(۳۱۲۵) سوال: آیا خطیب روز جمعه حق دارد قبل از وقت خطبه و زود به مسجد بیاید؟ هدفش از این کار ماندن در مسجدو تلاوت قرآن است و آیا زود آمدنش مانع می‌‌شود فرشتگان اسامی افرادی که زودتر به مسجد می‌‌آیند را بنویسند؟

جواب:

در حق امام مشروع است که آمدنش را تا وقت دخول نماز به تأخیر بیندازد و شایسته نیست زود بیاید و زود آمدن فقط برای مأمومین مشروع است لذا ماندنش در خانه تا زمانی که وقت نماز می‌‌رسد سپس به مسجد بیاید و بر روی منبر بایستد بهتر است و این روش پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است اما اگر زود به مسجد آمد بر او حرام نیست.

اما کسی که بعد از آمدن امام به مسجد بیاید پاداش او بر حسب آن چه در حدیث آمده نوشته می‌‌شود: «من راح في الساعة الأولى فكأنما قرب بدنة، و من راح في الساعة الثانية فكأنما قرب بقرة، و من راح في الساعة الثالثة فكأنما قرب كبشا أقرن، و من راح في الساعة الرابعة فكأنما قرب دجاجة، و من راح في الساعة الخامسة فكأنما قرب بيضة»[۱]: (هر کسی در وقت اول به مسجد بیاید مانند این است که شتری را قربانی کرده و هر کس در وقت دوم بیاید مانند این است که گاوی را قربانی کرده و هر کس در وقت سوم بیاید مانند این است که گوسفند شاخ داری را قربانی کرده و هر کس در وقت چهارم بیاید مانند این است که مرغی را قربانی کرده  و هر کس در وقت پنجم بیاید مانند این است که تخم مرغی را قربانی کرده است) این در صورتی است که به نماز جمعه در حالی که غسل زده باشد بیاید به همین دلیل شایسته است -بلکه بنابر قول درست واجب است- انسان برای نماز جمعه غسل بزند به دلیل فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در حدیثی که ابو سعید رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ آن را روایت می‌‌کند که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «غسل الجمعة واجب على كل محتلم»[۲]: (غسل جمعه بر هر شخص بالغی واجب است) و این سخن از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که به نسبت آن چه می‌‌گوید و مدلول آن آگاهی دارد و در حالی که نصیحت‌‌گر امت است صادر شده است و این سخن در وجوب صریح و آشکار است: «واجب على كل محتلم» به همین دلیل هنگامی که عثمان رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ وارد مسجد شد در حالی که عمر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ خطبه می‌‌خواند از تأخیرش سؤال کرد؟ گفت: کاری جز وضو گرفتن و آمدن انجام ندادم لذا عمر به او گفت: پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «إذا أتى أحدكم الجمعة فليغتسل»[۳]: (هرگاه یکی از شما به نماز جمعه آمد غسل بزند) لذا عمر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ او را به خاطر این که به وضو اکتفا نموده و به مسجد آمده سرزنش کرد اما این وجوب بدین معنا نیست که نماز جمعه بدون غسل درست نیست زیرا این غسل به خاطر جنابت نیست لذا اگر نماز جمعه را بخواند در حالی که غسل نزده نمازش درست است اما به خاطر مخالفت امر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که با تأکید وجوب آن را بیان نموده: «غسل الجمعة واجب على كل محتلم»[۴]: (غسل جمعه بر هر شخص بالغی واجب است) گناه‌‌کار است ومنظور از «على كل محتلم» هر بالغی است و معنای آن هر کسی که جنب شده، نیست زیرا هر کسی که عملا جنب شده باشد غسل به نسبت او به خاطر جنابت واجب است نه نماز جمعه همچنین غسل جنابت هرگاه جنب شود چه در روز جمعه و چه در غیر جمعه اگر آب باشد بر او واجب است.

به طور کلی اگر امام قبل از فرا رسیدن وقت نماز به مسجد بیاید کارش بر مخالف افضل است و حرام نیست و هر کسی بعد از آمدن امام در ساعاتی که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فضیلت آن را بیان نموده بیاید آن چه در حدیث آمده برای او نوشته می‌‌شود هر چند که امام آمده باشد زیرا امام قبل از داخل شدن وقت نماز آمده است.

[۱] تخریج  آن گذشت.

[۲] تخریج آن گدشت.

[۳] تخریج آن گدشت.

[۴] تخریج آن گدشت.