پنج‌شنبه 16 رمضان 1447
۱۴ اسفند ۱۴۰۴
5 مارس 2026

(۴۷۰۵) کم شرعی دریافت پول برای قرائت فاتحه در مراسم ترحیم

(۴۷۰۵) سوال: آیا جایز است کسی فاتحه­ای بخواند و پس از اتمام مراسم ترحیم، از صاحب مراسم بابت قرائت آن فاتحه پول اخذ نماید. آیا این پول حلال است یا حرام؟

جواب:

جایز نیست کسی به خاطر تلاوت قرآن چیزی اخذ کند، اما دریافت وجه برای تعلیم قرآن مجاز است. زیرا تعلیم قرآن بر خلاف قرائت عملی است که نفعش به غیر می­رسد. این از لحاظ اخذ دستمزد. همچنین بر برادرمان واجب است که پولی را برای که این کار گرفته به صاحبش پس دهد. اما در باب قرائت فاتحه در مراسم ترحیم باید بگوییم که این امر بدعت است و نه رسول الله صل الله علیه و علی آله و سلم و نه خلفای راشدین و نه اصحابش در مراسم ترحیم فاتحه نخوانده­اند. بلکه متناسب با احوال صاحب عزا و به گونه­ای که بتواند این مصیبت و رنج را تحمل کند، با او عزاداری می­کردند، زیرا تعزیه به به معنای تقویت است و پیامبر صل الله علیه و علی آله و سلم یکی از دخترانش را که فرستاده­ای نزد او فرستاده بود این گونه تسلی داد:” ارْجِعْ إلَيْهَا، فأخْبِرْهَا: أنَّ لِلَّهِ ما أَخَذَ وَلَهُ ما أَعْطَى، وَكُلُّ شيءٍ عِنْدَهُ بأَجَلٍ مُسَمًّى، فَمُرْهَا فَلْتَصْبِرْ وَلْتَحْتَسِبْ” “نزد او بازگرد و به او بگو: آن چه خدا گرفته و آنچه اعطا کرده از آن او است و همه چیز نزد او مدت معینی دارد. پس به او بگو صبر پیشه کند و ثواب آن را بر خدا حساب کند”

بدون شک این گونه کلام­های عظیم، بر صاحب عزا تاثیر زیادی می­گذارد و باعث می­شود بتواند مصیبت را تحمل کرده و صبر پیشه کند. زیرا ایمان دارد که وقتی اجر آن را بر خداوند تبارک و تعالی حساب می­کند، خداوند اجر بی حساب و کتاب به او عرضه خواهد داشت. همچنین هرچه خداوند گرفته از آن اوست و هر چه می­ماند نیز از آن اوست و ملک ملک اوست و هر گونه بخواهد در آن دخل و تصرف خواهد کرد. هر چیز نزد او وعده و زمان معینی دارد و این زمان ابدا پیش و پس نخواهد افتاد و ناله و زاری هیچ فایده­ای ندارد، هر چند که به هر حال انسان بدون شک محزون خواهد شد و ناراحتی در هر حال گریبان او را خواهد گرفت، همان گونه که رسول الله صل الله علیه و علی آله و سلم هنگام فوت فرزندش ابراهیم فرمود:” تَدْمَعُ اَلْعَيْنُ وَ يَحْزَنُ اَلْقَلْبُ وَ لاَ نَقُولُ إِلاَّ مَا يَرْضَى اَلرَّبُّ وَ إِنَّا بِكَ يَا إِبْرَاهِيمُ لَمَحْزُونُونَ .” ” چشم، گريان و دل، نالان مي گردد ولي چيزي جز سخنان خداپسندانه نگوييم؛ اي ابراهيم ما در باره مرگ تو اندوهگين هستيم.”

