماید.

جواب:

اگر این میت مال و اموالی دارد، میتوان از طریق آن اموال، قرض او را پرداخت کرد و ورثه باید این کار را انجام دهند. اما اگر هیچ ماترکی ندارد، گناهی متوجه وراث نیست چنان که خداوند متعال در این باره میفرماید: “وَ لَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ اُخْرَی”” هیچ گناهکاری گناه دیگری رامتحمل نمی شود ” (انعام ١٠٥) و اما میت اگر این قرضها را به این نیت اخذ کرده بوده بعدا آنها را بازپس دهد و طلبکاران را راضی کند، پس خداوند در روز قیامت قرضهای او را پس داده و طلبکاران او را راضی خواهد کرد. اما اگر این قرض را به نیت اتلاف (و پس ندادن) آورده خداوند او را تلف خواهد کرد. پس همه چیز به نیت او بستگی دارد. پس اگر این قرضها را به این نیت اخذ کرده بوده بعدا آنها را بازپس دهد و طلبکاران را راضی کند، پس خداوند در روز قیامت قرضهای او را پس داده و طلبکاران او را راضی خواهد کرد و گناهی متوجه او نخواهد کرد. اما اگر سونیت داشته و اموال مردم را به قصد اتلاف و بازی کردن با آنها استقراض کرده، خداوند او را تلف کرده و مجازات میکند.