دوشنبه 11 ربیع‌الاول 1448
۱ شهریور ۱۴۰۵
24 آگوست 2026

(۳۱۵۳) حکم ترک نماز جمعه به‌ سبب ضرورت

(۳۱۵۳) سوال: مردی برای نماز جمعه به مسجد رفت و بعد از این که امام بر روی منبر ایستاد و شروع به ایراد خطبه‌‌ی جمعه نمود فرزند این مرد آمد و گفت: خانه دچار آتش سوزی شده است، لذا این شخص به همراه برخی از نمازگزاران خارج شده و آتش را خاموش کردند و به مسجد بازگشتند در حالی که نماز تمام شده بود؛ حکم این کار چیست؟ حکم کسانی که نماز از آن‌‌ها فوت شده چیست؟ لطفا ما را راهنمایی کنید، جزاکم الله خیرا.

جواب:

این کار اشکالی ندارد یعنی اگر انسان به خاطر خاموش کردن آتش در خانه‌‌اش یا خانه‌‌ی برادر مسلمانش در نماز جمعه حاضر نشود یا مکان خود را هر چند بعد از امام هنگام نماز جمعه ترک کند اشکالی ندارد بلکه چه بسا این کار بر او واجب شود و در صورتی که نماز از او فوت شد پاداشش کامل نوشته می‌‌شود زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مورد شخص معذور می‌‌فرماید: «من مرض أو سافر كتب له ما كان يعمل صحيحا مقيما»[۱]: (هر کسی که بیمار شود یا به مسافرت برود آن چه در هنگام سلامتی و اقامت انجام می‌‌داد برای او نوشته می‌‌شود) لذا بر این مردی که بعد از حضور امام هنگامی که به او گفته شد: خانه‌‌ات دچار آتش سوزی شده خارج شد و دیگرانی که برای کمک به او خارج شدند اشکالی ندارد و اگر بعد از اتمام نماز به مسجد رسیدند نماز ظهر را بخوانند زیرا هر کسی نماز جمعه از او فوت شود نماز ظهر می‌‌خواند.

اما کسی که قسمتی از نماز جمعه را درک کند نگاه کند اگر یک رکعت کامل را درک کرده نماز جمعه می‌‌خواند ولی اگر کمتر از یک رکعت را درک کرد – بدین صورت که در حالی آمد که امام سرش را از رکوع رکعت دوم بالا آورد- نماز ظهر می‌‌خواند.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ذهب رجل للمسجد لصلاة الجمعة، وبعد أن حضر الإمام إلى المنبر وبدأ خطبة الجمعة، جاء ابن هذا الرجل وقال: إن حريقا شَبَّ في البيت، فخرج الرجل مستنفرًا البعض من المصلين، فأخمدوا الحريق وعادوا إلى المسجد وقد انتهت الصلاة. فما حكم ذلك؟ وما حكم الناس الذين فاتتهم الصلاة؟ أرشدونا جزاكم الله خيرًا.

فأجاب – رحمه الله تعالى-: ذلك لا بأس به، أي: إن الإنسان إذا تَخَلَّفَ عن الجمعة، أو غادر مكان الجمعة، ولو بعد حضور الإمام، من أجل إطفاء الحريق الذي في بيته أو في بيت أخيه المسلم فلا بأس به، بل قد يكون هذا واجبًا عليه، وإذا فاتته الصلاة فإنه يكتب له أجرها كاملا؛ لأن النبي صلى الله عليه وسلم قال في المعذور: «من مرض أو سافر كتب له ما كان يعمل صحيحًا مقيمًا»، فلا حرج على هذا الرجل الذي خرج بعد أن حضر الإمام حين قيل له: إن بيتك قد شَبَّ فيه الحريق، ولا حرج على الآخرين الذين قاموا بمساعدته، وإذا كانوا رجعوا إلى المسجد بعد أن انتهت الصلاة فإنهم يصلونها ظهرا؛ لأن كل من فاتته صلاة الجمعة فإنه يصليها ظهرا.

أما من أدرك بعض صلاة الجمعة فينظر إن أدرك ركعة كاملة فإنه يصليها جمعة، وإن أدرك أقل من ركعة – بأن جاء والإمام قد رفع رأسه من الركوع في الثانية – فإنه يصليها ظهرا.

مطالب مرتبط:

(۳۱۰۰) حکم تفکیک بین خطیب و امام در نماز جمعه

جایز است خطیب یک نفر و امام کسی دیگر شود اما بهتر است امام همان خطیب باشد مگر این که برخی اوقات امام پنج‌‌وقت یا به خاطر ضعف علمی یا نقص بیان و... از ایراد خطبه معذور باشد ...

ادامه مطلب …

(۳۱۵۷) چه چیزی در نماز سنت راتبه‌‌ی جمعه بهتر است، دو رکعت در خانه یا چهار رکعت بعد از نماز در مسجد؟

قول راجح نزد من این است که چه در خانه و چه در مسجد بخواند بنابر آن چه اقتضای قول پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است چهار رکعت می‌‌خواند....

ادامه مطلب …

(۳۱۴۷) آیا گوش دادن به خطبه به نسبت زنان از طریق رادیو معادل پاداش کسانی است که در مسجد حضور دارند؟

گوش دادن زن به خطبه در حالی که در خانه‌‌اش است بهتر از حضور او در مسجد است زیرا نماز او در خانه‌‌اش بهتر است...

ادامه مطلب …

(۳۰۸۱) لطفا پیرامون زود آمدن به نماز جمعه توضیح دهید.

برادران مسلمانم را به زود آمدن به نماز جمعه سفارش می‌‌کنم تا این که این پاداش را دریافت کنند و از زود آمدنشان با نماز خواندن، تلاوت قرآن و ذکر بهره ببرند...

ادامه مطلب …

(۳۰۷۹) حکم نماز جمعه در روستا با جمعیت کم و مشارکت محدود نمازگزاران

اگر در این روستا مسجد جامع وجود ندارد و اطراف آن روستای که در آن نماز جمعه خوانده می‌‌شود وجود ندارد بر آن‌‌ها واجب است نماز جمعه را بخوانند و امامی را برای خود قرار داده که برای آن‌‌ها خطبه و نماز جمعه بخواند....

ادامه مطلب …

(۳۰۹۸) آیا در روز جمعه جایز است که یک نفر خطبه نموده و یک نفر دیگر نماز بخواند؟

بله، در نماز جمعه جایز است خطبه را یک نفر و نماز را کسی دیگر بخواند زیرا از شرط صحیح بودن خطبه این نیست که خود خطیب، امام نماز شود...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه