شنبه 11 جمادی‌الثانی 1448
۳۰ آبان ۱۴۰۵
21 نوامبر 2026

(۱۴۵۳) غیر از پایان مدت زمان مسح بر خفّ و عمامه، چه چیزهای دیگری مسح بر آن را باطل می‌کند؟

(۱۴۵۳) سوال: غیر از پایان مدت زمان مسح بر خفّ و عمامه، چه چیزهای دیگری مسح بر آن را باطل می‌کند؟

جواب:

اگر شخص خفّ را قبل از انتهای مدت زمان مسح از پا بیرون بیاورد، مسح بر آن در هر وقتی باشد باطل می‌گردد اما فرد همچنان وضو دارد. دلیل این که بیرون آوردن خفّ، مسح را باطل می‎‌کند، حدیث صفوان بن عسّال رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ است که گفت: «أمَرَنا رسولُ الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم أن لا نَنزِعَ خِفَافَنَا »[۱] : (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به ما فرمان داد که خُفّ‌های خود را بیرون نیاوریم). این حدیث دلالت دارد که بیرون آوردن خف، مسح بر آن را باطل می‌نماید؛ لذا اگر کسی خفّ را مسح نمود سپس آن را بیرون آورد، نمی‌تواند دوباره آن را بپوشد و مسح کند مگر این ‌که وضوی کامل بگیرد و پاهایش را بشوید سپس خفّ را بپوشد. اگر خف را بیرون آورد، همچنان وضو دارد و طهارتش باقی است زیرا وضو با بیرون آوردن چیزی که بر آن مسح می‌شود باطل نخواهد شد؛ زیرا فرد با مسح کشیدن بر آن بنا بر دلیل شرعی، وضو و طهارتش کامل گشته است لذا فقط بر اساس دلیل شرعی می‌توان حکم به نقض و بطلان این طهارت کرد در حالی که هیچ دلیل شرعی وجود ندارد که بیرون آوردن خفّ، وضو را باطل ‌کند. دلیل شرعی فقط بیانگر این است که با بیرون آوردن خفّ، مسح آن‌ باطل می‌شود و نمی‌تواند دوباره آن را بپوشد و بر آن مسح کند مگر بعد از این ‌که دوباره وضوی کامل بگیرد و پاهایش را بشوید.

بنابراین می‌گوییم: اصل بر بقای این وضو و طهارت می‌باشد که بنا بر دلیل شرعی ثابت گشته است تا این که دلیلی یافت شود؛ اما تا زمانی که دلیلی وجود ندارد وضو باقی مانده و باطل نمی‌شود. این قول راجح و دیدگاه صحیح نزد ما است.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما الأشياء التي تُبطل المسح على الخفين أو على العمامة غير انتهاء المدة؟

فأجاب رحمه الله تعالى: يُبطل المسح أيضًا خلع الخف، إذا خُلع الخف بطل المسحُ في أي وقت كان، لكن الطهارة باقية.

ودليل كون خلع الخف يبطل المسح حديث صفوان بن عسال رضي الله عنه: «أَمَرَنَا رَسُولُ الله صلى الله عليه وسلم أَنْ لَا تَنْزِعَ خِفَافَنَا ». فدل هذا على أن النزع يُبطل المسح، فإذا نزع الإنسان خفه بعد مسحه بـ ه بَطَل المسح عليه، بمعنى: أنه لا يُعيد لبسه فيمسح عليه، إلا بعد أن يتوضأ وضوءًا كاملا، يغسل فيه الرجلين، وأما طهارته إذا خلعه فإنها باقية، فالطهارة لا تنتقض بخلع الممسوح، وذلك لأن الماسح إذا مسح تمت طهارته بمقتضى الدليل الشرعي، فلا تنتقض هذه الطهارة إلا بمقتضى دليل شرعي، وليس هناك دليل شرعي على أنه إذا خلع الممسوح بطل الوضوء، وإنما الدليل على أنه إذا خلع الممسوح بطل المسح، ولا يعاد المسح مرة أخرى إلا بعد غسل الرجل في وضوء كامل.

وعليه فنقول: إن الأصل بقاء هذه الطهارة الثابتة بدليل شرعي، حتى يوجد الدليل، وإذا لم يكن دليل فإن الوضوء يبقى غير منتقض، وهذا هو القول الراجح عندنا.

مطالب مرتبط:

(۱۴۶۴) حکم مسح کردن بر جوراب در وضو گرفتن، چیست؟

مسح بر جوراب، سنت است اگر فرد، آن را با وضو پوشیده باشد، غسل بر وی واجب نباشد و این مسح در زمان مشخص شده از سوی شرع انجام شود که همان یک شبانه ‌روز برای مقیم و سه شبانه‌ روز برای مسافر می‌باشد....

ادامه مطلب …

(۱۴۷۳) آیا مسح بر جوراب حتی اگر نازک یا دارای پارگی اندکی باشد نیز جایز است؟

بله، مسح بر جوراب حتی اگر نازک باشد یا پارگی داشته باشد، جایز است؛...

ادامه مطلب …

(۱۴۶۰) حکم نماز خوانده‌شده پس از پایان مدت مسح بر جوراب

بله، باید نمازش را دوباره بخواند؛ زیرا هرگاه فرصت مسح تمام شد سپس وضوی فرد باطل گردید،...

ادامه مطلب …

(۱۴۵۷) روش و مدت زمان مسح بر خف

روش مسح بر خف بدین صورت است که: فرد بر روی دو خفّ و نه زیر آن، از سر انگشتان پا تا ابتدای ساق را دست بکشد. شروط مسح بر خف عبارت‌اند از:...

ادامه مطلب …

(۱۴۵۱) حکمت مسح کردن بر خف چیست؟

حکمت مسح بر خف، این است که این مسح و دست کشیدن، جایگزین شستن پا می‌شود؛ زیرا بر انسان واجب است که در وضو چهار عضو را پاک نموده و بر آن طهارت بگیرد: صورت، دست‌ها، سر و پاها...

ادامه مطلب …

(۱۴۷۹) حکم مسح بر جوراب پس از بیرون آوردن و پوشیدن دوباره در حالت طهارت

اگر کسی جوراب پوشید، سپس وضویش باطل شد و در وضوی بعدی بر جوراب مسح کرد، طهارت و وضویش کامل است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه