سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۴۱۱۴) حکم سفر زن برای حج بدون محرم

(۴۱۱۴) سوال: من خواهری پایبند به دین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و محجبه هستم و می‌‌خواهم برای ادای حج بروم و می‌‌دانم که رفتن برای ادای حج بدون وجود محرم جایز نیست و محرمی همراه من نیست؛ آیا به تنهایی برای ادای حج بروم زیرا بسیار مشتاق مکه‌‌ی مکرمه و مسجد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هستم؟

جواب:

مسافرت برای زن بدون محرم چه برای حج و چه غیر حج جایز نیست و این زن اگر به حج نرود به دلیل این که محرمی ندارد گناهی بر او نیست و بر این مسئله حدیث ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا در صحیح بخاری و صحیح مسلم دلالت می‌‌دهد که می‌‌گوید: شنیدم پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در حال خطبه بود و فرمود:  «لا تسافر امرأة إلا مع ذي محرم»: (هیچ زنی سفر نکند مگر این که محرم همراه او باشد) لذا مردی سؤال نمود و گفت: ‌ای رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ! همسرم به برای ادای حج رفته و من می‌‌خواهم در فلان غزوه شرکت کنم، پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «انطلق فحج مع امرأتك»[۱]: (همراه همسرت به حج برو) با این که این زن برای ادای حج خارج شده بود پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به شوهرش دستور داد که همراه او حج را ادا کند.

به خانم سؤال کننده می‌‌گویم: خود و وجدانت را خسته نکن زیرا اگر حج را به خاطر عدم وجود محرم ترک کنی در حقیقت حج را به دستور الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ترک نموده‌‌ای زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم زن را از مسافرت رفتن بدون محرم نهی نموده است لذا ماندن به خاطر عدم وجود محرم فرمان‌‌برداری از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است.


[۱] بخاري: كتاب جزاء الصيد، باب حج النساء، شماره­ى (۱۸۶۲)، و مسلم: كتاب الحج، باب سفر المرأة مع محرم إلى حج و غيره، (۱۳۴۱).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: أنا أخت ملتزمة بدين الله، ومتحجبة، وأريد الْحَجَّ إلى بيت الله الْحَرَامِ، وأعرف أنه لا يجوز لي الْحَجُّ بدون تحرم، ولا يوجد معي محرم، فهل أذهب إلى الْحَجِّ ،وحدي، فأنا متشوقة إلى مَكَّةَ الْمُكَرَّمَةِ، ومسجد الرسول صلى الله عليه وسلم؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: لا يجوز للمرأة أن تسافر بلا تحرم، لا لِلْحَجِّ ولا لغير الحَجِّ، وهي إذا تخلفت عن الْحَجِّ لعدم وجود محرم لها فليس عليها إثم، ويدل على هذا ما ثبت في الصحيحين من حديث ابن عباس رضي الله عنهما قال: سمعت النبي صلى الله عليه وسلم يخطب يقول: «لا تُسَافِرُ امرأةٌ إلا مَعَ ذِي تَحْرَم، فقام رجل فقال: يا رسول الله إن امرأتي خرجت حَاجَةً، وإني اكتبتُ في غزوة كذا وكذا، فقال النبي انْطَلَقَ فَحُجَّ مع امْرَأَتِكَ»، مع أن هذه الْمَرْأَةَ خرجت لِلْحَجِّ، ومع ذلك أمر النبي صلى الله عليه وسلم زوجها أن يحج معها.

فأقول للسائلة: لا تتعبي نفسك وضميرك، فإنك إذا بقيت من أجل عدم الْمَحْرَمِ، فقد تَرْكَتِ الْحَجَّ بأمر الله -عز وجل-، لأن السفر بدون محرم قد نهى عنه رسول الله صلى الله عليه وسلم، فالإقامة من أجل عدم الْمَحْرَمِ تكون استجابة لرسول الله صلى الله عليه وسلم.

مطالب مرتبط:

(۴۰۸۶) حکم حج افراد مسن و بیمار

مادامی که نمی‌‌تواند، به جای او حج را ادا کنید و این بیماری است که امید بهبود آن وجود ندارد لذا به جای حج ادا می‌‌شود ...

ادامه مطلب …

(۴۰۹۷) آیا دختر می‌تواند به جای پدر فوت شده حج ادا کند؟

بله، برای دختر و پسر جایز است حج را به جای پدرشان که فوت شده ادا کنند همچنین برای برادر جایز است به جای برادرش که فوت شده حج را ادا کند و اشکالی ندارد ...

ادامه مطلب …

(۴۱۱۵) حکم سفر حج برای زن بدون محرم

اگر زن محرمی نداشته باشد حج بر او واجب نیست و وجوب حج به خاطر عدم توانایی رسیدن به کعبه از او ساقط می‌‌شود....

ادامه مطلب …

(۴۱۰۶) حکم پرداخت هزینه حج به نیابت از دیگران به افراد ناشناس

تصرف وکیل در حدودی که موکل به او اجازه داده است در صورتی که مخالف شریعت نباشد پذیرفته است و اشکالی ندارد...

ادامه مطلب …

(۴۰۹۴) آیا می‌توانم به‌ جای پدر پیر و بیمارم که توان مالی ندارد حج انجام دهم؟

اگر پدرت نزد او مالی نیست حج بر او واجب نیست و اگر بمیرد در حال عدم معصیت الله فوت نموده است...

ادامه مطلب …

(۴۱۱۳) حکم سفر زن بدون محرم و شرایط امنیت از فتنه

مادامی که حج بر کسی که محرمی ندارد واجب نیست الحمدلله در این امر وسعت وجود دارد و گناهی در آن نیست و شایسته نیست که زن خود را به خاطر آن خسته کند زیرا در این حالت به آن مکلف نیست....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه