چهارشنبه 19 ذیقعده 1447
۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
6 می 2026

(۲۷۲۱) آیا تحیه‌‌ی مسجد همان راتبه‌‌ است؟

(۲۷۲۱) سوال: آیا تحیه‌‌ی مسجد همان راتبه‌‌ است؟ و آیا بعد از نماز صبح فوری خوانده می‌‌شود هنگامی که وقت تنگ باشد و قبل از آن نخوانده است؟

جواب:

تحیه‌‌‌‌ی مسجد راتبه نیست بلکه رواتب غیر از تحیه‌‌ی مسجد هستند ولی رواتب از خواندن تحیه‌‌ی مسجد بی‌‌نیاز می‌‌سازند ولی تحیه‌‌ی مسجد از خواندن رواتب بی‌‌نیاز نمی‌‌سازد. به عنوان مثال نماز ظهر چهار رکعت با دو سلام سنت قبلیه دارد، هرگاه قبل از اقامه وارد مسجد شدی و این چهار رکعت را با دو سلام خواندی برایت کفایت می‌‌کند و نیازی به خواندن تحیه‌‌ی مسجد نیست. اما اگر دو رکعت تحیه‌‌ی را خواندی برایت کفایت نمی‌‌کند و نیاز است که بعد از آن سنت راتبه را بخوانی.

همچنین به نسبت نماز صبح هنگامی که بعد از اذان وارد مسجد شدی سپس دو رکعت سنت قبلیه‌‌ی صبح را خواند برایت از خواندن تحیه‌‌ی مسجد کفایت می‌‌کند، اما اگر آن دو رکعت را به نیت تحیه‌‌ی مسجد خواندی برایت از راتبه‌‌ی صبح کفایت نمی‌‌کند.

بنابراین می‌‌گوییم: هرگاه نماز خواندی نیت راتبه را بکن که تحیه‌‌ی مسجد نیز از تو ساقط می‌‌شود و اگر اول تحیه‌‌ی مسجد را خواندی سپس بعد راتبه را خواندی، اشکالی ندارد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل تحية المسجد هي النافلة؟ وهل تصلي بعد صلاة الفجر مباشرة إذا ضاق الوقت ولم تصل قبله؟

فأجاب رحمه الله تعالى: تحية المسجد ليست هي الراتبة، بل الرواتب غير تحية المسجد، ولكن تُغني الرواتب عن تحية المسجد، ولا تغني تحية المسجد عن الراتبة، فصلاة الظهر مثلا لها راتبة قبلها أربع ركعات بتسليمتين، فإذا دخلت المسجد قبل الإقامة وصَلَّيْتَ هذه الركعات الأربع بتسليمتين أجزاك ذلك عن تحية المسجد، ولا تحتاج إلى تحية المسجد، ولكن لو صليت تحية المسجد ركعتين لم تجزئك عن الراتبة، بل لابد أن تأتي بالراتبة.

وكذلك أيضًا بالنسبة لصلاة الفجر، إذا دخلت المسجد بعد الأذان ثم صليت راتبة الفجر ركعتين، أجزأ ذلك عن تحية المسجد، وإن نويت بالصلاة تحية المسجد لم تجزئك عن الراتبة.

وعلى هذا فنقول: إذا صليت فانْوِ الراتبة، وتسقط عنك تحية المسجد، وإن صليت تحية المسجد أولا، ثم الراتبة ثانيا فلا حرج عليك في هذا.

مطالب مرتبط:

(۲۷۲۵) آیا تحیه‌‌ی داخل شدن به مسجد الحرام دو رکعت نماز است یا طواف؟

کسی که به قصد طواف وارد شد، مانند شخصی که قصد طواف برای عمره دارد یا اینکه می‌‌خواهد طواف سنت را انجام دهد، انجام دادن طواف از خواندن دو رکعت سنت تحیه‌‌ی مسجد بی‌‌ نیاز می‌‌سازد، زیرا هنگامی که طواف نمود بعد از آن دو رکعت سنت می‌‌خواند....

ادامه مطلب …

(۲۷۲۲) حکم کسی که تحیه‌‌ی مسجد را در وقت مغرب نمی‌‌خواند، چیست؟

قول سؤال کننده: وقت مغرب، ظاهرا منظورش بعد از اذان مغرب است و اگر این‌‌گونه است، کسی که می‌‌نشیند از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بنابر قولش عصیان نموده است: «إذا دخل أحدکم المسجد فلا یجلس حتی یصلی رکعتین» (هرگاه یکی از شما وارد مسجد شد، ننشیند تا اینکه دو رکعت بخواند) و این جا در غیر از وقت نهی وارد مسجد شده، اگر بنشیند در امری که معارض برای آن نیست خلاف رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم کرده است. اما اگر منظور سؤال کننده به نسبت کسی است که برای نماز مغرب قبل از غروب خورشید وارد مسجد شده و نشسته، در این امر بین اهل علم بنابر حدیثی که ذکر کردیم اختلاف نظر وجود دارد: «إذا دخل أحدکم المسجد فلا یجلس حتی یصلی رکعتین» (هرگاه یکی از شما وارد مسجد شد، ننشیند تا اینکه دو رکعت بخواند)، این حدیث دارای معارض است و آن هم نهی پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از نماز خواندن بعد از نماز عصر تا غروب خورشید، برخی از علما نظرشان این است که هر کس در وقت عصر وارد مسجد شد، می‌‌نشیند و سنت تحیه‌‌ی مسجد را نمی‌‌خواند. و قول راجح این است که هر چند بعد از نماز عصر یا کمی قبل از غروب وارد مسجد شود، تحیه‌‌ی مسجد را می‌‌خواند؛ بنابر عموم فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «إذا دخل أحدکم المسجد فلا یجلس حتی یصلی رکعتین» (هرگاه یکی از شما وارد مسجد شد، ننشیند تا اینکه دو رکعت بخواند)، همچنین رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در روز جمعه خطبه می‌‌کردند در همین هنگام مردی وارد شد و نشست، رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به او فرمود: فلانی! آیا نماز خواندی؟ گفت: خیر! فرمود: بلند شو و دو رکعت سبک بخوان. حال که انسان امر شده حتی در حالت خطبه‌‌ای که سکوت هنگام آن واجب است، ننشیند مگر اینکه دو رکعت بخواند، پس زمانی که در غیر از این حالت وارد مسجد شود، چگونه است؟ همچنین حدیث: «إذا دخل أحدکم المسجد فلا یجلس حتی یصلی رکعتین» (هرگاه یکی از شما وارد مسجد شد، ننشیند تا اینکه دو رکعت بخواند)، حدیث محکم است و خاص نشده است، بلکه عمومیتش محفوظ است، اما حدیث نهی از نماز بعد از نماز عصر خاص چیزهایی است که کسی که تحیه‌‌ی مسجد را در این وقت منع نموده تایید می‌‌شود، لذا زمانی که با احادیثی دیگر یا با حالات مشخص خاص شده، دلالت می‌‌دهد بر اینکه غیر محفوظ است و عام غیر محفوظ اصولی‌‌ها در آن اختلاف نموده‌‌اند: آیا عمومیت آن به عنوان حجت باقی می‌‌ماند یا خیر؟ و صحیح این است که در غیر از آن چیزهایی که خاص شده به عنوان حجت باقی می‌‌ماند ولی عمومیت آن بر خلاف عام محفوظ ضعیف است. در هر حال قول راجح در مسأله‌‌ی نماز در اوقات نهی این است که هر نمازی که دارای سبب باشد مانند: داخل شدن به مسجد، سنت وضو، استخاره در آن چه قبل از خروج وقت نهی فوت می‌‌شود و... نهیی در آن وجود ندارد و این ترجیح شیخ الاسلام ابن تیمیه ، مدهب شافعی و یکی از روایات از امام احمد است.

ادامه مطلب …

(۲۷۱۷) حکم ترکیب تحیة‌المسجد با سنت قبلیه‌ی ظهر

تحیه‌‌ی مسجد در ضمن این چهار رکعت است، به این معنا که هرگاه راتبه را خواندی تو را از خواندن تحیه‌‌ی مسجد کفایت می‌‌کنند...

ادامه مطلب …

(۲۷۲۶) حکم تحیة‌المسجد بر استماع خطبه در صورت ورود در اثنای خطبه‌ی جمعه

بنشین و به خطبه گوش بده و تحیه‌‌ی مسجد نخوان، زیرا برای وضو خارج شدی و زود برگشتی و کسی که به خاطر حاجت به نیت زود برگشتن از مسجد خارج می‌‌شود، وقتی برگشت از او خواسته نمی‌‌شود که تحیه‌‌ی مسجد را بخواند...

ادامه مطلب …

(۲۷۱۸) آیا دو رکعت تحیه‌‌‌‌ی مسجد واجب است؟

تحیه‌‌ی مسجد هنگامی که انسان وارد مسجد می‌‌شود در حالی که وضو دارد، سنت مؤکده است...

ادامه مطلب …

(۲۷۲۳) حکم خواندن تحیه‌‌ی مسجد قبل و بعد از اذان مغرب چیست؟

تحیه‌‌ی مسجد هنگام غروب یا در وقت دیگر از اوقات نهی بنابر قول راجح از اقوال علما جایز است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه