چهارشنبه 19 ذیقعده 1447
۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
6 می 2026

(۲۹۶۴) حکم جمع بین نماز مغرب و عشاء هنگام سفر از شهری دور به شهری نزدیک

(۲۹۶۴) سوال: از ریاض به شهر دوری مسافر بودم و نماز را می‌‌کردم روزی قصد مسافرت به شهر نزدیکی نمودم آیا چایز است نماز مغرب و عشاء را جمع تقدیم یا تأخیر ببندم؟ اگر جایز است کدام یک بهتر است؟

جواب:

برای تو جایز است که نماز را قصر و جمع کنی مادامی که به شهرت برنگشتی زیرا جمع از رخصت‌‌های سفر است و قصر از عزیمت‌‌های سفر و سنت بسیار مؤکده است حتی برخی از اهل علم گفته‌‌اند: از جمله‌‌ فرایض سفر است و برای مسافر واجب است قصر کند.

اما اگر در شهر بودی بر تو واجب است که در نماز جماعت اگر صدای اذان را شنیدی شرکت کنی به دلیل عموم ادله‌‌ای که حضور در نماز جماعت را برای کسی که صدای اذان را بشنود واجب می‌‌کند و هرگاه حاضر شدی و همراه امام مقیم نماز خواندی بر تو واجب است نماز را کامل بخوانی.

به نسبت جمع: جایز است که در سفرت همان‌‌طور که اشاره نمودیم جمع بخوانی اما برای مسافر بهتر است که جمع نخواند مگر زمانی که به جمع نیاز باشد مانند اینکه در حال حرکت باشد و دوست دارد که به حرکتش ادامه دهد در این صورت در وقت اولی یا در وقت دومی نماز می‌‌خواند هر طور که برای او و مسیرش آسان‌‌تر است.

بنابراین اگر خواستی از جایی که از ریاض به آن جا مسافرت نمودی به شهری نزدیک‌‌تر به ریاض منتقل شوی و خواستی که سفرت را بین این دو شهر ادامه دهی اشکالی ندارد که در شهر قبل از حرکت به شهر دوم جمع تقدیم بخوانی همچنین جایز است که جمع را تا هنگامی که به شهر دوم می‌‌رسی به تأخیر بیندازی و بهتر است که جمع تقدیم یا جمع تأخیر بر حسب آنچه برایت میسر است بخوانی لذا هر چه برای نو آسان‌‌تر است بهتر است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: كنت مسافرًا من الرياض إلى بلدة بعيدة، وكنت أقصر الصلاة، وذات يوم عزمت على السفر إلى بلدة قريبة منها، فهل يجوز لي جمع المغرب والعشاء جمع تقديم أو تأخير؟ وإذا كان يجوز فأيهما أفضل؟

فأجاب رحمه الله تعالى: يجوز لك أن تَقْصُرَ ما دمت لم ترجع إلى بلدك، ويجوز لك كذلك أن تجمع؛ لأن الجمع من رخص السفر، والقصر من عزائمه وسننه المؤكدة جدًا، حتى قال بعض أهل العلم: إنه من فرائض السفر، وإن المسافر يجب أن يقصر.

ولكن إذا كنت في بلد فإنه يجب عليك حضور الجماعة إذا سمعت النداء؛ لعموم الأدلة الموجبة لمن سمع النداء أن يحضر، وإذا حضرت وصليت مع الإمام المقيم وجب عليك إتمام الصلاة.

أما بالنسبة للجمع: فيجوز لك أن تجمع في سفرك كما أشرنا إليه، لكن الأفضل في الجمع أن لا يجمع المسافر إلا إذا احتاج إلى الجمع، مثل أن يكون قد جد به السير فيحب أن يواصل مسيره، فيجمع في وقت الأُولى أو يَؤخر إلى وقت الثانية، حسبما يكون أرفق به وأيسر لمسيره.

وعلى هذا: فإذا أردت أن تنتقل من البلدة التي سافرت إليها من الرياض إلى بلدة أخرى قريبة منها، وأردت أن تواصل سفرك ما بين البلدتين، فلا حرج عليك أن تجمع جمع تقديم في البلدة قبل أن تسير إلى البلدة الثانية، ويجوز لك أن تؤخر فتجمع جمع تأخير حين تصل إلى البلدة الثانية، إن وصلت إليها قبل خروج وقت الصلاة الثانية، وإلا جمعت في أثناء سيرك.

المهم أن المسافر يجوز له الجمع، وتركه أفضل، إلا أن يكون أرفق به، فإنه حينئذ يكون مشروعًا ومستحبّا، والأفضل أن تجمع جمع تقديم أو تأخير حسب ما يتيسر لك، فالأفضل في حقك هو الأيسر في مسيرك.

مطالب مرتبط:

(۲۹۵۳) احکام قصر و جمع نماز مسافر هنگام اقامه جماعت با مقیمان

اگر کسی مسافر باشد و پشت سر امامی که نماز را کامل می‌‌خواند نماز بخواند بر او واجب است نمازش را کامل بخواند و فرقی ندارد که نماز را از اول یا آخر آن درک کرده باشد..

ادامه مطلب …

(۲۹۸۹) مدت جواز قصر نماز برای مسافر در اقامت‌های میان‌مدت

اختلاف در این مسأله زیاد است تا جایی که اهل علم بیش از بیست قول ذکر کرده‌‌اند اما نص صریح و صحیحی برای تعیین مدت به عدد خاصی وجود ندارد...

ادامه مطلب …

(۳۰۰۵) مقدار مسافتی که بر مسافر واجب است نماز را به صورت قصر و جمع بخواند چقدر است؟

مسافتی نماز در آن قصر می‌‌شود برخی از علما آن را هشتاد و سه کیلومتر مشخص کرده‌‌اند و برخی آن را طبق عرف مشخص می‌‌کنند...

ادامه مطلب …

(۲۹۵۶) آیا برای مسافر جایز است فقط قصر کند یا اینکه فقط جمع ببندد؟

قصر نمودن سنت مؤکده است که ترک نمی‌‌‌‌شود و جمع به نسبت کسی که در حال حرکت است سنت است و بر حسب آنچه برای او میسر است جمع  تقدیم یا تأخیر می‌‌بندد....

ادامه مطلب …

(۲۹۸۴) حکم قصر و جمع نماز برای سربازان در مأموریت‌های طولانی‌مدت

مادامی که در جبهه مسافر هستی جایز است نماز را قصر کنی و این در حق تو مشروع است....

ادامه مطلب …

(۲۹۷۶) حکم استمرار قصر نماز برای شاغلانِ دائم‌السفر

مادامی که مسافر هستی -هر چند که مدت سفر و منتقل شدنت بین شهرها طولانی باشد- جایز است نمازها را قصر کنی بلکه در حق تو مشروع است یا واجب  یا سنت بنابر اختلافی که در این زمینه بین اهل علم وجود دارد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه