یکشنبه 3 شوال 1447
۲ فروردین ۱۴۰۵
22 مارس 2026

(۳۳۷۳) حکم شرعی دفن اموات در بناهای آجری

(۳۳۷۳) سوال:  ما در سرزمین خود، مردگان را در بنایی از آجر قرمز که ابتدا در آتش پخته شده  دفن می‌کنیم که این بنا عبارت از مساحتی مستطیل شکل و بنا شده با آجر قرمز است. برخی این بنا را از زمین بلند می‌کنند که مخالف شریعت است و برخی دیگر آن را بالا نمی‌برند و در واقع، ارتفاع آب در داخل زمین مردم را مجبور به این روش کرده است. ما نیز از جمله افرادی هستیم که این کار را انجام می‌دهند. آیا دفن در این قبرها با این روش جایز است؟

جواب:

سنت در مورد قبر این است که گودالی برای میت در زمین کنده شود سپس لحدی برایش قرار داده شود بدین صورت که گودال دیگری در گوشه‌ی قبر به سمت قبله حفر شود سپس میت آن جا قرار داده شود اما آجر با آتش پخته می‌شود و بعضی از از فقها رَحِمَهُمُ‌الله گفته‌اند: قرار دادن چیزی که با آتش درست شده باشد در قبر مکروه است. بنابراین حریص باشید بر این که قبرستانی بیابید که آب به آن جا نرسد تا مردگان خود را به روش مشروع که شایسته است دفن کنید. اگر غیر از این زمین برایتان امکان‌پذیر نبود می‌توانید از سنگ استفاده کنید تا بین میت و آب فاصله بیاندازد سپس بعد از آن سنگ‌هایی را بر وی قرار دهید و او را دفن کنید که این کار نزدیکترین روش به آنچه مشروع است می‌باشد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل من العراق في بلدنا ندفن موتانا في بناء من الطوب الأحمر المحروق أولا في النار ، وهو عبارة عن مساحة مستطيلة الشكل مبنية بالطوب الأحمر، ومنهم من يرفع البناء على الأرض مخالفًا الشريعة، ومنهم من لا يرفعه، وارتفاع المياه في باطن الأرض ألجأ إلى هذه الطريقة السابقة، ونحن ممن يفعلون ذلك، فهل يجوز الدفن في هذه المقابر التي على تلك الصفة؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: السُّنَّة في القبور أن يُحفَرَ للميت في الأرض ثم يُلْحَدَ له، بأن يحفر حفرة في جانب القبر مما يلي القبلة ثم يوضع فيها الميت، والطوب الذي ذكرت يكون مُحرَّقًا بالنار، وقد ذكر بعض الفقهاء -رحمهم الله – أنه يُكْرَهُ أَن يُجْعَلَ في القبر شيء مما مسته النار، وعلى هذا فاحرصوا على أن تجدوا مقبرة لا يلحقها الماء حتى تقبُرُوا موتاكم على الوجه المشروع الذي ينبغي، فإن لم تتمكنوا إلا من هذه الأرض فإنه بإمكانكم أن تجعلوا شيئًا من الأحجار يحول بين الميت وبين الماء، ثم بعد ذلك تضعون عليه أيضًا أحجارًا وتدفنونه، ويكون هذا أقرب شيء إلى المشروع.

مطالب مرتبط:

(۳۳۵۶) حکم نحوه قرار دادن میت در قبر

درست این است که میت بر پهلوی راستش و به سمت قبله دفن شود؛ زیرا که کعبه قبله‌ی همه‌ی مردم چه در حالت زنده و چه در حالت مرده است و همان‌طور که کسی که می‌خوابد بر پهلوی راستش می‌خوابد چنان ‌چه پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم توصیه نموده‌اند....

ادامه مطلب …

(۳۳۷۶) حکم شرعی دفن دو میت در یک قبر

مشروع آن است که هر میت به تنهایی در یک قبر دفن شود این همان سنتی است که مسلمانان از زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم تا امروز بدان عمل کرده‌اند اما اگر حاجت اقتضا کند که دو نفر یا بیش‌تر در یک قبر دفن شوند اشکالی ندارد...

ادامه مطلب …

(۳۳۷۰) حکم قراردادن زباله‌ در قبرستان‌ها

جایز نیست زباله‌ها و ناپاکی‌ها روی قبور مسلمانان و بین آن‌‌ها افکنده شود. اهل علم یاد نموده‌اند که بر انسان حرام است بر قبور مسلمانان ادرار یا مدفوع کند یا این کار را بین قبرها انجام دهد هر چند که قبری نباشد....

ادامه مطلب …

(۳۳۵۳) حکم دعا کردن امام و گفتن آمین توسط حاضرین پس از دفن

این کار از جمله بدعت‌ها است که امام یا غیر امام برای میت دعا کند و حاضرین آمین بگویند زیرا این کار از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد نشده بلکه خلاف آن وارد شده است...

ادامه مطلب …

(۳۳۵۷) حکم نماز در مسجدی که قبری در محوطه آن قرار دارد

جایز نیست که قبر داخل محوطه‌ی مسجد باقی بماند و نگاه بکند اگر قبر زودتر بوده مسجد به وسیله‌ی دیوار از آن خارج شود تا اینکه قبر بیرون از مسجد باشد و اگر مسجد زودتر بوده قبر نبش شود و میت در قبرستان دفن شود.....

ادامه مطلب …

(۳۳۴۸) آیا موعظه کردن بعد از دفن میت جایز است؟

سخن خوبی است اما تا زمانی که در این مسئله از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اصحابش پیشوایی نداریم در حالی که آنان حریص‌ترینِ مردم بر نصیحت و خیرخواهی بودند و وقت‌هایی که نصیحت در آن سود و تأثیر بیش‌تری دارد را دنبال می‌کردند شایسته نیست ما برای چنین کاری پیش‌گام شویم...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه