شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۴۹۵۵) حکم شرعی رشوه چیست؟

(۴۹۵۵) سوال: به نظر شما حکم شرعی رشوه چیست؟

جواب:

رشوه حرام است و جزو گناهان کبیره محسوب می‌گردد زیرا از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نقل شده است که ایشان رشوه دهنده و رشوه گیرنده را مورد نفرین قرار داده‌اند.

اما در وهله اول باید بدانیم رشوه چیست تا به بزرگی گناه و جرم آن پی ببریم و بدانیم که چرا مستحق لعنت شده است. رشوه یعنی مالی را به حاکمی بدهی تا به ازای آن مال حقی را باطل و باطلی را حق بنمایاند. مثلا اگر کسی پرونده و حکمی نزد یک قاضی دارد و به او پولی بپردازد تا در حکمش تاثیر بگذارد مرتکب رشوه شده است. همچنین اگر برای یک ارباب رجوع شرط بگذارند که باید برای انجام شدن کارت فلان مبلغ را بپردازی (مستقیم به کارمند و سوای پرداخت‌های قانونی)، باز رشوه دریافت شده است.

 اما اگر رشوه برای دفع ظلم پرداخت شود، مانند کسی که از طرف فردی ظالم مورد ظلم واقع شده و جز این کار راهی برای خلاصی ندارد، در این حالت این پرداخت رشوه نبوده و دفاع از نفس محسوب می‌گردد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حُكْمُ الشرع في نظركم في الرَّشْوَة؟

فأجاب – رحمه الله تعالى : الرَّشْوَة محرَّمة، بل هي من كبائر الذنوب، لأن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم – لَعَنَ الرَّاشِيَ وَالْمُرْتَشِيَ.

ولكن ما هي الرّشْوَة أولا، حتى يتبين لنا عِظَمها، وعِظَم جُرمها، وكون صاحبها مستحقا للغن ؟ الرّشْوَة أن يبذل مالا للحاكم ليتوصل به إلى إبطال حق، أو إثبات باطل، هذه الرّشْوَة، فإذا كان لأحد حكومة عند أحد القضاة، وذهب إليه بهدية، فهذه رِشْوَة، وكذلك لو اشترط على الناس أن يعطوه كذا وكذا ليقضي حاجته، فهذه أيضًا من الرّشْوَة.

وأما لو كانت الرّشْوَة لدفع مظلمة، كشخص أراد أن يظلمه ظالم، فدفع إليه مالا ليَسْلَم به مِن شره، فإن هذا ليس برِشْوَة، بل هو دفاع عن النفس.

مطالب مرتبط:

(۴۹۵۴) آیا عبادات بدون ترک رشوه سودی خواهد داشت؟

اگر رشوه در مصالح امت ریشه بدواند، امت را به فساد می‌کشاند و نظم و نظام آن را مختل می‌کند و آن را به سوی ویرانی و نابودی می‌کشاند....

ادامه مطلب …

(۴۹۵۲) آیا هدایای که به برخی اشخاص داده می‌شود رشوه محسوب می‌گردد؟

هر چه که انسان برای رسیدن به غرضی به آن متوسل شود رشوه نام می‌گیرد. ...

ادامه مطلب …

(۴۹۶۵) حکم برداشت شن و ماسه از زمین‌های مردم بدون اجازه برای رفع نیاز شخصی

بر تو جایز نیست بدون اجازه آنها چیزی از زمین آنها برداری، چه برسد به این که این چیزی که برمی‌داری باعث ضرر و زیان به زمین گردد ...

ادامه مطلب …

(۴۹۶۱) حکم خارج کردن مخفیانه بیمار از بیمارستان برای فرار از پرداخت هزینه

این کار به دلیل اینکه مال مردم در آن به ناحق خورده می‌شود حرام است...

ادامه مطلب …

(۴۹۶۰) حکم خیات در امانت در قول یا غیر آن چیست؟

خیانت در امانت یکی از نشانه‌های نفاق است....

ادامه مطلب …

(۴۹۵۳) حکم شرعی پرداخت رشوه برای رفع مشکل اداری

بر کارمندان واجب است که تقوای خداوند عزوجل را پیشه کنند و وظایف خود را به وجه مطلوب به انجام برسانند و بین ارباب رجوع‌های خود هیچ تفاوتی قایل نشوند و چه این ارباب رجوع فقیر باشد چه غنی و چه از نزدیکان باشد و چه نباشد در انجام کار وی تلاش و کوششی یکسان به خرج دهند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه