پنج‌شنبه 16 رمضان 1447
۱۳ اسفند ۱۴۰۴
5 مارس 2026

(۴۳۹۲) زمان و مکان ذبح فدیه در حج و حکم کسی که توانایی ذبح ندارد

(۴۳۹۲) سوال: می‌دانیم کسی که واجبی را از واجبات حج ترک کند باید فدیه دهد و سوالم این است که آیا برای ذبح فدیه وقت مشخصی دارد یا هر وقت از سال که باشد؟ و آیا مکان معینی نیز دارد؟ وکسی که فدیه‌ای را نیابد که ذبح کند آیا باید روزه بگیرد؟

جواب:

برای کسی که واجبی را ترک کند یا محظوری را انجام دهد باید در فدیه دادن آن شتاب کند زیرا اوامر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم علی الفور می‌باشد مگر این که دلیلی خلاف آن وجود داشته باشد و انسان نمی‌داند که در آینده چه برایش رخ خواهد داد و شاید امروز بتواند و فردا قادر به آن نباشد و ممکن است امروز سالم باشد و فردا مریض بشود و همچنین امروز زنده باشد و قردا وفات یابد لذا واجب است که در آن شتاب کند.

اما به نسبت مکان این است که باید در حرم مکه باشد و در مکان دیگر جایز نیست اما اگر برای ترک واجبش فدیه را نیافت به گفته شده است که ده روز را روزه بگیرد اما صحیح این است که روزه بر او واجب نیست بلکه اگر نتوانست فدیه را بخرد چیزی بر او لازم نیست زیرا دلیلی برای واجب بودن روزه وجود ندارد و قیاس آن با کسی خون برای حج می‌ریزد صحیح نیست چون فرق زیاد بین آن‌ دو واضح است لذا خون ریختن ترک واجب برای جبران است اما خون ریختن برای حج برای شکرگذاری است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: نعلم أن من ترك واجبًا من واجباتِ الْحَجِّ فعليه دم، والسؤال هل لهذا الدم زمن مُعَيَّنٌ أي في وقت من العام؟ وهل له مكان مُعيَّن؟ ومن لم يجد هذا الدم فهل عليه صيام؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الواجب على من وجب عليه فِدْيَةٌ بترك واجب، أو بفعل محظور أن يبادر بذلك، لأن أوامر الله ورسوله على الفور إلا بدليل، ولأن الإنسان لا يدري ما يحدث له في المستقبل، فقد يكون اليوم قادرًا، وَغَدًا عاجزا، وقد يكون اليوم صحيحًا، وَغَدًا مريضا، وقد يكون اليوم حَيَّا، وغَدًا مَيْتًا، فالواجب المبادرة.

أما في أي مكان: فإنه يكون في الْحَرَمِ في مَكَّةَ، ولا يجوز في غيره، وأما إذا لم يجد الدم في ترك الواجب، فقيل: إنه يصوم عشرة أيام، والصحيح أنه لا يجب عليه صوم، بل إذا لم يجد ما يشتري به الْفِدْيَةُ فلا شيء عليه، لأنه ليس هناك دليل على وجوب الصيام، ولا يصح قياسه على دم المتعة، لظهور الفرق العظيم بينهما، قدم ترك الواجب دم جُبْرَان، ودم المتعة دم شُكْرَان.

مطالب مرتبط:

(۴۴۱۳) حکم زن مُحرمی که به دلیل عادت ماهیانه نتوانسته عمره را ادا کند

شما همچنان در احرام می‌باشید و بر شما واجب است که از تمام محظورات احرام دوری کنید و فوری به مکه روید و عمره را به جا آورید و بر انسان واجب است که در سوال کردن از اهل علم تأخیر نکند...

ادامه مطلب …

(۴۴۰۰) حکم فراموشی وکیل در رمی جمرات و الزامات آن برای زن و وکیل

در این حالت فدیه لازم می‌شود زیرا رمی از واجبات حج می‌باشد و علما گفته‌اند: کسی که واجبی را از واجبات حج ترک کند باید فدیه دهد....

ادامه مطلب …

(۴۴۰۵) حکم نقص در مناسک حج و تأثیر حج دوم بر جبران نقص حج اول

حج اولی تمام نشده است چون حج بدون طواف افاضه تمام نمی‌شود و برای همین شایسته‌ی این مفتی است که او را امر به انجام طواف افاضه کند تا این که حج اولش کامل شود سپس حج دیگر به جا آورد و این حج آخری تطوع (مستحب) است....

ادامه مطلب …

(۴۴۱۱) حکم عمره‌ی ناتمام به دلیل بیماری روانی

نسبت عمره‌ی او، ظاهر کلام او این است که او او عمره را ادا کرده است چون که می‌گوید طواف و سعی بین صفا و مروه را انجام داده است و فقط کوتاه کردن موی سر باقی مانده است....

ادامه مطلب …

(۴۴۰۳) حکم نقص در طواف وداع به دلیل خستگی و عدم توانایی

کسی که واجبی را ترک کرد فدیه را باید گوسفند (نر یا ماده) یا بز (نر یا ماده) در مکه ذبح کند و بین فقرا تقسیم کند....

ادامه مطلب …

(۴۴۱۵) ترک عمره به‌ دلیل حادثه و بازداشت در مسیر

گر این مرد هنگام احرام بستن شرط بسته است و گفته: اگر چیزی مرا نگه داشت از همانجا از احرام بیرون می‌آیم، چیزی بر او لازم نمی‌شود اما اگر شرط نکرده علما در مورد آن...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه