(۴۳۶۴) سوال: سه بار حج انجام دادم و هر بار به خاطر عذر شرعی نتوانستم طواف وداع را انجام دهم و بدون طواف مسافرت کردم و فدیهای نیز ندادهام آیا حج من صحیح و مقبول است؟ و آیا بعد از گذشت این مدت الان چیزی برای من فرض است و آن چیست؟
جواب:
کسی که طواف وداع نکرده است حج آن صحیح میباشد زیرا طواف وداع جدای از حج است و برای همین نیز برای اهل مکه واجب نیست و اگر از واجبات حج میبود برای اهل مکه نیز واجب بود ولی این واجبی مستقل برای کسی است که میخواهد از مکه بعد از حج یا عمره خارج گردد و اگر برای این سوال کننده عذر شرعی وجود داشته است یعنی حائض بوده است از او طواف وداع ساقط میشود زیرا ابن عباس رَضِيَاللهُعَنْهُ میفرماید: «أُمِرَ الناس أن يكون آخر عَهْدِهِمْ بالبيت، إلا أنه خُفِّفَ عن المرأة الحائض»[۱]: (به مردم امر شد كه آخرين عمل شان در ايام حج، طواف (وداع) باشد مگر زنان حائضه كه از اين قانون مستثنا می باشند): بنابراین حج شما صحیح است و مادامی که عذر شرعی داشتی چیزی بر شما لازم نیست زیرا این امر برای شما تخفیف داده شده است و الحمدلله.
[۱] تخریج آن گذشت.