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجوز لشخص أن يقرأ الفاتحة، وبعد إكمال التعزية يقبض مالا من صاحب التعزية، وهل هذا المال يعتبر حلالا، أم حراما؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: نقول: إنه لا يجوز للمرء أن يأخذ شيئًا على تلاوة القرآن وإنما يجوز الأخذ على تعليم القرآن لأن التعليم عمل يتعدى نفعه إلى الغير، بخلاف القراءة المجردة، هذا من حيثُ أخذ المال، وعليه فيجب أ على أخينا السائل أن يَرُدّ ما أخذه إلى صاحبه، وأما قوله عن قراءة الفاتحة عند التعزية، فنقول له: إن هذا من البدع فلم يكن رسول الله صلى الله عليه وسلم ولا خلفاؤه الراشدون، ولا أصحابه يقرءون الفاتحة عند التعزية، وإنما كانوا يُعزون المصاب بالميت بما يليق بحاله، أي بما يكون سببًا لتقويته على تحمل هذه المصيبة، لأن التعزية معناها التقوية، وقد عزّى رسول الله صلى الله عليه وسلم إحدى بناته بقوله لرسول أرسلته إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: «ارْجِعْ إِلَيْهَا فَأَخْبِرْهَا أَنَّ لِلَّهِ مَا مِعَ اللَّهِ مَا أَخَذَ وَلَهُ مَا أَعْطَى، وَكُلُّ شَيْءٍ عِنْدَهُ بِأَجَلٍ مُسَمًّى، فَمَرْهَا فَلْتَصْبِرْ وَلْتَحْتَسِبْ».

فمثل هذه الكلمات العظيمة، لا شك أنها تؤثر على المصاب تأثيرا بالغاء يتحمل به المصيبة، ويصبر عليها، حيث يؤمن بأنه إذا احتسب على الله -تبارك وتعالى أجر الصبر على هذه المصيبة وفاه أجره بغير حساب، وكذلك بأن الله -تعالى- ما أخذ، وله ما أبقى فالْمُلك ملكه يتصرف فيه كما يشاء، وكل شيء عنده بأجل مسمى، لا يتعداه، ولا يتقدم عليه، فلا فائدة من الجزع، وإن كان الإنسان بلا شك سوف يحزن كما قال رسول الله صلى الله عليه وسلم عند موت ابنه إبراهيم: «إِنَّ العَيْنَ تَدْمَعُ، وَالقَلْبَ يَحْزَنُ، وَلَا نَقُولُ إِلَّا مَا يَرْضَى رَبُّنَا، وَإِنَّا بِفِرَاتِكَ يَا إِبْرَاهِيمُ لَمَحْزُونُونَ». ولكن على المرء أن يصبر، ولا يُحدث قولا، ولا فعلا ينم عن التضجر، وعدم الصبر.

مطالب مرتبط:

(۴۶۹۳) حکم شرعی تمدید قرارداد با مستاجری که نماز نمی‌خواند

بهتر است پدر شما در هنگام تمدید قرارداد بر او شرط بگذارد که باید در نمازهای جماعت شرکت کند چرا که با این اقدام در بر و تقوا مشارکت می­کند ...

ادامه مطلب …

(۴۷۱۲) آیا پرداخت درصدی به کارگر علاوه بر حقوق ماهیانه جایز است؟

اگر به او اجازه  معامله درصدی با کارگران را دادند پس بر او در این معامه باکی نیست به شرطی که کار را بپذیرد و آنچه که خواسته شده انجام بدهد..

ادامه مطلب …

(۴۶۹۴) حکم ساخت تالار عروسی با احتمال انجام محرمات در آن

اگر نمی­تواند از این محرمات جلوگیری به عمل آورد و مردم در تالاری که از او اجاره می­گیرند هر چه بخواهند انجام می­دهند، پس نباید اقدام به ساخت این تالار نماید...

ادامه مطلب …

(۴۷۰۶) گرفتن خانه با قرارداد صبره چگونه است؟

عرف عام مانند مالک ملک صبره شده است و در ملک زراعت می­کند و جوی آب می­زند و چاه می­کند و اگر زمین مسکونی باشد در آن مسکن بنا می­نهد و آن را اجاره می­دهد و به طور خلاصه تا وقتی که صبره برقرار باشد، مانند یک مالک در آن رفتار می­کند و مانند مستاجر نیست که تنها وفق بندهای اجاره می­تواند رفتار کند....

ادامه مطلب …

(۴۷۱۶) آیا فوت ناشی از بیهوشی یا خطای پزشکی شهید محسوب می‌شود؟

او شهید محسوب نمی شود، زیرا این مرگ با انتخاب و عمل او اتفاق افتاده است...

ادامه مطلب …

(۴۶۸۷) حکم استثمار کارگر نیازمند توسط کارفرما و نقض قرارداد کاری

این کار کاملا حرام است و در شان مومنان نیست...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه