یکشنبه 12 جمادی‌الثانی 1448
۱ آذر ۱۴۰۵
22 نوامبر 2026

(۳۰۰۱) حکم قصر نماز و افطار روزه در سفر کوتاه

(۳۰۰۱) سوال: آیا کسی که در دمام مقیم است و به کشور بحرین می‌‌رود مسافر است و می‌‌تواند قصر و جمع بخواند و روزه نگیرد؟ با دانستن اینکه کشور بحرین فقط حدود بیست و پنج کیلومتر دو است؟

جواب:

کسی که از منطقه‌‌ی شرقی به بحرین برود مسافر است زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلَاةِ}[نساء: ۱۰۱](و چون در زمین سفر کنید گناهی بر شما نیست که نماز را کوتاه (= قصر) کنید) و بدون شک کسی که از منطقه‌‌ی شرقی به بحرین می‌‌رود مسافر است و همه‌‌ی مردم می‌‌دانند که مسافر است اما اینکه بیست و پنج کیلومتر است اشکالی ندارد زیرا قول راجح از اقوال علما این است که مشخص تعیین مقدار مسافتی که در آن قصر نمودن جایز است دلیلی بر آن وجود ندارد و در این قضیه به آنچه در عرف مردم مسافرت نامیده می‌‌شود رجوع می‌‌شود و این قول راجح است و در صحیح مسلم از انس بن مالک رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ روایت شده که می‌‌گوید: «کان النبی صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم إذا خرج ثلاثة أمیال، أو ثلاثة فراسخ صلی رکعتین»[۱](رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هنگامی که به اندازه‌‌ی سه میل یا سه فرسخ از شهر خارج می‌‌شدند دو رکعت می‌‌خواندند) یعنی نماز را قصر می‌‌کرد.

بنابراین می‌‌گوییم: سفر از منطقه‌‌ی شرقی به بحرین سفری است که انسان در آن می‌‌تواند از تمام رخصت‌‌‌‌های سفر استفاده کند از جمله‌‌: قصر نمودن نماز، روزه نگرفتن در رمضان و مسح بر جوراب یا خف به مدت سه روز.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يعد الذاهب إلى دولة البحرين وهو مقيم بالدمام مسافرًا يجوز له الجمع والقصر والفطر؟ مع العلم أن البحرين تبعد ما يقارب خمسة وعشرين كيلومترا فقط عن الدمام؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: المسافر من المنطقة الشرقية إلى البحرين يعتبر مسافرا؛ لأن الله تعالى قال: ﴿ وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلَاةِ ﴾ [النساء: ۱۰۱] ، ولا شك أن المسافر من المنطقة الشرقية إلى البحرين ضارب في الأرض، وكل الناس يعرفون أنه مسافر، وأما كونه سافر خمسةً وعشرين كيلوا فهذا لا يضر؛ لأن القول الراجح من أقوال العلماء أن تقدير المسافة التي يجوز فيها القصر لا دليل عليه، وأن المرجع في ذلك إلى ما يسمى سفرا في عرف الناس، وهذا القول هو الراجح ، وقد ثبت في صحيح مسلم عن أنس بن مالك رضي الله نه قال: «كان النبي صلى الله عليه وسلم إذا خرج ثلاثة أميال أو فراسخ صلى ركعتين»، يعني: قصر الصلاة.

وعليه فنقول: إن السفر من المنطقة الشرقية إلى البحرين سفر يترخص به الإنسان بجميع رخص السفر من قصر الصلاة، والفطر في رمضان، والمسح على الجوارب أو الخفين ثلاثة أيام.

مطالب مرتبط:

(۲۹۷۲) آیا رخصت سفر از آستانه خانه شروع می‌شود؟

رخصت‌‌های سفر جایز نیست مگر در صورتی که انسان از شهرش خارج شود اما مادامی که در شهرش است مسافر نیست زیرا سفر با تصمیم گرفتن آن حاصل نمی‌‌شود مگر زمانی محقق شود و به سفر برود حتی اگر حرکت کند مادامی که در شهر است نماز را قصر نمی‌‌کند...

ادامه مطلب …

(۲۹۵۱) احکام قصر نماز در مسافر

نماز را در صورتی که نمازی از او فوت شود یا اینکه در مکان دوری از مساجد باشد که حضور برای او سخت است و می‌‌ترسد اگر مکانش برود کسی جایش را بگیرد و شبیه این‌‌ها از آنچه او را از حضور در نماز جماعت معذور می‌‌سازد قصر می‌‌کند ولی بدون عذر بر او حضور در جماعت واجب است....

ادامه مطلب …

(۳۰۰۰) حکم قصر نماز برای راننده‌ای با مأموریت‌های بین‌شهری

اگر مسافت همان‌‌طور که ذکر نمود یک شبانه روز با ماشین باشد بدون شک هنگامی که به شهر دومی سفر نمود نماز را قصر می‌‌کند اما اگر در شهر بود و صدای اذان را شنید باید اجابت کند لذا نماز جماعت از مسافر ساقط نمی‌‌شود...

ادامه مطلب …

(۲۹۶۶) حکم تأخیر نماز مغرب تا وقت عشاء برای مسافر

مادامی که شهری که به آن رسیده شهر او نیست بلکه شهر دیگری است که به قصد برطرف ساختن نیازش به آن جا رفته سپس به شهرش بر می‌‌گردد اگر به آن شهر در وقت مغرب برسد می‌‌تواند آن را به تأخیر بیندازد...

ادامه مطلب …

(۲۹۷۱) حکم صحت نماز جمع تقدیم در صورت لغو سفر پس از ادای آن

جمع تو قبل از اینکه از شهرت خارج شوی در غیر محلش بوده و بر تو واجب است که نمازی را که قبل از اینکه به سفر بروی خواندی دوباره بخوانی....

ادامه مطلب …

(۲۹۵۹) آیا جایز است مسافر نماز را کامل بخواند؟

برخی نظرشان بر این است که قصر نمودن سنت مؤکده است و واجب نیست و در صورتی که انسان نماز را کامل بخواند در حالی که مسافر باشد کارش موافق سنت نیست اما نمازش باطل نمی‌‌شود و این قول صحیح‌‌ است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه