یکشنبه 9 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
20 سپتامبر 2026

(۴۹۵۶) حکم شرعی دریافت رشوه در تنگدستی و فشار معیشتی

(۴۹۵۶) سوال: من جوانی هستم که در مکانی کاری می‌کنم که در آن رشوه وجود دارد. حقوق من تنها کفاف ده روز از روزهای ماه را می‌دهد. آیا اگر برای رفع احتیاجات خانواده‌ه‌ام مقدار معقولی رشوه اخذ کنم حلال است یا خیر؟ به نظر شما حکم شرعی این مساله چیست؟

جواب:

رشوه مال حرام است و السحت محسوب می‌گردد و از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم عقوبتی برای آن نقل شده که هر مومنی با شنیدن آن باید خود را از آن دور بدارد و ابدا بر تو حلال نیست که برای رفع احتیاجات خانواده خود رشوه دریافت کنی و بلکه باید کاری که به تو محول شده را تمام و کمال به انجام برسانی و حق هر محقی را به وی بدهی و این حقوقی که به تو داده می‌شود مقابل این کار به تو تعلق گرفته شده است و اگر این شغل بیش از ده روز تو را تامین نمی‌کند پس بهتر است به فکر یک شغل دیگر باشی که بتواند تمام خرج ماهانه تو را تامین نماید و الله قطعا راهی پیش پای تو خواهد گذاشت چنان که می‌فرماید: :{ ٱلْـَٔاخِرِ ۚ وَمَن يَتَّقِ ٱللَّهَ يَجْعَل لَّهُۥ مَخْرَجًۭا*وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ ۚ}{و هرکس که از الله بترسد، (الله) راه نجاتی برای او قرار می‌دهد.* و او را از جایی که گمان ندارد روزی می‌دهد،}(طلاق ٢-٣){وَمَن يَتَّقِ ٱللَّهَ يَجْعَل لَّهُۥ مِنْ أَمْرِهِۦ يُسْرًۭا }{ و هرکس از الله بترسد، (الله) کارش را برایش آسان می‌سازد.}(طلاق ٤)

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: أنا شاب أعمل في مكان فيه رِشْوَة، ومُرَتَّبي لا يكفي سوى عشرة أيام من الشهر، فهل آخذ قيمة معقولة من الرَّشْوَة لَسَد حاجات الأسرة أم لا؟ وما حكم الشرع في نظركم في هذه المسألة؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: الجواب: أخذ الرّشْوَة أخذ الرَّشْوَة من السُّخت، وأكل المال بالباطل، وقد ورد عن النبي صلى الله عليه وسلم فيها من الوعيد ما يستلزم لكل مؤمن أن يبتعد عنها، ولا يَحِلّ لك أن تأخذ الرّشْوَة مِنْ أجلِ حاجتك، بل الواجب عليك أن تقوم بالوظيفة على التمام، وتعطي كل ذي حق حقه، وقد جعل لك مقابل عملك هذا ذلك الراتب الذي تُعطاه، وإذا كان لا يكفيك الراتب إلا لمدة عشرة أيام من الشهر ، فلعلك تجد لك مهنة أخرى تستغني بها كل وقتك، ومن اتقى الله جعل له مخرجا، كما قال الله – سبحانه وتعالى-: ﴿ وَمَن يَتَّقِ اللَّهَ يجعل له مخرجا وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ ﴾ [الطلاق: ٢-٣]، وقال -تعالى-: ﴿ وَمَن يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَل لَّهُ مِنْ أَمْرِهِ يُسْرًا ﴾ [الطلاق: ٤].

مطالب مرتبط:

(۴۹۶۴) حکم استفاده ناخواسته از مالی که منشأ حرام دارد

کسی که در مالش هم رزق حلال و هم رزق حرام وجود داشته باشد، خوردن از مال او حلال است....

ادامه مطلب …

(۴۹۶۶) حکم پرداخت «حفالة» به زنان باردار

اگر این هدیه برای شوهر سنگین است و زن به او فشار زیادی وارد می‌کند، در این حالت این اهدا و این هدیه مورد نهی است زیرا در آن اذیت و آزار شوهر نهفته است. اما اگر برای شوهر امری ثقیل نباشد اشکالی ندارد. هدیه دادن باعث نزدیکی دلها به یکدیگر می‌شود و مشکلی ندارد....

ادامه مطلب …

(۴۹۶۳) حکم استفاده از مال حاصل از فالگیری

بر شما واجب است که این زن را نصیحت کنید و او را از خدا بترسانید و به او  بگویید که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از پیشگویی نهی فرموده است و هر آنچه از شغلی حرام به دست آمده باشد حرام است. ....

ادامه مطلب …

(۴۹۶۲) حکم شرعی صرف درآمد حاصل از کنسرت‌های حاوی افعال حرام در امور خیریه

صدقه و انفاق از مال حرام هیچ ثواب و اجری ندارد و هیچ برکتی در مال ایجاد نمی‌کند و به جز آتش و عذاب هیچ چیزی بر مال نمی‌افزاید.....

ادامه مطلب …

(۴۹۶۱) حکم خارج کردن مخفیانه بیمار از بیمارستان برای فرار از پرداخت هزینه

این کار به دلیل اینکه مال مردم در آن به ناحق خورده می‌شود حرام است...

ادامه مطلب …

(۴۹۵۴) آیا عبادات بدون ترک رشوه سودی خواهد داشت؟

اگر رشوه در مصالح امت ریشه بدواند، امت را به فساد می‌کشاند و نظم و نظام آن را مختل می‌کند و آن را به سوی ویرانی و نابودی می‌کشاند....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه