پنج‌شنبه 30 صفر 1448
۲۲ مرداد ۱۴۰۵
13 آگوست 2026

(۲۹۶۴) حکم جمع بین نماز مغرب و عشاء هنگام سفر از شهری دور به شهری نزدیک

(۲۹۶۴) سوال: از ریاض به شهر دوری مسافر بودم و نماز را می‌‌کردم روزی قصد مسافرت به شهر نزدیکی نمودم آیا چایز است نماز مغرب و عشاء را جمع تقدیم یا تأخیر ببندم؟ اگر جایز است کدام یک بهتر است؟

جواب:

برای تو جایز است که نماز را قصر و جمع کنی مادامی که به شهرت برنگشتی زیرا جمع از رخصت‌‌های سفر است و قصر از عزیمت‌‌های سفر و سنت بسیار مؤکده است حتی برخی از اهل علم گفته‌‌اند: از جمله‌‌ فرایض سفر است و برای مسافر واجب است قصر کند.

اما اگر در شهر بودی بر تو واجب است که در نماز جماعت اگر صدای اذان را شنیدی شرکت کنی به دلیل عموم ادله‌‌ای که حضور در نماز جماعت را برای کسی که صدای اذان را بشنود واجب می‌‌کند و هرگاه حاضر شدی و همراه امام مقیم نماز خواندی بر تو واجب است نماز را کامل بخوانی.

به نسبت جمع: جایز است که در سفرت همان‌‌طور که اشاره نمودیم جمع بخوانی اما برای مسافر بهتر است که جمع نخواند مگر زمانی که به جمع نیاز باشد مانند اینکه در حال حرکت باشد و دوست دارد که به حرکتش ادامه دهد در این صورت در وقت اولی یا در وقت دومی نماز می‌‌خواند هر طور که برای او و مسیرش آسان‌‌تر است.

بنابراین اگر خواستی از جایی که از ریاض به آن جا مسافرت نمودی به شهری نزدیک‌‌تر به ریاض منتقل شوی و خواستی که سفرت را بین این دو شهر ادامه دهی اشکالی ندارد که در شهر قبل از حرکت به شهر دوم جمع تقدیم بخوانی همچنین جایز است که جمع را تا هنگامی که به شهر دوم می‌‌رسی به تأخیر بیندازی و بهتر است که جمع تقدیم یا جمع تأخیر بر حسب آنچه برایت میسر است بخوانی لذا هر چه برای نو آسان‌‌تر است بهتر است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: كنت مسافرًا من الرياض إلى بلدة بعيدة، وكنت أقصر الصلاة، وذات يوم عزمت على السفر إلى بلدة قريبة منها، فهل يجوز لي جمع المغرب والعشاء جمع تقديم أو تأخير؟ وإذا كان يجوز فأيهما أفضل؟

فأجاب رحمه الله تعالى: يجوز لك أن تَقْصُرَ ما دمت لم ترجع إلى بلدك، ويجوز لك كذلك أن تجمع؛ لأن الجمع من رخص السفر، والقصر من عزائمه وسننه المؤكدة جدًا، حتى قال بعض أهل العلم: إنه من فرائض السفر، وإن المسافر يجب أن يقصر.

ولكن إذا كنت في بلد فإنه يجب عليك حضور الجماعة إذا سمعت النداء؛ لعموم الأدلة الموجبة لمن سمع النداء أن يحضر، وإذا حضرت وصليت مع الإمام المقيم وجب عليك إتمام الصلاة.

أما بالنسبة للجمع: فيجوز لك أن تجمع في سفرك كما أشرنا إليه، لكن الأفضل في الجمع أن لا يجمع المسافر إلا إذا احتاج إلى الجمع، مثل أن يكون قد جد به السير فيحب أن يواصل مسيره، فيجمع في وقت الأُولى أو يَؤخر إلى وقت الثانية، حسبما يكون أرفق به وأيسر لمسيره.

وعلى هذا: فإذا أردت أن تنتقل من البلدة التي سافرت إليها من الرياض إلى بلدة أخرى قريبة منها، وأردت أن تواصل سفرك ما بين البلدتين، فلا حرج عليك أن تجمع جمع تقديم في البلدة قبل أن تسير إلى البلدة الثانية، ويجوز لك أن تؤخر فتجمع جمع تأخير حين تصل إلى البلدة الثانية، إن وصلت إليها قبل خروج وقت الصلاة الثانية، وإلا جمعت في أثناء سيرك.

المهم أن المسافر يجوز له الجمع، وتركه أفضل، إلا أن يكون أرفق به، فإنه حينئذ يكون مشروعًا ومستحبّا، والأفضل أن تجمع جمع تقديم أو تأخير حسب ما يتيسر لك، فالأفضل في حقك هو الأيسر في مسيرك.

مطالب مرتبط:

(۳۰۰۲) حکم جمع تقدیم نماز برای کارگران روزانه با بازگشت پیش از وقت عصر

از نظر من درست نیست زیرا این‌‌ها از لحاظ عرف مسافر نیستند  لذا بر آن‌‌ها جایز نیست که قصر و جمع بخوانند مگر اینکه در صورت ترک نمودن جمع دچار مشقت شوند در این صورت می‌‌توانند به ‌‌خاطر مشقت و نه به خاطر سفر جمع ببندند ...

ادامه مطلب …

(۲۹۶۰) حکم اقتدای مسافر به امام مقیم در نماز چهار رکعتی

بر مسافر واجب است هنگامی که به مقیم اقتدا کرد نمازش را کامل کند فرقی ندارد که امام را از اول نماز درک کند یا اینکه فقط دو رکعت آخری را درک کند...

ادامه مطلب …

(۲۹۹۵) مقدار مسافتی که نماز در آن قصر می‌‌شود چقدر است؟

در مورد مسافتی که در آن نماز قصر می‌‌شود؛ علما از جمله محدثین و فقهاء پیرامون این مسأله اختلاف نموده‌‌اند و بیشتر اهل علم نظرشان این است که مسافت آن شانزده فرسخ یعنی هشتاد و دو کیلومتر است....

ادامه مطلب …

(۲۹۸۰) اگر انسان برای تحصیل به خارج از کشور برود آیا می‌‌تواند نماز را قصر کند؟

برخی از علما می‌‌گویند: اگر مسافر قصد ماندن بیش از چهار روز را داشته باشد حکم سفر از او قطع می‌‌شود لذا نمی‌‌تواند از رخصت قصر و جمع همچنین مسح بر خف یا جوراب بیش از یک شبانه روز استفاده کند....

ادامه مطلب …

(۲۹۸۸) حکم قصر نماز در سفر بیست‌روزه به خارج از کشور

برای تو جایز است نماز را قصر کنی هر چند که می‌‌خواهی بیست روز اقامت داشته باشی زیرا در واقعیت تو در سفر هستی و حاجت باعث شده در آنجا بمانی و هرگاه به پایان برسد به شهر باز می‌‌گردی...

ادامه مطلب …

(۲۹۸۴) حکم قصر و جمع نماز برای سربازان در مأموریت‌های طولانی‌مدت

مادامی که در جبهه مسافر هستی جایز است نماز را قصر کنی و این در حق تو مشروع است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه