(۴۴۲۶) سوال: : فرضیه‌ی عمره را به جا آوردم ولی مویم را کوتاه نکردم چون گمان می‌کردم که این فقط مخصوص مردان می‌باشد و بعد از عمره که برگشتم دانستم که باید فدیه‌ بدهم ولی همسرم نمی‌خواهد که از جانب فدیه‌ای ذبح کند و من نیز مالی ندارم که بتوانم از جانب خود فدیه‌‌ای را ذبح کنم، چکار باید انجام دهم؟

جواب:

کاری انجام نده زیرا وقتی چیزی بر انسان واجب می‌شود و او نیز توانایی آن را ندارد، از او ساقط می‌شود چون الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {لَا یُكَلِّفُ ٱللَّهُ نَفۡسًا إِلَّا وُسۡعَهَاۚ} [سوره البقرة: ۲۸۶] : (الله هیچ کس را جز به‌اندازه توانش تکلیف نمی‌کند): و {فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ مَا ٱسۡتَطَعۡتُمۡ}  [سوره التغابن: ۱۶] : (پس تا (جایی که) می‌توانید از الله بترسید): و علما می‌گویند: با وجود عجز و ناتوانی بر او واجب نیست.

ولی این زن و دیگران را نصحیت می‌کنم و امیدوارم که نافع باشد: انسان هنگامی که می‌خواهد حج کند باید احکام آن را قبل از انجام بشناسد و همچنین اگر خواست عمره کند قبل از انجام عمره احکام آن را یاد بگیرد و همچنین بقیه‌ی عبادتت تا این که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را با بصیرت و علم عبادت کند و دچار خطا و اشتباه نشود که بعد از آن دنبال کسی باشد که او از آن نجات دهد لذا برادران مسلمانم را نصیحت می‌کنم که عبادتی را قبل از آنکه آن را بیاموزند انجام ندهند و برای همین امام بخاری در کتاب صحیح‌اش بابی به عنوان علم قبل از قول و عمل گذاشته است.[۱] و راست گفته است.

اما در این مسئله همین که در ابتدا گفتم: چیزی بر او لازم نیست چون او از دادن فدیه عاجز می‌باشد پس از او ساقط می‌شود و دلیلی بر این وجود ندارد کسی که واجبی را ترک کرد و توان پرداخت آن را نداشده باشد ده روز روزه بگیرد و مادامی که دلیلی بر آن نیست بندگان الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را به آنوه الله ملزن نکرده است، ملزم نمی‌کنیم؛ لذا می‌گوییم: کسی که قربانی بر آن واجب است و توانایی آن را دارد پس باید انجام دهد و کسی توانایی آن را ندارد از آن ساقط می‌شود مگر قربانی کسی که حج تمتع یا قران را انجام می‌دهد که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به آن تصریح کرده است که اگر آن را نیابند سه روز در ایام حج و هفت روز هنگامی به نزد خانواده‌‌یشان برگشتند روزه نمی‌گیرند.

[۱] تخریج آن گذشت.