یکشنبه 10 شوال 1447
۸ فروردین ۱۴۰۵
29 مارس 2026
Whatsapp
Telegram-plane

دسته: فتاوای شیخ ابن عثیمین

1

(۲۷۲۵) آیا تحیه‌‌ی داخل شدن به مسجد الحرام دو رکعت نماز است یا طواف؟

کسی که به قصد طواف وارد شد، مانند شخصی که قصد طواف برای عمره دارد یا اینکه می‌‌خواهد طواف سنت را انجام دهد، انجام دادن طواف از خواندن دو رکعت سنت تحیه‌‌ی مسجد بی‌‌ نیاز می‌‌سازد، زیرا هنگامی که طواف نمود بعد از آن دو رکعت سنت می‌‌خواند….

(۲۷۲۴) هنگامی که شخص کمی قبل از غروب وارد مسجد شد، آیا تحیه‌‌ی مسجد را بخواند یا بنشیند؟

قول راجح در اوقات نهی: نهی از نماز خاص نمازهای مطلق است که دارای سبب نیست، مانند اینکه انسان در مسجد برای تلاوت یا گوش دادن ذکر یا علم و… نشسته باشد، سپس تصمیم بگیرد که بلند شود و نماز بخواند؛ این کار بر او حرام است که در اوقات نهی انجام دهد….

(۲۷۲۲) حکم کسی که تحیه‌‌ی مسجد را در وقت مغرب نمی‌‌خواند، چیست؟

قول سؤال کننده: وقت مغرب، ظاهرا منظورش بعد از اذان مغرب است و اگر این‌‌گونه است، کسی که می‌‌نشیند از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بنابر قولش عصیان نموده است: «إذا دخل أحدکم المسجد فلا یجلس حتی یصلی رکعتین» (هرگاه یکی از شما وارد مسجد شد، ننشیند تا اینکه دو رکعت بخواند) و این جا در غیر از وقت نهی وارد مسجد شده، اگر بنشیند در امری که معارض برای آن نیست خلاف رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم کرده است.
اما اگر منظور سؤال کننده به نسبت کسی است که برای نماز مغرب قبل از غروب خورشید وارد مسجد شده و نشسته، در این امر بین اهل علم بنابر حدیثی که ذکر کردیم اختلاف نظر وجود دارد: «إذا دخل أحدکم المسجد فلا یجلس حتی یصلی رکعتین» (هرگاه یکی از شما وارد مسجد شد، ننشیند تا اینکه دو رکعت بخواند)، این حدیث دارای معارض است و آن هم نهی پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از نماز خواندن بعد از نماز عصر تا غروب خورشید، برخی از علما نظرشان این است که هر کس در وقت عصر وارد مسجد شد، می‌‌نشیند و سنت تحیه‌‌ی مسجد را نمی‌‌خواند.
و قول راجح این است که هر چند بعد از نماز عصر یا کمی قبل از غروب وارد مسجد شود، تحیه‌‌ی مسجد را می‌‌خواند؛ بنابر عموم فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «إذا دخل أحدکم المسجد فلا یجلس حتی یصلی رکعتین» (هرگاه یکی از شما وارد مسجد شد، ننشیند تا اینکه دو رکعت بخواند)، همچنین رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در روز جمعه خطبه می‌‌کردند در همین هنگام مردی وارد شد و نشست، رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به او فرمود: فلانی! آیا نماز خواندی؟ گفت: خیر! فرمود: بلند شو و دو رکعت سبک بخوان. حال که انسان امر شده حتی در حالت خطبه‌‌ای که سکوت هنگام آن واجب است، ننشیند مگر اینکه دو رکعت بخواند، پس زمانی که در غیر از این حالت وارد مسجد شود، چگونه است؟
همچنین حدیث: «إذا دخل أحدکم المسجد فلا یجلس حتی یصلی رکعتین» (هرگاه یکی از شما وارد مسجد شد، ننشیند تا اینکه دو رکعت بخواند)، حدیث محکم است و خاص نشده است، بلکه عمومیتش محفوظ است، اما حدیث نهی از نماز بعد از نماز عصر خاص چیزهایی است که کسی که تحیه‌‌ی مسجد را در این وقت منع نموده تایید می‌‌شود، لذا زمانی که با احادیثی دیگر یا با حالات مشخص خاص شده، دلالت می‌‌دهد بر اینکه غیر محفوظ است و عام غیر محفوظ اصولی‌‌ها در آن اختلاف نموده‌‌اند: آیا عمومیت آن به عنوان حجت باقی می‌‌ماند یا خیر؟ و صحیح این است که در غیر از آن چیزهایی که خاص شده به عنوان حجت باقی می‌‌ماند ولی عمومیت آن بر خلاف عام محفوظ ضعیف است.
در هر حال قول راجح در مسأله‌‌ی نماز در اوقات نهی این است که هر نمازی که دارای سبب باشد مانند: داخل شدن به مسجد، سنت وضو، استخاره در آن چه قبل از خروج وقت نهی فوت می‌‌شود و… نهیی در آن وجود ندارد و این ترجیح شیخ الاسلام ابن تیمیه ، مدهب شافعی و یکی از روایات از امام احمد است.

(۲۷۲۱) آیا تحیه‌‌ی مسجد همان راتبه‌‌ است؟

تحیه‌‌‌‌ی مسجد راتبه نیست بلکه رواتب غیر از تحیه‌‌ی مسجد هستند ولی رواتب از خواندن تحیه‌‌ی مسجد بی‌‌نیاز می‌‌سازند ولی تحیه‌‌ی مسجد از خواندن رواتب بی‌‌نیاز نمی‌‌سازد…

(۲۷۱۹) حکم تحیة‌المسجد در اوقات نهی‌شده پس از نماز صبح و عصر

بله! هرگاه بعد از نماز عصر قبل از غروب خورشید و بعد از نماز صبح قبل از طلوع خورشید وارد مسجد شدی، دو رکعت نماز بخوان؛ زیرا دو رکعت نماز هنگام ورود به مسجد نماز دارای سبب است و هر نمازی که دارای سبب باشد، در اوقات نهی خوانده می‌‌شود…

(۲۷۱۵) آیا خواندن نماز بعد از فجر و بعد از عصر جایز است؟

اگر منظور او از بعد از فجر و بعد از عصر بعد از دخول وقت آن‌‌ها است، جایز است و اگر منظور او از بعد از عصر و بعد از فجر، بعد از نماز است، جایز نیست که انسان بعد از نماز صبح تا اینکه خورشید طلوع کند و به اندازه‌‌ی یک نیزه بالا بیاید و بعد از نماز عصر تاد غروب خورشید سنت بخواند، اما نماز فرض را هرگاه به یاد آورد هر چند که در وقت نهی باشد، می‌‌خواند….

(۲۷۱۴) آیا خواندن نماز سنت وضو در وقت نهی قبل از مغرب جایز است؟

قول درست این است: آن را می‌‌خواند و ضابطه‌‌ی آن: اگر نماز سنت که دارای سبب بود، آن را هنگام وجود سبب آن یعنی در هر وقتی بعد از نماز عصر یا صبح یا هنگام زوال خورشید و… می‌‌خواند و اگر دارای سبب نبود آن را نمی‌‌خواند….