(۳۱۰۱) سوال: شنیده‌‌ام که در نماز صبح روز جمعه بهتر است در رکعت اول سوره‌‌ی سجده و در رکعت دوم سوره‌‌ی انسان خوانده شود آیا این به نسب مردان و زنان است؟ در برخی اوقات هنگامی که سوره‌‌ی سجده را می‌‌خوانم برخی آیا را فراموش نموده و وسط یا در یک سوم سوره توقف می‌‌زنم آیا جایز است که مصحف را نزدیک خود قرار داده و آن را به خاطر آن چه فراموش نمودم باز کنم یا این که هر جایی که فراموش کردم و توقف زدم به رکوع بروم؟

جواب:

در جواب این سؤال می‌‌گوییم: شایسته است دانسته شود آن چه پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در نمازش انجام می‌‌دادند و می‌‌گفتند برای مردان و زنان همچنین کسی که به تنهایی نماز می‌‌خواند یا امام است مشروع است تا این که دلیلی باشد که آن را خاص کند به دلیل فرموده‌‌ی پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «صلوا كما رأيتموني أصلي»[۱]: (نماز بخوانید همان‌‌طور که من نماز می‌‌خواندم) لذا این حدیث عام است و هر چه پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در نماز می‌‌گفتند، می‌‌خواندند یا انجام می‌_‌دادند اصل بر این است که برای همه مشروع است.

خواندن از مصحف به خاطر ترس فراموشی اشکالی ندارد لذا برای انسان جایز است که هنگام ترس از فراموشی آیه یا اشتباه در آن از روی مصحف بخواند و اشکالی ندارد.

مشروع نیست انسان در نماز صبح روز جمعه سوره‌‌ای را بخواند که در آن سجده‌‌ی تلاوت وجود دارد بلکه آن چه مشروع است این است که آن سوره را در رکعت اول می‌‌خواند هنگامی که به مکان سجده رسید تکبیر گفته و به سجده می‌‌رود و می‌‌گوید: (سبحان ربي الأعلي) و هر ذکری که در آن وارد شده است سپس تکبیر گفته و برای کامل کردن رکعت بلند شود و در رکعت دوم سوره‌‌ی انسان که بین سوره‌‌ی قیامت و مرسلات است را می‌‌خواند کل سوره در یک رکعت این چیزی است که مشروع است.

به خاطر سجده‌‌ای که در سوره‌‌ی سجده است نیست بلکه به خاطر این است که این دو سوره در آن ابتدای خلقت، بازگشت مخلوقات (قیامت) و پاداش آن‌‌ها است و روز جمعه ابتدا و انتها است زیرا آدم د این روز خلقت شده، در این روز از بهشت خارج شده و در این روز قیامت برپا می‌‌شود به همین دلیل بسیار مناسب است این دو سوره در نماز صبح روز جمعه خوانده شود.

بدان که برخی امامان در این کار کوتاهی می‌‌کنند لذا برخی از آن‌‌ها سوره‌‌ی سجده را در دو رکعت می‌‌خواند و چه بسا سوره‌‌ی انسان را در دو رکعت بخواند و این مخالف سنت است.

لذا می‌‌گوییم: یا کل سوره را در یک رکعت بخوان یا سوره‌‌های دیگری را می‌‌خوانی، همان‌‌طور که برخی از امامان در نماز صبح روز جمعه ابتدای سوره‌‌ی کهف را می‌‌خوانند و گمان می‌‌کنند که مشروع است و برخی در نماز صبح روز جمعه سوره‌‌ی جمعه ومنافقون را می‌‌خوانند و همه‌‌ی این‌‌ها از نادانی است زیرا سوره‌‌ی جمعه و منافقون در روز جمعه و در نماز جمعه خوانده می‌‌شود نه در نماز صبح روز جمعه.

به همین دلیل شایسته است امامان صفت نماز و احکام نماز را یاد بگیرند تا برای مسلمانان با علم و آگاهی نماز بخوانند.

[۱] تخریج  آن گذشت.