جمعه 26 جمادی‌الاول 1448
۱۵ آبان ۱۴۰۵
6 نوامبر 2026

(۴۸۹۴) حکم محروم‌ کردن دختران از ارث

(۴۸۹۴) سوال: حکم کسانی که پس از مرگ یک شخص و در هنگام تقسیم اموال او به این بهانه که دختران هم حق خود را طلب نکرده‌اند، آنها را از سهم خود محروم می‌کنند چیست؟ لطفا جزئیات این مساله را برای ما تشریح بفرمایید.

جواب:

این کار کاملا حرام و جزو گناهان کبیره است – العیاذ بالله -. زیرا خداوند متعال وقتی درباره اصول و فروع میراث زوجین و برادر مادری سخن می‌گوید می‌فرماید: { تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ ۚ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا ۚ وَذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ* وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ نَارًا خَالِدًا فِيهَا وَلَهُ عَذَابٌ مُهِينٌ*}{ این‌ها (احکام و) حدود الهی است، و هر کس از الله و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ش اطاعت کند، و ی را به باغ‌هایی در آورد که از زیر (درختان) آن نهرها جاری است، در آن جاودانه‌اند، و این پیروزی بزرگی است.* و هر کس از الله و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ش نافرمانی کند و از حدود او تجاوز کند، وی را در آتشی وارد می‌کند که جاودانه در آن خواهد ماند، و برای او عذاب خوار کننده‌ای است.} (نساء: ١٣، ١٤)  و تبیین فرموده که اینها حدود و مرزهای احکام الهی هستند و هر کس از حدود احکام الهی تجاوز کند و در برابر خدا و رسولش نافرمانی پیشه کند، تا ابد در آتش جاودان خواهد بود.

پس انسان مومن باید به هر ذی حقی، حق وی را اعطا نماید، چه این ذی حق مرد باشد و چه زن. مثلا اگر فردی فوت کرد و دو پسر و یک دختر داشت باید یک پنجم مال به دختر و چهار پنجم آن به دو پسر دیگرش داده شود چنان که خداوند سبحان می‌فرماید: :{ يُوصِيكُمُ ٱللَّهُ فِىٓ أَوْلَـٰدِكُمْ ۖ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ ٱلْأُنثَيَيْنِ ۚ}{الله دربارۀ فرزندان‌تان به شما سفارش می‌کند، سهم پسر، چون سهم دو دختر است}(نساء:١١) و این کارها و این رسوم، رسومی باطل و مربوط به دوران جاهلیت هستند و بر هیچکس حلال نیست که آنها را بر شریعت الهی ارجحیت دهد و واجب است که به هر ذی حقی حقش داده شود و قضیه به دادگاه ارجاع شود تا قاضی بر طبق شریعت الهی در این مساله حکم نماید و این عادت جاهلی و ظالمانه از بین برود.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما الحكم في أن بعض الناس إذا مات الميت قام الذين خلفه بأخذ ماله كله، ويعطون الأبناء من هذا المال، ولا يعطون البنات، بحجة أن البنات لا يطالبن بهذا المال، أرجو التوجيه في هذا الأمر؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: هذا مُحرَّم، بل من كبائر الذنوب -والعياذ بالله – لأن الله – تعالى – لما ذكر الميراث ميراث الزوجين، والإخوة من الأم، و هم أبعد من الفروع، والأصول قال: ﴿ تِلكَ حُدُودُ اللَّهِ وَمَن يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّتٍ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَلِدِينَ فِيهَا وَذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ وَمَن يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَتَعَدَّ * حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ نَارًا خَلِدًا فِيهَا وَلَهُ عَذَابٌ مُّهِيبُ ﴾ [النساء: ١٣-١٤] فبيّن أن هذه حدود الله وأن مَن تعدَّى حدود الله، وعصى الله ورسوله، يُدخله نارا خالدا فيها.

فعلى المؤمن أن يعطي كل ذي حق حقه من الإرث، سواء كانوا رجالا، أو نساء، فإذا مات الإنسان عن وَلَدَيْن وبنت، وجب أن تُعطى البنتُ خمس المال، وأربعة أخماس للابنين لكل واحد مُمسان، لقول الله -تعالى-: ﴿ يُوصِيكُمُ اللهُ فِي أَوْلَادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنثَيَن ﴾ [النساء: ١١]، وهذه العادات والتقاليد عادات باطلة جاهلية لا يَحِلُّ لأحد أن يُقَدِّمَها على شريعة الله أبدا، والواجب أن يعطى كل ذي حق حقه، وأن تُرفَع القضية إلى القاضي حتى يحكم فيها بشريعة الله فتزول هذه العادة الجاهلية الجائرة الباطلة.

مطالب مرتبط:

(۴۹۲۱) حکم شرعی انتقال ارث مادر به برادر تنی و حقوق فرزندان از این ارثیه

اگر این مال را در حال صحت و سلامت به برادرش بخشیده است، هیچ اشکالی در این امر نیست و می‌تواند هر طور که می‌خواهد در مال خود دخل و تصرف کند...

ادامه مطلب …

(۴۹۰۳) حکم تقسیم ارث برای فرد دوجنسه در فقه اسلامی

اگر مساله به گونه‌ای بود که مرد یا زن بودن ورثه در مقدار سهم الارث آنها تاثیری نداشت (مانند برادر مادری که جنسیت تاثیری در سهم وی ندارد) در این حالت مساله واضح است و به فرد دو جنسه همان مقدار ارث می‌رسد...

ادامه مطلب …

(۴۸۹۲) حکم ارث‌ بردن از اموال نامشروع

مالی که از طریق حرام به دست آمده باشد اگر خود مال به عینه حرام باشد مثلا از کسی به زور اخذ شده باشد یا اینکه از کسی سرقت شده باشد، در این حالت ورثه باید آن را به صاحب اصلی آن پس دهند، زیرا امتلاک چنین اموالی گناه بزرگی است. اما اگر مال از طریق حرام به دست آمده باشد، لازم نیست ورثه چیزی از آن را حذف کنند و این مال برای کسی که آن را به دست آورده موجب گناه و عذاب خواهد بود و هیچ گناهی متوجه ورثه نخواهد بود....

ادامه مطلب …

(۴۹۰۴) تأثیر زنده بودن پدر میت بر سهم ارث همسر او

آنچه خداوند برای زوجه مقرر فرموده (که عبارت است از یک هشتم کل ارثیه) به او خواهد رسید و به پدر نیز یک ششم ارثیه تعلق خواهد گرفت...

ادامه مطلب …

(۴۹۰۲) اگر یکی از ورثه دوجنسه باشد، آیا باید در تقسیمات ارثیه جزو مردان حساب شود یا از زنان؟

اگر جزو آن دسته از ورثه‌ای بود که مرد یا زن بودن در سهم او هیچ تاثیری نداشت (مانند برادر مادری که جنسیت تاثیری در سهم وی ندارد) اما اگر جنسیت در سهم وارث تاثیر داشته باشد، به فرد دوجنسه نصف ارثیه یک پسر و نصف ارثیه یک دختر داده می‌شود...

ادامه مطلب …

(۴۹۱۷) حق تعصیبی فرزندان عموی متوفی در ارث

تا زمانی که پدر در قید حیات باشد هیچکس حقی در تعصیب ندارد مگر فرزندان پسر، زیرا فرزندان پسر در تعصیب بر پدران تقدم دارند. ...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه