پنج‌شنبه 7 شوال 1447
۶ فروردین ۱۴۰۵
26 مارس 2026

(۲۹۶۴) حکم جمع بین نماز مغرب و عشاء هنگام سفر از شهری دور به شهری نزدیک

(۲۹۶۴) سوال: از ریاض به شهر دوری مسافر بودم و نماز را می‌‌کردم روزی قصد مسافرت به شهر نزدیکی نمودم آیا چایز است نماز مغرب و عشاء را جمع تقدیم یا تأخیر ببندم؟ اگر جایز است کدام یک بهتر است؟

جواب:

برای تو جایز است که نماز را قصر و جمع کنی مادامی که به شهرت برنگشتی زیرا جمع از رخصت‌‌های سفر است و قصر از عزیمت‌‌های سفر و سنت بسیار مؤکده است حتی برخی از اهل علم گفته‌‌اند: از جمله‌‌ فرایض سفر است و برای مسافر واجب است قصر کند.

اما اگر در شهر بودی بر تو واجب است که در نماز جماعت اگر صدای اذان را شنیدی شرکت کنی به دلیل عموم ادله‌‌ای که حضور در نماز جماعت را برای کسی که صدای اذان را بشنود واجب می‌‌کند و هرگاه حاضر شدی و همراه امام مقیم نماز خواندی بر تو واجب است نماز را کامل بخوانی.

به نسبت جمع: جایز است که در سفرت همان‌‌طور که اشاره نمودیم جمع بخوانی اما برای مسافر بهتر است که جمع نخواند مگر زمانی که به جمع نیاز باشد مانند اینکه در حال حرکت باشد و دوست دارد که به حرکتش ادامه دهد در این صورت در وقت اولی یا در وقت دومی نماز می‌‌خواند هر طور که برای او و مسیرش آسان‌‌تر است.

بنابراین اگر خواستی از جایی که از ریاض به آن جا مسافرت نمودی به شهری نزدیک‌‌تر به ریاض منتقل شوی و خواستی که سفرت را بین این دو شهر ادامه دهی اشکالی ندارد که در شهر قبل از حرکت به شهر دوم جمع تقدیم بخوانی همچنین جایز است که جمع را تا هنگامی که به شهر دوم می‌‌رسی به تأخیر بیندازی و بهتر است که جمع تقدیم یا جمع تأخیر بر حسب آنچه برایت میسر است بخوانی لذا هر چه برای نو آسان‌‌تر است بهتر است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: كنت مسافرًا من الرياض إلى بلدة بعيدة، وكنت أقصر الصلاة، وذات يوم عزمت على السفر إلى بلدة قريبة منها، فهل يجوز لي جمع المغرب والعشاء جمع تقديم أو تأخير؟ وإذا كان يجوز فأيهما أفضل؟

فأجاب رحمه الله تعالى: يجوز لك أن تَقْصُرَ ما دمت لم ترجع إلى بلدك، ويجوز لك كذلك أن تجمع؛ لأن الجمع من رخص السفر، والقصر من عزائمه وسننه المؤكدة جدًا، حتى قال بعض أهل العلم: إنه من فرائض السفر، وإن المسافر يجب أن يقصر.

ولكن إذا كنت في بلد فإنه يجب عليك حضور الجماعة إذا سمعت النداء؛ لعموم الأدلة الموجبة لمن سمع النداء أن يحضر، وإذا حضرت وصليت مع الإمام المقيم وجب عليك إتمام الصلاة.

أما بالنسبة للجمع: فيجوز لك أن تجمع في سفرك كما أشرنا إليه، لكن الأفضل في الجمع أن لا يجمع المسافر إلا إذا احتاج إلى الجمع، مثل أن يكون قد جد به السير فيحب أن يواصل مسيره، فيجمع في وقت الأُولى أو يَؤخر إلى وقت الثانية، حسبما يكون أرفق به وأيسر لمسيره.

وعلى هذا: فإذا أردت أن تنتقل من البلدة التي سافرت إليها من الرياض إلى بلدة أخرى قريبة منها، وأردت أن تواصل سفرك ما بين البلدتين، فلا حرج عليك أن تجمع جمع تقديم في البلدة قبل أن تسير إلى البلدة الثانية، ويجوز لك أن تؤخر فتجمع جمع تأخير حين تصل إلى البلدة الثانية، إن وصلت إليها قبل خروج وقت الصلاة الثانية، وإلا جمعت في أثناء سيرك.

المهم أن المسافر يجوز له الجمع، وتركه أفضل، إلا أن يكون أرفق به، فإنه حينئذ يكون مشروعًا ومستحبّا، والأفضل أن تجمع جمع تقديم أو تأخير حسب ما يتيسر لك، فالأفضل في حقك هو الأيسر في مسيرك.

مطالب مرتبط:

(۲۹۷۲) آیا رخصت سفر از آستانه خانه شروع می‌شود؟

رخصت‌‌های سفر جایز نیست مگر در صورتی که انسان از شهرش خارج شود اما مادامی که در شهرش است مسافر نیست زیرا سفر با تصمیم گرفتن آن حاصل نمی‌‌شود مگر زمانی محقق شود و به سفر برود حتی اگر حرکت کند مادامی که در شهر است نماز را قصر نمی‌‌کند...

ادامه مطلب …

(۲۹۶۱) آیا پیش از ترک اقامتگاه می‌توان نمازها را با هم و کوتاه‌تر خواند؟

برای مسافر جایز نیست قصر نمودن مگر اینکه از شهرش خارج شود بنابراین مادامی که در شهرش است هر چند قصد سر داشته و کالاهایش را حمل نموده جایز نیست که قصر کند تا زمانی که شهر خارج شود....

ادامه مطلب …

(۳۰۰۰) حکم قصر نماز برای راننده‌ای با مأموریت‌های بین‌شهری

اگر مسافت همان‌‌طور که ذکر نمود یک شبانه روز با ماشین باشد بدون شک هنگامی که به شهر دومی سفر نمود نماز را قصر می‌‌کند اما اگر در شهر بود و صدای اذان را شنید باید اجابت کند لذا نماز جماعت از مسافر ساقط نمی‌‌شود...

ادامه مطلب …

(۲۹۵۶) آیا برای مسافر جایز است فقط قصر کند یا اینکه فقط جمع ببندد؟

قصر نمودن سنت مؤکده است که ترک نمی‌‌‌‌شود و جمع به نسبت کسی که در حال حرکت است سنت است و بر حسب آنچه برای او میسر است جمع  تقدیم یا تأخیر می‌‌بندد....

ادامه مطلب …

(۲۹۶۷) حکم جمع بین ظهر و عصر برای مسافر در حال بازگشت قبل از خروج وقت نماز

اگر مسافر نیت جمع تأخیر نماید اما قبل از اتمام وقت نماز اولی به شهرش برسد سببی که موجب جمع است یعنی سفر، به پایان رسیده است در این صورت بر او واجب است نماز اولی را در وقتش بخواند و منتظر باشد تا اینکه وقت نماز دومی فرا برسد ...

ادامه مطلب …

(۲۹۵۱) احکام قصر نماز در مسافر

نماز را در صورتی که نمازی از او فوت شود یا اینکه در مکان دوری از مساجد باشد که حضور برای او سخت است و می‌‌ترسد اگر مکانش برود کسی جایش را بگیرد و شبیه این‌‌ها از آنچه او را از حضور در نماز جماعت معذور می‌‌سازد قصر می‌‌کند ولی بدون عذر بر او حضور در جماعت واجب است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه