(۵۸۵۹) سوال: به نظرتان حکم شرع درباره‌ی تنظیم جمعیت خانواده و فرزند کم چیست؟

جواب:

تفکر تنظیم جمعیت خانواده و فرزند کم، از اندیشه‌های مخالف با اسلام و در تضاد با فرمایش رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است که مسلمانان را به ازدواج با زنان مهربان و زنانی که فرزند زیاد به دنیا می‌آورند تشویق می‌نمود و خبر داده است که در روز قیامت، در مقابل پیامبران به تعداد زیاد امتش افتخار می‌کند، [۱] و تردیدی نیست که تعداد فرزندان زیاد، از نعمت‌های الله جَلَّ‌جَلَالُهُ است، الله بر بني اسرائيل منت می‌فرماید: {وَجَعَلْنَاكُمْ أَكْثَرَ نَفِيراً} [اسراء: ۶]. (و شما را بیشترین تعداد قرار دادیم. ) و شعيب نیز به قومش یادآور می‌شود: {وَاذْكُرُوا إِذْ كُنتُمْ قَلِيلاً فَكَثَّرَكُمْ} [اعراف: ۸۶]. (و به یاد آورید هنگامی که اندک بودید و شما را زیاد نمودیم. ) شایسته است که انسان هر قدر می‌تواند نسلش را زیاد کند، اگر زن به خاطر بارداری‌های پیاپی زیان و آسیب می‌دید، جسمش تحمل آن‌را نداشت، زن می‌تواند کاری بکند که احتمال بارداری را برای دفع زیان و آسیب آن کم نماید، اما با وجود استقامت و سلامت جسم، تردیدی نیست که زیاد شدن فرزندان بهتر و برتر است.

تنظیم فرزندان در واقع در اختیار انسان نیست، بلکه در اختیار الله جَلَّ‌جَلَالُهُ است؛ الله جَلَّ‌جَلَالُهُ می‌فرماید: {لِلَّهِ مُلْكُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ يَهَبُ لِمَنْ يَشَاءُ إِنَاثاً وَيَهَبُ لِمَنْ يَشَاءُ الذُّكُورَ * أَوْ يُزَوِّجُهُمْ ذُكْرَاناً وَإِنَاثاً وَيَجْعَلُ مَنْ يَشَاءُ عَقِيماً إِنَّهُ عَلِيمٌ قَدِيرٌ} [شوری: ۴۹-۵۰]. (مالکیت آسمان‌ها و زمین برای الله است، هر چه بخواهد می‌آفریند، به هر کس بخواهد دختر می‌بخشد و به هر کس بخواهد پس می‌بخشد یا دو جفت پسر و دختر را به آنان می‌بخشد و هر کس را بخواهد نازا قرار می‌دهد، زیرا او دانای تواناست. ) اگرچه انسان بتواند بارداری و فرزندانش را در آغاز تنظیم کند، اما نمی‌تواند آن‌را در پایان تنظیم نماید؛ زیرا ممکن است هر دو سال یکبار فرزندی به دنیا آورد، ولی گاهی کودکان قبل از دو سالگی یا بعد از آن و گاهی قبل از چهار سالگی می‌میرند، پس تنظیم فرزندان شاید در ابتدا ممکن باشد، اما در آخر ممکن نیست، بدین خاطر به نظر ما شایسته است که انسان پایبند فرمایش رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم درباره‌ی فرزندان زیاد باشد، اما محدود کردن فرزندان، به گونه‌ای که تعداد مشخصی داشته باشد، بنا بر تصریح برخی علماء، حرام است؛ زیرا در واقع به قطع نسل می‌انجامد، پس اگر کسی تعداد فرزندانش را محدود کند و مرگ به سراغشان بیاید، فرزندانی که نسل او را محدود کرده‌اند، از بین می‌روند و نسلش قطع می‌شود، پس نصیحتم به زنان و مردان این است که برای داشتن فرزندان زیاد، تلاش نمایند تا فحر و مباهات رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به امتش محقق شود.

[۱] تخریجش بیان شد.