سه‌شنبه 11 ربیع‌الثانی 1448
۳۱ شهریور ۱۴۰۵
22 سپتامبر 2026

(۴۰۷۹) آیا حج بدون رضایت طلبکاران جایز است؟

(۴۰۷۹) سوال: نیت کرده که إن شاء الله در سال آینده حج واجب را انحام دهد در حالی که بدهی زیادی دارد ولی می‌‌گوید: بیشتر گمانم این است که اگر از طلبکاران اجازه بگیرد به او اجازه می‌‌دهند لذا او می‌‌تواند هزینه‌‌ی حج را از جمله هزینه‌‌های سفر، خوردنی، نوشیدنی و… فراهم کند و سؤال این است که آیا در صورتی که از طلبکاران اجازه نگیرد گناه‌‌کار می‌‌شود؟

جواب:

بحث اجازه گرفتن یا نگرفتن نیست بحث این است که اگر انسان بدهکار باشد حج بر او واجب نیست و اشکالی ندارد آن برای ادای حج نرود و شایسته نیست که حج را ادا کند در حالی که بدهکار است حتی اگر طلبکاران اجازه دهند و بگویند: حج را انجام بده و از جانب ما حلال هستی می‌‌گوییم: حج را ادا نکن تا زمانی که بدهی خود را پرداخت کنی حمد و سپاس پروردگارت را به جای آور که حج را بر تو مگر در صورت توانایی کامل واجب نگردانیده است و بدهکار در واقع توانایی ندارد زیرا مشغول بدهی است لذا حج را در هر صورت چه به او اجازه دهند و چه ندهند انجام ندهد تا این که بدهی خود را پرداخت کند و اگر پروردگارش را ملاقات نماید در حالی که حج را انجام نداده و بدهکار بوده گناهی بر او نیست همان‌‌طور که بر فقیر زکات واجب نیست و اگر پروردگارش را در حالی ملاقات کند که زکات را پرداخت نکرده گناهی بر او نیست همچنین کسی که توانایی حج را نداشته و پروردگارش را در حالی که توانایی نداشته ملاقات کند گناهی بر او نیست و سرزنش نمی‌‌شود.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إنه يَنْوِي أن يحج إن شاء الله في السَّنَةِ القادمة حَجَّ الفَرِيضَة ولكن عليه ديون كثيرة، ولكن يقول: يَغْلُبُ علي الظن أنه إذا استأذن من أصحابها سوف يأذنون له، فهو الآن يستطيع أن يوفر تكاليف الْحَج من مصاريف سفر ومأكل ومشرب وغير ذلك، والسؤال: هل يأثم إذا لم يستأذن من أصحاب الديون؟

فأجاب رحمه الله تعالى المسألة ليست مسألة استئذان أو عدم استئذان، المسألة أن الإنسان إذا كان عليه ديون فإنه لا يجب عليه الْحَجُّ، ولا حَرَجَ عليه أن يَدَعَهُ ولا ينبغي أن يحج ويُبقي الدُّيُونَ عليه، حتى لو أذن أهل الديون وقالوا: حُجَّ وأنت منا في حِل. فإننا نقول: لا تحج حتى تقضي الدَّيْنَ، احمد ربك أن الله -عز وجل- لم يوجب عليك الْحَجَّ إلا بالاستطاعة التامة، والْمَدِينُ ليس عنده استطاعة في الواقع، لأن ذِمَّتَهُ مشغولة فلا يَحجَّ حتى يُوَفِّيَ الدَّيْنَ سواء أذنوا له أم لا، وهو إذا لقى ربه وهو لم يحج لأن عليه ديونا فإنه لا يأثم بذلك، كما أن الفقير لا تجب عليه الزكاة ولا يأثم إذا لَقِى ربه وهو لم يُزَكِّ، كذلك من لم يستطع الْحَجَّ إذا لقى ربه وهو لم يستطع، فإنه يلقى ربه غير آثم ولا ملوم.

مطالب مرتبط:

(۴۰۶۷) آیا انجام حج پیش از ملاقات با خانواده پس از دوری، جایز است؟

بله، جایز است حج را قبل از این که با خانواده‌‌ات در کشور آن‌‌ها ملاقات کنی به جای آوری اما اگر میسر شود که آن‌‌ها را ملاقات کنی و از حال آن‌‌ها با خبر شوی سپس حج را به جای آوری بهتر است....

ادامه مطلب …

(۴۱۰۰) آیا برای مرد جایز است به نیابت از برادرش بعد از وفات او حج و عمره را ادا کند؟

اشکالی ندارد انسان بعد از وفات برادرش به نیابت از او حج و عمره را ادا کند هر چند که وصیت نکرده باشد...

ادامه مطلب …

(۴۱۱۱) حکم سفر نمودن زن بدون همراه داشتن محرم چیست؟

جایز نیست زن بدون محرم به سفر برود زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از این کار نهی کرده است...

ادامه مطلب …

(۴۱۰۶) حکم پرداخت هزینه حج به نیابت از دیگران به افراد ناشناس

تصرف وکیل در حدودی که موکل به او اجازه داده است در صورتی که مخالف شریعت نباشد پذیرفته است و اشکالی ندارد...

ادامه مطلب …

(۴۰۸۲) بدهکار همسرم هستم و می‌‌خواهم حج را ادا کنم؛ آیا برایم جایز است؟

اگر همسرت به تو اجازه‌‌ داد از مالش که نزد تو است برای ادای حج بروی اشکالی ندارد اما اگر می‌‌ترسی باعث ایجاد کدورت شود و در آیند بر تو منت بگذارد و خودش را به خاطر این قضیه برتر ببیند این کار را انجام نده...

ادامه مطلب …

(۴۰۷۰) آیا حج برای بیمار روانیِ متوفی باید قضا شود؟

حج بر این مرد واجب نیست زیرا دیوانه بود مگر این که دیوانگی او بعد از واجب شدن حج بر او رخ داده است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه