(۱۳۴۲) سوال: به یکی از کشورهای اسلامی رفتم. پایبند بودن مردمش به حضور در نماز جماعت در وقت خودش، بسیار مرا به شگفت آورد اما کردارشان در قضای حاجت، توجهم را جلب کرد. کنار هر مسجدی توالت‌های معمولی وجود دارد اما آنان با وجود سرویس بهداشتی‌های عادی، به صورت ایستاده ادرار می‌کردند. چیزی که بیشتر مرا ناراحت کرد این بود که بلافاصله بعد از قضای حاجت و بدون انجام استنجا و پاک کردن خود، وضو می‌گرفتند. این کار را از روی جهل و نادانی انجام می‌دادند و گمان می‌کردند که استنجا فقط بعد از خروج مدفوع انجام می‌شود. لطفا این افراد را نصیحت نموده و آنان را راهنمایی کنید که استنجا و پاک کردن خود از نجاست، قبل از وضو گرفتن برای نماز، واجب است.

جواب:

از این برادر مسلمان تشکر می‌کنیم که به وضعیت مسلمانان توجه می‌کند و کسی که چنین عنایت و توجه داشته باشد، بیانگر محبت و دلسوزی وی نسبت به مسلمانان است.

درباره‌ی کردار این برادران مسلمان باید گفت که قضای حاجت به صورت ایستاده، با رعایت دو شرط، جایز است و اشکالی ندارد:

۱- بدن یا لباسشان آلوده به ادرار نشود.                          

۲- کسی عورت وی را نبیند.

این‌ که پس از ادرار، استنجا نکرده و خود را با آب یا هر چیز دیگری پاک نمی‌کنند بلکه بدون انجام استنجا با آب یا تمیز کردن خود با سنگ و… می‌روند، اشتباه بزرگی است و موجب مجازات و عذاب قبر می‌گردد؛ زیرا در صحیح بخاری و مسلم از ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا روایت است که گفت: رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از کنار دو قبر عبور کرد و فرمود: «إِنَّهُمَا لَيُعَذَّبَانِ وَمَا يُعَذَّبَانِ فِي كَبِيرٍ أَمَّا أَحَدُهُمَا فَكَانَ لاَ يَسْتَتِرُ مِنَ الْبَوْلِ وَأَمَّا الآخَرُ فَكَانَ يَمْشِي بِالنَّمِيمَةِ»[۱] : (صاحبان این ‌دو قبر در حال عذاب هستند و عذابشان به ‌خاطر کار سختی نیست که نتوانسته باشند از آن بپرهیزند؛ یکی از آن‌ها خود را از ادرار نمی‌پوشاند و دیگری سخن‌چینی می‌کرد).

رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بیان نمود که این ‌دو مرد، به دو سبب در قبرشان عذاب می‌برند؛ یکی از آن‌ دو، خود را از ادرار پاک نمی‌کرد همانند این افراد که وصفشان بیان شد. بسیاری از علما بر این باور هستند که وضو فقط زمانی درست است که استنجا (شستن عورت با آب) یا استنجا (پاک کردن عورت با سنگ یا غیره) به طور شرعی انجام شده باشد. در نتیجه آن مردم، نمازشان را با وضوی نادرست ادا کرده‌اند و کسی‌ که نمازش را با وضوی نادرست بخواند، نمازش درست نیست و پذیرفته نمی‌شود؛ زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «لَا یَقْبَلُ اللهُ صَلاَةَ أحَدِکُمْ إذَا أحْدَثَ حَتَّی یَتَوَضَّأَ»[۲] : (هرگاه هر کدام از شما وضویش باطل شود، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نمازش را نمی‌پذیرد تا این که وضو بگیرد).

روی سخنم با این برادران مسلمان است و آنان را نصیحت می‌کنم که از خشم و عذاب الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بپرهیزند و خود را از آلودگی و نجاست ادرار، پاکیزه نمایند و دوری کنند؛ بعد از ادرار، عورت خود را با آب بشویند یا از چیزهایی که پاک کردن خود با آن، جایز و مباح است استفاده کرده و خود را پاکیزه نمایند؛ بدین صورت که شخص، محل خروج ادرار یا مدفوع را با سه مرتبه کشیدن آن چیز یا بیشتر، پاک نماید تا این که عورتش پاک شود. اگر شخص به صورت شرعی، استجمار کند (خود را با چیزهای مباح مانند سنگ و… پاک کند) این کارش به جای شست و شو با آب، کفایت می‌کند.

[۱] صحیح بخاری: کتاب الوضوء، باب ما جاء فی غسل البول، شماره (۲۱۸). صحیح مسلم: کتاب الطهارة، باب الدلیل علی نجاسة البول ووجوب الاستبراء منه، شماره (۲۹۲).

[۲] صحیح بخاری: کتاب الحیل، باب فی الصلاة، شماره (۶۹۵۴). صحیح مسلم: کتاب الطهارة، باب وجوب الطهارة للصلاة، شماره (۲۲۵).