(۱۳۸۲) سوال: کسی که هنگام وضو (بسم الله) نگوید و بعد از وضو آن را به یاد آورد، چه حکمی دارد؟
جواب:
کسی که گفتن (بسم الله) را در ابتدای وضو فراموش کند و آن را پس از پایان وضو به یاد بیاورد، گناهی بر وی نیست و وضویش درست میباشد. اگر فرضا از روی عمد نیز گفتن (بسم الله) را ترک کند، دربارهی صحت وضویش نزد اهل علم، اختلاف نظر وجود دارد؛ برخی علما میگویند: وضویش درست است و ایرادی ندارد زیرا در احادیث بسیاری که در مورد وصف وضوی رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم روایت شده است، چیزی دربارهی گفتن (بسم الله) وجود ندارد و حدیث: «لا وُضوءَ لِمَن لَم یَذکُرِ اسمَ اللهِ عَلَیه»[۱] : (کسی که هنگام وضو، نام الله را نگوید، وضو ندارد) از رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم ثابت نیست و حافظ ابن حجر رَحِمَهُالله نیز در کتاب (بلوغ المرام) از امام احمد رَحِمَهُالله نقل میکند که گفته است: (در این زمینه، هیچ حدیثی ثابت نیست).
برخی علما نیز گفتن (بسم الله) در ابتدای وضو را واجب میدانند و اگر کسی عمدا (بسم الله) نگوید، وضویش درست نیست؛ اما دیدگاه اول (گفتن بسم الله در ابتدای وضو سنت است) به صحت و درستی نزدیکتر است لذا اگر کسی آن را بگوید، وضویش بهتر و کاملتر است اما اگر نگفت، وضویش درست میباشد.
[۱] تخریج آن گذشت.