(۴۲۵۸) سوال: برخی از حاجیان زود به مکه می­آیند و هر روز برای طواف و نشستن به حرم می­روند که به خاطر جمعیت زیاد حجاج باعث ایجاد شلوغی در حرم می­شود؛ آیا این کار از سنت است یا حکم این کار چیست؟ الله شما را موفق گرداند.

جواب:

برای حاجی سنت نیست که زیاد طواف کند بلکه در حق او سنت است که در این کار از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم تبعیت کند و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در حجة الوداع به مکه در روز چهارم ذی الحجه آمد طواف قدوم را انجام داد سپس در روز عید طواف افاضه را انجام داد و صبح روز چهاردهم طواف وداع را انجام داد لذا فقط سه مرتبه دور کعبه طواف نمود که همه­ی این­ها از اعمال حج هستند و باید انجام شود عمل برخی از مردم امروزه که کنار کعبه رفت و آمد می­کنند مشروع نیست و می­گویم: آن­ها به گناه نزدیک_­­تر از پاداش هستند زیرا مکان را بر کسانی که می­خواهند مناسک حج و عمره را ادا کنند تنگ می­کنند و این از امور مشروع نیست و در این کار آن­ها بدو هیچ هدف مشروعی اذیت حاصل می­شود.

بنابراین بر مسلمان شایسته است الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را بر اساس هدایت عبادت کند نه هوا و هوس زیرا عبادت مسیری مشروع از جانب الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است و مسیری مشروع بر اساس هوا و هوس نیست و چقدر دوست داران خیر زیاد هستند که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را با هوای خود عبادت می­کنند و در این کار از آن چه در شریعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آمده تبعیت نمی­کنند و این چیز در حج و سایر عبادات زیاد رخ می­دهد.

لذا شایسته است انسان خود را بر عبادت همان­گونه که از جانب الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسول الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آمده عادت دهد و در همین راستا حرکت کند و اگر بخواهیم مثال بزنیم زیاد است اما برخی از مثال­ها را ذکر می­کنیم: مثلا برخی از مردم هنگامی که مسجد آمده در حالی که امام در رکوع بود برای درک کردن رکعت سریع می­آیند در حالی که این بر خلاف مشروع است زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می­فرماید: «لا تسرعوا»[۱]: (شتاب نکنید) و به ابوبکره هنگامی که سریع آمد فرمود: «لا تعد»[۲]: (این کار را تکرار نکن).

از این جمله نیز: برخی از مردم طواف را قبل از حجر الاسود شروع می­کنند و می­گویند: این کار را از روی احتیاط انجام می­دهیم در حالی که احتیاط حقیقی در تبعیت از سنت است و مشروع این است که شخص از خود حجر الاسود شروع کند و آن چه برادران مسلمانم را بدان فرا می­خوانم این است که در این عمل و سایر اعمال از سنت تبعیت نمایند و دنبال این باشند که طواف را از حجر الاسود شروع نموده و تا حجر الاسود پایان دهند.

 از این جمله نیز: برخی از مردم هنگام سحر در روزی که می­خواهند روز بگیرند قبل از فجر دست از خوردن و نوشیدن می­کشند با این تصور که این کار واجب است حتی در برخی از تقویم­ها می_­گویند: وقت امساک (دست از خوردن و نوشیدن کشیدن) و وقت فجر، وقت امساک و وقت فجر را دو وقت قرار داده­اند در حالی که این بر خلاف مشروع است زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می­فرماید: {وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ}[بقره: ۱۸۷](و بخورید و بیاشامید تا رشته­ی سپید صبح از رشته­ی سیاه (شب) برای شما آشکار شود) و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می­فرماید: «كلوا واشربوا حتي تسمعوا أذان ابن أم مكتوم، فإنه لا يؤذن حتى يطلع الفجر»[۳]: (بخورید و بنوشید تا این که صدای اذان ابن ام مکتوم را بشنوید زیرا او اذان نمی­گوید تا زمانی که فجر طلوع کند) لذا وجهی ندارد که انسان احتیاط کند و قبل از طلوع فجر دست از خوردن و نوشیدن بکشد و سنت فقط همان­طور است که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بدان امر نموده­اند.

پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم خبر داده که احتیاط در عبادت با امساک قبل از طلوع فجر امری مشروع و نزد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ محبوب نیست لذا می_­فرماید: «لا تقدموا رمضان بصوم يوم أو يومين، إلا كان رجل كان يصوم صوما، فليصمه»[۴]: (رمضان را با یک یا دو روز روزه­ قبل از آن شروع نکنید مگر کسی که (بنابر عادتش) روزه می­گرفته پس روزه بگیرد).

لذا این سه مثال در نماز، حج و روزه بود.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

[۳] تخریج آن گذشت.

[۴] تخریج آن گذشت.