(۲۳۲۴) سوال: هنگامی که شخص کمی قبل از غروب وارد مسجد شد، آیا تحیه‌‌ی مسجد را بخواند یا بنشیند؟ یا چه کاری انجام دهد؟ لطفا فتوا دهید.

جواب:

قول راجح در اوقات نهی: نهی از نماز خاص نمازهای مطلق است که دارای سبب نیست، مانند اینکه انسان در مسجد برای تلاوت یا گوش دادن ذکر یا علم و… نشسته باشد، سپس تصمیم بگیرد که بلند شود و نماز بخواند؛ این کار بر او حرام است که در اوقات نهی انجام دهد.

و اوقات نهی همان‌‌طور که می‌‌دانیم: از نماز صبح تا بالا آمدن خورشید به اندازه‌‌ی یک نیزه که تقریبا حدود ربع یا نیم ساعت از هنگام آشکار شدنش است، وقت دوم از قبل از زوال خورشید حدود ده دقیقه تا هنگام زوال و وقت سوم از نماز عصر تا هنگام غروب خورشید است و عبرت در نماز صبح و نماز عصر به نماز خود انسان است و نه به نماز جماعت، اگر فرض شود که جماعت نماز را خوانده باشند و تو نماز را نخوانده باشی، می‌‌توانی سنت بخوانی و اشکالی ندارد، زیرا هنوز نماز عصر را  نخوانده‌‌ای.

لذا قول راجح این است که نهی از نماز در اوقات نهی فقط از نمازهای مطلق است که دارای سبب نیستند، اما نمازهایی که دارای سبب هستند نهیی در آن‌‌ها نیست، بلکه انسان آن را هنگامی که سبب آن یافت شود، می‌‌خواند، همانند: تحیه‌‌ی مسجد، هرگاه بعد از نماز عصر برای گوش دادن به ذکر یا انتظار نماز مغرب و… وارد مسجد شدی، تا زمانی که دو رکعت نماز نخواندی، ننشین؛ بنابر عموم فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «إذا دخل أحدکم المسجد فلا یجلس حتی یصلی رکعتین»[۱](هرگاه یکی از شما وارد مسجد شد، ننشیند تا اینکه دو رکعت بخواند) و فرقی ندارد که بعد از نماز عصر فوری وارد مسجد شود یا اینکه هنگام غروب خورشید وارد شود، تا زمانی که دو رکعت نخوانده نمی‌‌نشیند.

همچنین اگر برای انسان امری پیش آمد که خواست در آن استخاره کند و نمی‌‌توانست آن را تا خارج شدن وقت نهی به تأخیر بیندازد، در این حالت نماز استخاره را می‌‌خواند و اشکالی ندارد، چون دارای سبب است.

همچنین اگر در وقت نهی وضو گرفت، سنت وضو را می‌‌‌‌خواند، همچنین اگر در مسجدش نماز خواند و به مسجد دیگری آمد که آن‌‌ها در حال نماز بودند، همراهشان نماز می‌‌خواند، هر چند که بعد از نماز عصر یا بعد از نماز صبح باشد. پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برای مردم در منی نماز خواند و هنگامی که نماز تمام شد، دو نفر را دید سپس به آن‌‌ها فرمود: «ما منعکما أن تصلیا معنا» قالا یا رسول الله صلینا فی رحالنا. فقال: «إذا صلیتما فی رحالکما، ثم أتیتما مسجد جماعة فصلیا معهم، فإنها لکما نافلة»[۲](چه چیزی مانع شما شد از اینکه همراه ما نماز بخوانید؟ گفتند: ‌ای رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم درد خانه‌‌های خود نماز خوانده‌‌ایم، فرمود: هرگاه در خانه‌‌های خود نماز خواندید سپس به مسجد آمدید با جماعت نیز نماز بخواند که برای شما سنت محسوب می‌‌شود. )

خلاصه: نهی از نماز سنت، خاص سنت‌‌هایی است که دارای سبب نیستند، اما سنت‌‌هایی که دارای سبب هستند، نهیی در آن نیست و هرگاه در هر ساعت از شبانه روز که سبب آن یافت شد، نمازی که سبب آن یافت شده را می‌‌خواند.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] أخرجه أحمد (۴/۱۶۰)، والترمذی: کتاب الصلاة، باب ما جاء فی الرجل یصلی وحده ثم یدرک الجماعة، شماره­ی (۲۱۹)، والنسائی: کتاب الإمامة، إعادة الفجر مع الجماعة لمن صلی وحده، شماره­ی (۸۵۸).