(۶۵۸۶) حکم استفاده از تحیت‌های غیرشرعی به جای سلام اسلامی

(۶۵۸۶) سوال: برخی مردم وقتی کسی را ملاقات می‌کنند، سلام اسلامی نمی‌کنند و نمی‌گویند: السلام علیکم و رحمة الله و برکاته ولی تحیتی دیگر که نزد برخی مردم وجود دارد را می‌گویند؛ مثل: یا الله حیهم یا مانند آن.

جواب:

این یا از جهل است یا از سهل‌انگاری است؛ لذا اینکه برخی مردم این کار را انجام می‌دهند یا به خاطر جهلشان به نسبت امر مشروع می‌باشد یا به خاطر سهل‌انگاری و عدم اهمیت به آن است که هر دوی آن مذموم است ولی سهل‌انگاری بدتر از جهل می‌باشد و برای همین برادرانمان را که به این عادت کرده‌اند، نصیحت می‌کنیم که این را رها نمایند و اولا سلام اسلامی بکنند سپس تحیت (سلام و درود دیگر) بگویند؛ مثلا اگر نزد کسانی رفت یا با آن‌ها ملاقات نمود، بگوید: السلام علیکم و رحمة الله و برکاته سپس تحیت غیر ممنوعی که مناسب می‌داند را بگوید و همچنین وقتی کسی به او سلام مشروع نمود، کافی نیست که بگوید: أهلا و مرحبا یا حیاک الله یا مانند آن چون که این کفایت نمی‌کند بلکه اگر به همین اکتفا نمود گناه‌کار نیز می‌گردد یعنی هنگامی که کسی به تو گفت: السلام علیکم، پس واجب است که به او جواب دهی و بگویی: علیک السلام یا وعلیک السلام یا (با صیغه‌ی) جمع بگویی: علیکم یا وعلیکم؛ اما اگر به قول: مرحبا یا مانند آن اکتفا نمودی، واجب جواب دادن سلام را ادا ننمودی چنانچه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَإِذَا حُیِّیتُم بِتَحِیَّةࣲ فَحَیُّوا۟ بِأَحۡسَنَ مِنۡهَاۤ أَوۡ رُدُّوهَاۤ} [سوره النساء: ۸۶]: (و چون شما را تحیت (و سلام) گویند، پس پاسخی بهتر و یا همانند آن بدهید).

کسی که با لفظ مرحبا، أهلا، حیاک الله جواب کسی که با السلام علیکم، سلام نموده است را می‌دهد، جوابی مانند آن یا بهتر از آن را نداده و وجه آن، این است که قول سلام کننده که گفته است: السلام علیکم، دعایی می‌باشد که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ او را از تمام آفت‌ها سالم بدارد، از آفت‌های دنیا و آخرت همچنین نشانه‌ای از سلامتی و امنیت است، پس این هم دعاست و خبری از سلامتی و امنیت است.

شما وقتی بگویی: حیاک الله یا أهلا و مرحبا، در دعا نمودن مانند او دعا نکردی و نهایت کاری که انجام دادی با این لفظ به او درود و تحیت فرستادی و او به تو خوش‌آمدگویی و دعا نموده و به تو امان داده است ولی در قول: السلام علیکم، تحیت، دعا و امان است، اما در لفظ مرحبا و أهلا فقط مجرد تحیت می‌باشد و برای همین واجب است که به این مسئله توجه شود و انسان در ابتدا جواب سلام را مانند خودش بدهد سپس تحیت مباح را برساند.

تعداد بازدید: 45

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: البعض إذا قَدِم على الناس لا يؤدي تحية الإسلام، فلا يقول: السلام عليكم ورحمة الله وبركاته ولكنه يستبدل بها تحية أخرى ثابتة عند بعض الناس، مثل: يا الله حيهم. أو مثل ذلك.

فأجاب – رحمه الله تعالى-: هذا من الجهل، أو التهاون، فالذي يحدث من بعض الناس في مثل هذا إما لجهل منهم بالأمر المشروع، وإما تهاون، وعدم مبالاة، وكلاهما مذموم، لكن الجهل أهون من التهاون، ولهذا ننصح إخواننا الذين اعتادوا على مثل هذا أن يدعوا هذا، وأن يبدؤوا بالتحية المشروعة أولا، ثم يُحيوا ثانيا، فيقول مثلا إذا دخل على الناس، أو أقبل عليهم: السلام عليكم ورحمة الله وبركاته. ثم يحييهم بما يناسب من التحيات غير الممنوعة، وكذلك أيضا إذا دخل أحد على شخص، وسلّم عليه السلام المشروع، فإنه لا يكتفي بقوله : أهلا ومرحبا أو حياك الله. أو ما أشبه هذا. فإن ذلك لا يُجزئه، بل هو آثم به إذا اقتصر عليه، يعني إذا قال لك قائل: السلام عليكم. فالواجب أن تَرُدَّ عليه بقولك: عليك السلام. أو: وعليك السلام أو عليكم بالجمع، أو: وعليكم فإن اقتصرت على قولك: مرحبا وأهلا. أو ما أشبه ذلك، فإنك لم تأتِ بالواجب عليك مِن رَد السلام، كما في قوله – تعالى – ﴿ وَإِذَا حُیِّیتُم بِتَحِیَّةࣲ فَحَیُّوا۟ بِأَحۡسَنَ مِنۡهَاۤ أَوۡ رُدُّوهَاۤ ﴾ [النساء: ٨٦].

والذي يجيب المسلم القائل: السلام عليكم بقوله: مرحبا أهلا حياك الله. لم يكن حَيَّا بأحسن مما حُيِّي به، ولا رَدَّ، ووجه ذلك أن قول المسلم: السلام عليكم. دعاء بأن يُسَلِّمه الله – تعالى – من جميع الآفات: آفات الدنيا، وآفات الآخرة، وهو أيضا سلام وأمن، فهو دعاء وإخبار بالسلام والأمن.

وأنت إذا قلت حياك الله أو أهلا ومرحبا لم تأت بمثله في الدعاء، وغاية ما هناك أنك حَيَّيْته بهذه التحية، وهو قد حيَّاك، ودعا لك وأمنك، ففي قوله: السلام عليكم تحية ودعاء وتأمين، وفي قولك: مرحبا وأهلا. مجرد تحيَّة فقط، لهذا يجب التنبه لمثل هذه المسألة، وأن يَرُدَّ الإنسان السلام بمثله أولا، ثم بالتحية المباحة ثانيا.