(۱۴۷۳) سوال: آیا مسح بر جوراب حتی اگر نازک یا دارای پارگی اندکی باشد نیز جایز است؟

جواب:

بله، مسح بر جوراب حتی اگر نازک باشد یا پارگی داشته باشد، جایز است؛ زیرا از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد نشده که شرط کند جوراب ضخیم باشد یا پارگی نداشته باشد بلکه هر چیزی که جوراب یا خُفّ نامیده شود، به هر شکل یا حالتی که باشد، مسح بر آن جایز است؛ اما باید دانسته شود که مسح شروطی دارد:

شرط اول: جوراب یا خف را با وضو پوشیده باشد؛ زیرا در حدیث مغيرة بن شعبة رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ آمده است که وقتی خواست خف رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را برای وضو بیرون بیاورد، ایشان فرمود: «دَعْهُمَا، فَإنّی أدْخَلْتُهُما طَاهِرَتَینِ»[۱] : (آن‌ دو را رها کن زیرا در حالی پوشیدم که پاکیزه بودند). یعنی در حالی خف پوشیده که طهارت و وضو داشته است.

شرط دوم: مسح بر خف یا جوراب برای وضو (حدث اصغر) باشد، نه برای غسل جنابت و…؛ به دلیل حدیث صفوان بن عسال رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ که گفت: «کان رسولُ الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم يأمرنا إذا کُنّا سَفرَا أن لا نَنزِعَ خِفَافَنَا ثَلاثَةَ أيّام وَلَيَالِيَهُنَّ، إلا مِن جَنَابَة، وَلکِن مِن غَائط وَبَول وَنَوم»[۲] : (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به ما فرمان داد که هرگاه در سفر بودم، خُفّ‌های خود را تا سه شبانه‌روز به خاطر (باطل شدن وضو با) ادرار، مدفوع و خواب، بیرون نیاوریم؛ مگر به خاطر جنابت).

شرط سوم: مسح بر خف یا جوراب در زمان تعیین شده انجام شود؛ این زمان یک شبانه ‌روز برای مقیم و سه شبانه‌ روز برای مسافر است. آغاز این زمان، از اولین مسحی که بعد از بی‌وضو شدن انجام ‌شود شروع می‌شود و پایانش نیز از آن چه بیان کردیم آشکار شد که همان بیست و چهار ساعت برای مقیم و هفتاد و دو ساعت برای مسافر است. در این مدت، فرد می‌تواند برای وضو بر جوراب یا خُفّ را مسح نماید اما چنان که گفتیم این مسح فقط برای حدث اصغر است و برای حدث اکبر نمی‌توان مسح کرد زیرا در این حالت غسل و شستن بدن به طور کامل شرط است که پاها را نیز شامل می‌شود.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.