دوشنبه 14 محرم 1448
۸ تیر ۱۴۰۵
29 ژوئن 2026

(۲۹۶۴) حکم جمع بین نماز مغرب و عشاء هنگام سفر از شهری دور به شهری نزدیک

(۲۹۶۴) سوال: از ریاض به شهر دوری مسافر بودم و نماز را می‌‌کردم روزی قصد مسافرت به شهر نزدیکی نمودم آیا چایز است نماز مغرب و عشاء را جمع تقدیم یا تأخیر ببندم؟ اگر جایز است کدام یک بهتر است؟

جواب:

برای تو جایز است که نماز را قصر و جمع کنی مادامی که به شهرت برنگشتی زیرا جمع از رخصت‌‌های سفر است و قصر از عزیمت‌‌های سفر و سنت بسیار مؤکده است حتی برخی از اهل علم گفته‌‌اند: از جمله‌‌ فرایض سفر است و برای مسافر واجب است قصر کند.

اما اگر در شهر بودی بر تو واجب است که در نماز جماعت اگر صدای اذان را شنیدی شرکت کنی به دلیل عموم ادله‌‌ای که حضور در نماز جماعت را برای کسی که صدای اذان را بشنود واجب می‌‌کند و هرگاه حاضر شدی و همراه امام مقیم نماز خواندی بر تو واجب است نماز را کامل بخوانی.

به نسبت جمع: جایز است که در سفرت همان‌‌طور که اشاره نمودیم جمع بخوانی اما برای مسافر بهتر است که جمع نخواند مگر زمانی که به جمع نیاز باشد مانند اینکه در حال حرکت باشد و دوست دارد که به حرکتش ادامه دهد در این صورت در وقت اولی یا در وقت دومی نماز می‌‌خواند هر طور که برای او و مسیرش آسان‌‌تر است.

بنابراین اگر خواستی از جایی که از ریاض به آن جا مسافرت نمودی به شهری نزدیک‌‌تر به ریاض منتقل شوی و خواستی که سفرت را بین این دو شهر ادامه دهی اشکالی ندارد که در شهر قبل از حرکت به شهر دوم جمع تقدیم بخوانی همچنین جایز است که جمع را تا هنگامی که به شهر دوم می‌‌رسی به تأخیر بیندازی و بهتر است که جمع تقدیم یا جمع تأخیر بر حسب آنچه برایت میسر است بخوانی لذا هر چه برای نو آسان‌‌تر است بهتر است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: كنت مسافرًا من الرياض إلى بلدة بعيدة، وكنت أقصر الصلاة، وذات يوم عزمت على السفر إلى بلدة قريبة منها، فهل يجوز لي جمع المغرب والعشاء جمع تقديم أو تأخير؟ وإذا كان يجوز فأيهما أفضل؟

فأجاب رحمه الله تعالى: يجوز لك أن تَقْصُرَ ما دمت لم ترجع إلى بلدك، ويجوز لك كذلك أن تجمع؛ لأن الجمع من رخص السفر، والقصر من عزائمه وسننه المؤكدة جدًا، حتى قال بعض أهل العلم: إنه من فرائض السفر، وإن المسافر يجب أن يقصر.

ولكن إذا كنت في بلد فإنه يجب عليك حضور الجماعة إذا سمعت النداء؛ لعموم الأدلة الموجبة لمن سمع النداء أن يحضر، وإذا حضرت وصليت مع الإمام المقيم وجب عليك إتمام الصلاة.

أما بالنسبة للجمع: فيجوز لك أن تجمع في سفرك كما أشرنا إليه، لكن الأفضل في الجمع أن لا يجمع المسافر إلا إذا احتاج إلى الجمع، مثل أن يكون قد جد به السير فيحب أن يواصل مسيره، فيجمع في وقت الأُولى أو يَؤخر إلى وقت الثانية، حسبما يكون أرفق به وأيسر لمسيره.

وعلى هذا: فإذا أردت أن تنتقل من البلدة التي سافرت إليها من الرياض إلى بلدة أخرى قريبة منها، وأردت أن تواصل سفرك ما بين البلدتين، فلا حرج عليك أن تجمع جمع تقديم في البلدة قبل أن تسير إلى البلدة الثانية، ويجوز لك أن تؤخر فتجمع جمع تأخير حين تصل إلى البلدة الثانية، إن وصلت إليها قبل خروج وقت الصلاة الثانية، وإلا جمعت في أثناء سيرك.

المهم أن المسافر يجوز له الجمع، وتركه أفضل، إلا أن يكون أرفق به، فإنه حينئذ يكون مشروعًا ومستحبّا، والأفضل أن تجمع جمع تقديم أو تأخير حسب ما يتيسر لك، فالأفضل في حقك هو الأيسر في مسيرك.

مطالب مرتبط:

(۲۹۷۰) حکم قصر و جمع نماز در حال بازگشت از سفر پیش از رسیدن به محل اقامت

شایسته نیست که جمع بخوانی زیرا جمع در صورت نیاز است و در این جا مادامی که قبل از اینکه وقت نماز عصر برسد به شهرت می‌‌رسی نیازی به خواندن جمع نداری بنابراین نماز ظهر را دو رکعت بخوان و هنگامی که به شهرت آمدی و نماز عصر واجب شد آن را چهار رکعت بخوان...

ادامه مطلب …

(۲۹۹۵) مقدار مسافتی که نماز در آن قصر می‌‌شود چقدر است؟

در مورد مسافتی که در آن نماز قصر می‌‌شود؛ علما از جمله محدثین و فقهاء پیرامون این مسأله اختلاف نموده‌‌اند و بیشتر اهل علم نظرشان این است که مسافت آن شانزده فرسخ یعنی هشتاد و دو کیلومتر است....

ادامه مطلب …

(۲۹۵۹) آیا جایز است مسافر نماز را کامل بخواند؟

برخی نظرشان بر این است که قصر نمودن سنت مؤکده است و واجب نیست و در صورتی که انسان نماز را کامل بخواند در حالی که مسافر باشد کارش موافق سنت نیست اما نمازش باطل نمی‌‌شود و این قول صحیح‌‌ است...

ادامه مطلب …

(۲۹۹۲) حکم قصر نماز برای دانشجویان مقیم در کشوری دیگر

نظر ما در این مسأله این است که انسان مادامی که شهروند جایی نشده یا قصد اقامت دائمی در جایی ندارد مسافر است هر چند که مدت آن زیاد باشد زیرا آن جا را وطن خود قرار نداده است و قصد اقامت همیشگی در آن جا را ندارد...

ادامه مطلب …

(۲۹۹۶) آغاز قصر نماز در سفر و حکم اقتدای مقیم به امام مسافر

برای مسافر جایز نیست مادامی که در شهر است نماز را قصر کند تا اینکه از شهر خارج شود حتی اگر فرض شود تصمیم قطعی گرفته باشد و وسایلش را در ماشین، هواپیما یا کشتی قرار داده باشد مادامی که در شهر است جایز نیست قصر بخواند ...

ادامه مطلب …

(۲۹۸۴) حکم قصر و جمع نماز برای سربازان در مأموریت‌های طولانی‌مدت

مادامی که در جبهه مسافر هستی جایز است نماز را قصر کنی و این در حق تو مشروع است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه