سه‌شنبه 11 ربیع‌الثانی 1448
۳۱ شهریور ۱۴۰۵
22 سپتامبر 2026

(۲۵۸۳) اگر نماز صبح را از جماعت جا ماندم، اول فرض را بخوانم یا سنت را؟

(۲۵۸۳ ) سوال: آیا بهتر برای کسی که نماز صبح از او با جماعت فوت شده و می‌‌خواهد تنهایی بخواند، سنت صبح را مقدم بر فرض نماید؟ یا اینکه اول فرض را بخواند و بعد سنت را بخواند؟

جواب:

بهتر در حق کسی که نماز فجر با جماعت از او فوت شده و سنت صبح را نخوانده این است که اول راتبه را بخواند و بعد نماز فرض را بخواند، حتی اگر فرض شود که خواب بر او غالب شد و بعد از غروب طلوع خورشید بیدار شد، ابتدا سنت را می‌‌خواند، همانطور که از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در داستان به خواب رفتنشان از نماز صبح در سفر ثابت شده است و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سنت صبح را خواند سپس نماز را اقامه نمود و مانند هر روز برای اصحابش نماز خواند. [۱] و سنت صبح را بعد از نماز می‌‌خواند، کسی که سنت از او فوت شد و وارد مسجد شد در حالی که امام نماز فرض را شروع کرده است، در این صورت همراه امام نماز فرض را می‌‌خواند، سپس بعد از آن راتبه را می‌‌خواند.

برخی از اهل علم می‌‌گویند: بهتر است که قضای راتبه را تا وقت نماز ضحی به تأخیر بیندازد، مگر اینکه می‌‌ترسد آن را فراموش کند که در این صورت آن را بعد از نماز صبح می‌‌خواند.

اما برخی از علما می‌‌‌‌گویند: بلکه آن را در هر صورت بعد از نماز  صبح بخواند، حال چه ترس فراموشی باشد و چه نباشد، زیرا وقع فراموشی بین مردم زیاد است.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل الأفضل لمن فاتته صلاة الفجر في الجماعة وصلى منفردًا أن يُقَدِّم ركعتي الفجر على الفريضة؟ أم يصلي الفريضة أولا ثم يأتي بالسُّنَّة الراتبة؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: الأفضل لمن فاتته الصلاة مع الجماعة ولم يصل راتبة الفجر أن يبدأ بالراتبة أولا، ثم يأتي بالفريضة، حتى لو فرض أن غلبه النوم ولم يستيقظ إلا بعد طلوع الشمس فإنه يُقَدِّمُ النافلة، أي: الراتبة قبل الفريضة، كما ثبت ذلك عن النبي صلى الله عليه وسلم في قصة نومهم عن صلاة الصبح في السفر، فإن النبي صلى الله عليه وسلم صلى نافلة الفجر، ثم أقام الصلاة وصلى بأصحابه كما يصلي كل يوم، وإنما تُصَلَّي راتبة الفجر بعد الفريضة لمن فاتته ودخل المسجد والإمام قد شرع في صلاة الفريضة، فإنه يدخل معه في صلاة الفريضة، ثم يصلي الراتبة بعدها.

قال بعض أهل العلم والأفضل أن يؤخر الراتبة إلى الضحى، إلا إذا كان يخشى أن ينساها فليصلها بعد صلاة الفجر.

وقال بعض العلماء: بل له أن يُصَلِّيها بعد صلاة الفجر بكل حال، سواء خشي أن ينساها أم لم يخش؛ لأن وقوع النسيان أمر كثير بين الناس.

مطالب مرتبط:

(۲۵۹۶) حکم قضای سنت فجر پس از اقتدای فوری به امام در نماز صبح

اگر دوست داشتی آن را بعد از نماز قضا کنی اشکالی ندارد، اما اگر به خودت اطمینان داری که می‌‌توانی در روز در وقت نماز ضحی آن را قضا کنی بهتر است، اما اگر بعد از نماز قضا نمودی اشکالی ندارد....

ادامه مطلب …

(۲۵۷۳) سنت‌‌های راتبه‌‌ی روزانه رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم کدام هستند؟

سنت‌‌های راتبه دوازده رکعت هستند، چهار رکعت قبل از ظهر و بعد از اذان با دو سلام، دو رکعت بعد از آن، دو رکعت بعد از مغرب، دو رکعت بعد از عشا و دو رکعت قبل از نماز صبح و این دو رکعت از همه پر فضیلت‌‌تر است ...

ادامه مطلب …

(۲۶۰۳) آیا نماز میان مغرب و عشا همان نماز اوابین است؟

نماز اوابین، نماز ضحی است، اگر آن را به آخر وقت آن هنگام رسیدن گرما بر بچه شتر و سوختن سمهایش به تأخیر انداختی، همانطور که در صحیح مسلم از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است...

ادامه مطلب …

(۲۶۱۹) حکم شرعی خواندن دو رکعت نماز پس از تحیة‌المسجد در روز جمعه پس از اذان

اما جمعه بعد از اذان آن نمازی نیست، زیرا هنگامی که گفت، پیش روی خطیب اذان می‌‌گوید و هنگامی که مؤذن از اذانش فارغ شد، خطیب شروع به خطبه می‌‌کند، لذا ممکن نیست که انسان بعد از اذان دوم بلند شود و نماز بخواند....

ادامه مطلب …

(۲۵۹۸) حکم جمع میان سنت قبلیه و بعدیه‌ی ظهر با نیت مبهم پس از نماز فرض

امیدوارم که إن شاء الله برایش پاداش حاصل شود، اما شایسته است که اولا شروع به خواندن راتبه‌‌ی بعد از نماز نماید که دو رکعت است و بعد چهار رکعت قبلیه را دو رکعت دو رکعت بخواند....

ادامه مطلب …

(۲۶۳۷) حکم جابجایی پس از نماز فرض برای ادای سنت

انتقال شخص از مکان نماز فرضش به مکانی دیگر مشروع است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه