سه‌شنبه 11 ربیع‌الثانی 1448
۳۱ شهریور ۱۴۰۵
22 سپتامبر 2026

(۴۱۱۴) حکم سفر زن برای حج بدون محرم

(۴۱۱۴) سوال: من خواهری پایبند به دین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و محجبه هستم و می‌‌خواهم برای ادای حج بروم و می‌‌دانم که رفتن برای ادای حج بدون وجود محرم جایز نیست و محرمی همراه من نیست؛ آیا به تنهایی برای ادای حج بروم زیرا بسیار مشتاق مکه‌‌ی مکرمه و مسجد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هستم؟

جواب:

مسافرت برای زن بدون محرم چه برای حج و چه غیر حج جایز نیست و این زن اگر به حج نرود به دلیل این که محرمی ندارد گناهی بر او نیست و بر این مسئله حدیث ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا در صحیح بخاری و صحیح مسلم دلالت می‌‌دهد که می‌‌گوید: شنیدم پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در حال خطبه بود و فرمود:  «لا تسافر امرأة إلا مع ذي محرم»: (هیچ زنی سفر نکند مگر این که محرم همراه او باشد) لذا مردی سؤال نمود و گفت: ‌ای رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ! همسرم به برای ادای حج رفته و من می‌‌خواهم در فلان غزوه شرکت کنم، پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «انطلق فحج مع امرأتك»[۱]: (همراه همسرت به حج برو) با این که این زن برای ادای حج خارج شده بود پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به شوهرش دستور داد که همراه او حج را ادا کند.

به خانم سؤال کننده می‌‌گویم: خود و وجدانت را خسته نکن زیرا اگر حج را به خاطر عدم وجود محرم ترک کنی در حقیقت حج را به دستور الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ترک نموده‌‌ای زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم زن را از مسافرت رفتن بدون محرم نهی نموده است لذا ماندن به خاطر عدم وجود محرم فرمان‌‌برداری از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است.


[۱] بخاري: كتاب جزاء الصيد، باب حج النساء، شماره­ى (۱۸۶۲)، و مسلم: كتاب الحج، باب سفر المرأة مع محرم إلى حج و غيره، (۱۳۴۱).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: أنا أخت ملتزمة بدين الله، ومتحجبة، وأريد الْحَجَّ إلى بيت الله الْحَرَامِ، وأعرف أنه لا يجوز لي الْحَجُّ بدون تحرم، ولا يوجد معي محرم، فهل أذهب إلى الْحَجِّ ،وحدي، فأنا متشوقة إلى مَكَّةَ الْمُكَرَّمَةِ، ومسجد الرسول صلى الله عليه وسلم؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: لا يجوز للمرأة أن تسافر بلا تحرم، لا لِلْحَجِّ ولا لغير الحَجِّ، وهي إذا تخلفت عن الْحَجِّ لعدم وجود محرم لها فليس عليها إثم، ويدل على هذا ما ثبت في الصحيحين من حديث ابن عباس رضي الله عنهما قال: سمعت النبي صلى الله عليه وسلم يخطب يقول: «لا تُسَافِرُ امرأةٌ إلا مَعَ ذِي تَحْرَم، فقام رجل فقال: يا رسول الله إن امرأتي خرجت حَاجَةً، وإني اكتبتُ في غزوة كذا وكذا، فقال النبي انْطَلَقَ فَحُجَّ مع امْرَأَتِكَ»، مع أن هذه الْمَرْأَةَ خرجت لِلْحَجِّ، ومع ذلك أمر النبي صلى الله عليه وسلم زوجها أن يحج معها.

فأقول للسائلة: لا تتعبي نفسك وضميرك، فإنك إذا بقيت من أجل عدم الْمَحْرَمِ، فقد تَرْكَتِ الْحَجَّ بأمر الله -عز وجل-، لأن السفر بدون محرم قد نهى عنه رسول الله صلى الله عليه وسلم، فالإقامة من أجل عدم الْمَحْرَمِ تكون استجابة لرسول الله صلى الله عليه وسلم.

مطالب مرتبط:

(۴۰۸۱) آیا برای کسی که بدهکار است جایز است حج را ادا کند؟

در صورتی که انسان بدهکار باشد که شامل کل مال او شود حج بر او واجب نیست زیرا الله حج را فقط بر کسی که توانایی دارد واجب نموده است...

ادامه مطلب …

(۴۰۷۸) حکم حج کسی که حج را ادا کند در حالی که بدهکار است چیست؟

حج کسی که بدهکار است درست است اما حج بر کسی که بدهکار است تا زمانی که بدهی خود را پرداخت نکرده واجب نیست ....

ادامه مطلب …

(۴۰۵۸) آیا حج باعث کفاره‌‌ی گناهان کبیره می‌‌شود؟

شایسته نیست انسان بر حج اعتماد کند و برود و گناهان کبیره انجام دهد و بگوید: حج باعث کفاره‌‌ی گناهان کبیره می‌‌شود  بلکه بر او واجب است به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از انجام دادن گناهان کبیره توبه نموده و از آن‌‌ها دست بکشد و آن‌‌ها را تکرار نکند...

ادامه مطلب …

(۴۱۰۸) حکم باقی‌ماندن مبلغ اضافی پس از انجام حج به نیابت از دیگری

اگر این دراهم را گرفته تا با آن حج را ادا کند و این دراهم اضاف آمده لازم نیست آن‌‌ها را به کسی که به او این دراهم را داده پس دهد مگر این که کسی که.....

ادامه مطلب …

(۴۰۸۲) بدهکار همسرم هستم و می‌‌خواهم حج را ادا کنم؛ آیا برایم جایز است؟

اگر همسرت به تو اجازه‌‌ داد از مالش که نزد تو است برای ادای حج بروی اشکالی ندارد اما اگر می‌‌ترسی باعث ایجاد کدورت شود و در آیند بر تو منت بگذارد و خودش را به خاطر این قضیه برتر ببیند این کار را انجام نده...

ادامه مطلب …

(۴۱۲۴) حکم ادای حج نیابتی برای مادر فوت شده قبل از انجام حج واجب

اگر ناتوان بوده و مالی برای ادای حج نداشته حج بر او واجب نیست...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه