پنج‌شنبه 25 جمادی‌الاول 1448
۱۴ آبان ۱۴۰۵
5 نوامبر 2026

(۴۹۱۷) حق تعصیبی فرزندان عموی متوفی در ارث

(۴۹۱۷) سوال: شخصی دو دختر و یک پسر دارد و پسر وی فوت کرده است. آیا فرزندان عموی وی حق تعصیبی در ارث دارند؟

جواب:

تا زمانی که پدر در قید حیات باشد هیچکس حقی در تعصیب ندارد مگر فرزندان پسر، زیرا فرزندان پسر در تعصیب بر پدران تقدم دارند. نسبت‌های عصبه پنج نسبت هستند: نسبت پدری، سپس پسری، سپس عمویی سپس ولایت و سرپرستی. و هیچ کس حقی برای اشتراک با نسبت بالاتر خود در سلسله مراتب تعصیب ندارد. مثلا اگر کسی فوت کرد و پدر و فرزند او زنده بودند، به پدر او یک ششم ارث می‌رسد و تعصیب از آن فرزند او می‌گردد. اگر کسی فوت کرد و عمو و پدر او در قید حیات بودند، اموالش به پدر او می‌رسد و هیچ مالی به عموی او نمی‌رسد.

خلاصه اینکه اگر منظور این فرد سوال کننده این است که آیا پسرعموها همراه با پدر از ارث سهم خواهند برد یا خیر، باید بگوییم که این سوال محلی از اعراب ندارد زیرا با وجود زنده بودن پدر، نه عمو و نه فرزندان وی و همچنین نه برادر و نه فرزندان وی هیچ سهمی از ارث نخواهند برد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل شخص له بنات وولد واحد، ومات الولد، فهل لأولاد العم العصبة حق في الميراث؟

فأجاب -رحمه الله تعالى- ما دام الأب موجودا، فليس لأحد الحق في التعصيب أبدا، إلا أن يكون الأبناء، فالأبناء مُقدَّمون على الآباء في التعصيب، لأن جهات العَصبة خمس الأبوَّة، ثم البُنُوَّة، ثم الأُخُوَّة، ثم العُمُومة، ثم الولاء، ولا حَقَّ لأحدٍ ممن مع من فوقه في الجهة بالتعصيب، فلو مات شخص عن أبيه وابنه، كان لأبيه السُّدس، والتعصيب لابنه، وإذا مات عن أبيه وجده، كان للأب المال كله بالتعصيب، ولو مات عن أبيه وعمه، كان المال للأب دون العم، وهكذا.

المهم إذا كان هذا السائل يسأل عن كون بني العم يرثون مع الأب، فهذا لا وجه لسؤاله، لأنه لا يمكن أن يرث لا العم، ولا أبناؤه، ولا الأخ وأبناؤه، مع وجود الأب.

مطالب مرتبط:

(۴۹۱۹) حکم ارث بردن برادرزاده‌ها پس از فوت فرد بدون پسر

ممکن است برادرزاده‌هایت قبل از تو فوت کنند و تو از آنها ارث ببری، زیرا تو عموی آنها هستی. اما اگر تو قبل از آنها بمیری، دخترانت تنها آنچه شرع برای ایشان مقدر کرده یعنی دو سوم مال را اخذ خواهند کرد و بقیه آن به اقوام پدری خواهد رسید،...

ادامه مطلب …

(۴۹۱۴) حکم ارثیه فردی که هیچ وارثی ندارد و نزدیک‌ترین افراد به او خواهر و برادر شیری هستند

پیوند شیری داشتن دلیل ارث بردن نیست و پدر شیری و برادر شیری نه ارث می‌ بردند و نه هیچ گونه حق سرپرستی و نفقه و ... دارند...

ادامه مطلب …

(۴۸۹۲) حکم ارث‌ بردن از اموال نامشروع

مالی که از طریق حرام به دست آمده باشد اگر خود مال به عینه حرام باشد مثلا از کسی به زور اخذ شده باشد یا اینکه از کسی سرقت شده باشد، در این حالت ورثه باید آن را به صاحب اصلی آن پس دهند، زیرا امتلاک چنین اموالی گناه بزرگی است. اما اگر مال از طریق حرام به دست آمده باشد، لازم نیست ورثه چیزی از آن را حذف کنند و این مال برای کسی که آن را به دست آورده موجب گناه و عذاب خواهد بود و هیچ گناهی متوجه ورثه نخواهد بود....

ادامه مطلب …

(۴۹۱۱) نحوه تقسیم ارث در صورت فوت شخصی با بازماندگان: پدر، مادر و دو دختر

به دختران دو سوم، به پدر یک ششم و به مادر یک ششم کل ارثیه سهم خواهد رسید....

ادامه مطلب …

(۴۸۹۰) حکم وقف ناتمام پیش از وفات

وقف هنوز انجام نشده است؛ چرا که تحقق وقف منوط به بازدید آن زن از مکان‌ها و اجرای واقعی آن بوده است،...

ادامه مطلب …

(۴۸۸۱) اولویت ادای نذر یا پرداخت بدهی‌های فرد مقروض؟

ابتدا مقدار قرض او را محاسبه می‌کنیم، سپس مقدار مالی که از خود بر جای گذاشته را محاسبه کرده و آن را به مقدار کل دیون تقسیم می‌کنیم....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه