شنبه 22 ذیقعده 1447
۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵
9 می 2026

(۳۱۵۳) حکم ترک نماز جمعه به‌ سبب ضرورت

(۳۱۵۳) سوال: مردی برای نماز جمعه به مسجد رفت و بعد از این که امام بر روی منبر ایستاد و شروع به ایراد خطبه‌‌ی جمعه نمود فرزند این مرد آمد و گفت: خانه دچار آتش سوزی شده است، لذا این شخص به همراه برخی از نمازگزاران خارج شده و آتش را خاموش کردند و به مسجد بازگشتند در حالی که نماز تمام شده بود؛ حکم این کار چیست؟ حکم کسانی که نماز از آن‌‌ها فوت شده چیست؟ لطفا ما را راهنمایی کنید، جزاکم الله خیرا.

جواب:

این کار اشکالی ندارد یعنی اگر انسان به خاطر خاموش کردن آتش در خانه‌‌اش یا خانه‌‌ی برادر مسلمانش در نماز جمعه حاضر نشود یا مکان خود را هر چند بعد از امام هنگام نماز جمعه ترک کند اشکالی ندارد بلکه چه بسا این کار بر او واجب شود و در صورتی که نماز از او فوت شد پاداشش کامل نوشته می‌‌شود زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مورد شخص معذور می‌‌فرماید: «من مرض أو سافر كتب له ما كان يعمل صحيحا مقيما»[۱]: (هر کسی که بیمار شود یا به مسافرت برود آن چه در هنگام سلامتی و اقامت انجام می‌‌داد برای او نوشته می‌‌شود) لذا بر این مردی که بعد از حضور امام هنگامی که به او گفته شد: خانه‌‌ات دچار آتش سوزی شده خارج شد و دیگرانی که برای کمک به او خارج شدند اشکالی ندارد و اگر بعد از اتمام نماز به مسجد رسیدند نماز ظهر را بخوانند زیرا هر کسی نماز جمعه از او فوت شود نماز ظهر می‌‌خواند.

اما کسی که قسمتی از نماز جمعه را درک کند نگاه کند اگر یک رکعت کامل را درک کرده نماز جمعه می‌‌خواند ولی اگر کمتر از یک رکعت را درک کرد – بدین صورت که در حالی آمد که امام سرش را از رکوع رکعت دوم بالا آورد- نماز ظهر می‌‌خواند.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ذهب رجل للمسجد لصلاة الجمعة، وبعد أن حضر الإمام إلى المنبر وبدأ خطبة الجمعة، جاء ابن هذا الرجل وقال: إن حريقا شَبَّ في البيت، فخرج الرجل مستنفرًا البعض من المصلين، فأخمدوا الحريق وعادوا إلى المسجد وقد انتهت الصلاة. فما حكم ذلك؟ وما حكم الناس الذين فاتتهم الصلاة؟ أرشدونا جزاكم الله خيرًا.

فأجاب – رحمه الله تعالى-: ذلك لا بأس به، أي: إن الإنسان إذا تَخَلَّفَ عن الجمعة، أو غادر مكان الجمعة، ولو بعد حضور الإمام، من أجل إطفاء الحريق الذي في بيته أو في بيت أخيه المسلم فلا بأس به، بل قد يكون هذا واجبًا عليه، وإذا فاتته الصلاة فإنه يكتب له أجرها كاملا؛ لأن النبي صلى الله عليه وسلم قال في المعذور: «من مرض أو سافر كتب له ما كان يعمل صحيحًا مقيمًا»، فلا حرج على هذا الرجل الذي خرج بعد أن حضر الإمام حين قيل له: إن بيتك قد شَبَّ فيه الحريق، ولا حرج على الآخرين الذين قاموا بمساعدته، وإذا كانوا رجعوا إلى المسجد بعد أن انتهت الصلاة فإنهم يصلونها ظهرا؛ لأن كل من فاتته صلاة الجمعة فإنه يصليها ظهرا.

أما من أدرك بعض صلاة الجمعة فينظر إن أدرك ركعة كاملة فإنه يصليها جمعة، وإن أدرك أقل من ركعة – بأن جاء والإمام قد رفع رأسه من الركوع في الثانية – فإنه يصليها ظهرا.

مطالب مرتبط:

(۳۰۵۹) چه زمانی نماز جمعه مشروع شده است؟

اذان دوم که هنگام حاضر شدن امام است در زمان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وجود داشته است...

ادامه مطلب …

(۳۰۸۰) حکم ترک نماز جمعه به‌ سبب اجابت دعوت ولیمه در بیابان بدون مسجد جامع

اگر رفتن تو به سوی آن‌‌ها قبل از دخول وقت نماز جمعه است اشکالی ندارد اما اگر بعد از اذان دوم است بر تو حرام است...

ادامه مطلب …

(۳۰۷۶) حکم ترجمه نمودن خطبه به سایر لغات چیست؟

اگر کسانی که حاضر هستند کم هستند بنابر اکثریت نیازی به ترجمه نیست اما اگر تعداد آن‌‌ها زیاد است باید به مسؤلین امر برای اجازه گرفتن مراجعه شود اگر اجازه دادند ترجمه‌‌ی آن بسیار مفید است...

ادامه مطلب …

(۳۰۸۳) برخی بین دو خطبه هنگامی که امام نشست دستانشان را بالا برده و دعا می‌‌کنند حکم این کار چیست؟

در دو حالت خطیب دستانش را در دعا بالا می‌‌برد: هنگام طلب باران و هنگام طلب قطع شدن باران، اما در غیر آن دستانش را بالا نمی‌‌برد...

ادامه مطلب …

(۳۱۴۱) اگر نماز جمعه در چند مسجد بدون نیاز برپا شود آیا درست می‌‌شود؟

برای اهالی شهر جایز نیست آن را در چند مسجد قرار دهند مگر در صورتی که نیاز باشد...

ادامه مطلب …

(۳۱۳۲) حکم قرائت دسته‌جمعی صلوات ابراهیمی پیش از خطبه‌ی نماز جمعه

مشروع است این است که شخص مشغول نماز، تلاوت قرآن و ذکر شود و هر شخصی خود به تنهایی انجام دهد نه به صورت جمعی....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه